The Odyssey wil je zien op 70 mm of in een IMAX-zaal, en het liefst allebei tegelijk. Door de bioscoophit breken de duurdere premiumvertoningen records.
is filmrecensent en schrijft een column over hedendaagse beeldcultuur.
The Odyssey gezien? Je bent niet bepaald de enige. De hamvraag is hóé. Zat je bij een gewone voorstelling of zag je de film op 70 mm? In een IMAX-zaal? Of – de heilige graal – allebei tegelijk?
Door de film van Christopher Nolan hoor je niet langer alleen verstokte cinefielen over beeldverhoudingen en de geneugten van de analoge film. Op sociale media duiken explainers en memes op over The Odyssey en hoe je die ‘hoort’ te zien. Het kan analoog op 70 mm, dus vertoond vanaf een ouderwetse filmspoel in plaats van een digitaal bestand, zoals dat tegenwoordig gebruikelijk is. Of overdonderend in de IMAX-zalen, met een groter doek, haarscherp beeld en geluid dat je overspoelt.
Die grote belangstelling zie je terug in de bezoekcijfers. In de elf IMAX-zalen breekt The Odyssey records. Bij Pathé deed geen film het daar ooit zo goed als deze blockbuster. Om aan de vraag te voldoen besloot het concern vorige week extra voorstellingen in te plannen, om acht uur ’s ochtends en half twaalf ’s avonds – ook die waren in een mum van tijd uitverkocht. Wil je verzekerd zijn van een (goede) plaats bij de zo goed als uitverkochte 70 mm-vertoningen in Eye Filmmuseum in Amsterdam of Kino Rotterdam, dan doe je er goed aan flink van tevoren te reserveren.
Regisseur Nolan zelf heeft deze opgevlamde passie voor vertoningsvormen aangewakkerd. Hij is uitgesproken fan van IMAX 70 mm, het filmformaat met de hoogst mogelijke resolutie, en The Odyssey is de eerste film die hij volledig in dat formaat kon filmen. ‘Een kinderdroom’ noemde hij dat tijdens de promotiecampagne. Peperduur, en makkelijk was dat allesbehalve.
Om te voorkomen dat de acteurs moesten schreeuwen om boven het geratel van de IMAX-camera uit te komen, liet hij een soort geluidsdichte kast bouwen. Daarmee werd die wel formaat koelkast en was er zes man nodig om de camera van ongeveer 140 kilo te verplaatsen. Elke drie minuten moest de film verwisseld worden.
Is dit alles de moeite waard? IMAX biedt een overweldigend scherm en dito geluid. Volgens filmhistoricus Adriaan Bijl, een van de handvol operateurs in Nederland die analoog kan draaien, is vertoning op ouderwets celluloid menselijker dan een strakke digitale weergave. ‘70 mm is bijvoorbeeld veel beter voor de weergave van huid. Er zit leven in.’
Als je de film wilt beleven zoals Nolan dat het liefst wil, moet je op queeste: wereldwijd zijn er maar 41 zalen met een IMAX-scherm én een 70 mm-projector. Een ticket bemachtigen is al helemaal een onneembare hindernis. Ze zijn al maanden uitverkocht: zelfs voor die om 2 uur ’s nachts en 6 uur ’s ochtends in New York tel je op eBay snel een paar honderd dollar neer. Toen er in Londen extra voorstellingen kwamen, waren die binnen een half uur vol – volgens Variety stonden er 40.000 mensen in de virtuele wachtrij.
Kinepolis Brussel – naast Londen, Montpellier en Praag een van de vier steden in Europa met IMAX 70 mm – moest waarschuwen voor ticketfraude via doorverkoopsites. IMAX wint de laatste jaren al flink aan populariteit, maar dit succes is ‘waanzinnig’, aldus woordvoerster Anneleen Van Troos. Tien procent van de bezoekers komt uit het buitenland; er zijn net vertoningen toegevoegd tot 22 september, maar die zitten al zo goed als vol.
De 70 mm-projector in Brussel staat er nét. Liever hadden ze er meer geplaatst, aldus IMAX-baas Richard Gelfond in vaktijdschrift Variety. Maar die waren er simpelweg niet, omdat de techniek amper nog gebruikt werd: de meeste bioscopen vertonen hun films digitaal. Dit was wat lukte, door overal en nergens kapotte, verlaten en vergeten projectoren op te snorren en te kijken welke onderdelen nog bruikbaar waren.
Nolan maakte zo dus een film voor the happy few, zo wordt online ook gemopperd. IMAX 70 mm heeft namelijk een veel vierkanter doek dan de andere vertoningsvormen. De uitsnede zoals je die in Nederland ziet, is dus níet hetzelfde als in Brussel. Staat Odysseus hier tegenover een groep strijders uit de onderwereld, valt de bovenkant van hun hoofden weg.
Hoofdprogrammeur Julian Ross van Eye Filmmuseum: ‘Nolan en cameraman Hoyte van Hoytema hebben de film natuurlijk niet alleen voor IMAX 70 mm-zalen gemaakt – ze wisten dat er daar maar een paar van waren. Ze hebben de film zo gedraaid dat die op allerlei manieren kan worden beleefd.’
Filmhistoricus Bijl heeft bovendien een puntje van kritiek op de IMAX 70 mm-hype: ‘Visueel hebben wij mensen horizontaal meer reikwijdte dan verticaal. Het is voor ons dus vermoeiender om een beeld te lezen op zo’n groot vierkant scherm, en daardoor kost het meer moeite om het verhaal te volgen. Wie ziet dan uiteindelijk de meest complete film?’
Hoe lang The Odyssey nog te zien is in de premiumformats, hangt af van de vraag én het andere filmaanbod. FOMO? De volgende film die in IMAX 70 mm zal worden vertoond, is Dune Part 3, in december. In Amerika waren de eerste voorverkoopkaarten in april binnen een paar minuten uitverkocht.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant