Gezinsbeleid begint niet met een ‘geïntegreerd gezinspakket’, maar met persoon-zijn: het is een voortdurend proces van menswording.
‘Het CDA moet weer een gezinspartij worden’, betoogden Joanne Sloof en Joes Verschure van het CDJA vorige week in een opiniestuk. Daarin werkten zij dat gezinsbeleid uit met een voorstel voor een ‘geïntegreerd gezinspakket’: ‘… stellen onder de 35 jaar die hun eerste kind krijgen, ontvangen tegelijk voorrang op een gezinswoning, gratis kinderopvang en een gedeeltelijke kwijtschelding van de studieschuld. Tegelijk pakken we structurele belemmeringen aan, zoals flexcontracten en ongelijk ouderschapsverlof. Juist de combinatie van maatregelen maakt het verschil.’
Dat het CDJA zich zorgen maakt over de grote druk waaronder ouders en kinderen staan, valt te prijzen. Wat er specifiek christendemocratisch is aan het genoemde lijstje maatregelen, blijft echter onduidelijk en of zij gaan helpen die druk te verlichten, valt te betwijfelen. Kwijtschelding van studieschulden maakt vooral meer ruimte voor nieuwe (hypotheek)schulden. Door gratis kinderopvang verplaatst de opvoeding zich ironisch genoeg juist uit het gezin naar betaalde professionals.
Waarom zou het CDA dat voorstaan?
Over de auteurs
Kees Buitendijk is directeur van Socires, een onafhankelijk centrum voor samenlevingsvraagstukken. Kees Verhaar is fellow bij Socires. Cor van Beuningen is onderzoeker bij Socires.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Hoezo maakt het CDJA zich eigenlijk zorgen over het welzijn van het gezin? Wat is volgens haar de functie van het gezin? Leiden we daarbinnen de werknemers van de toekomst op, is het de beste plek om verantwoordelijk burgerschap te kweken, of zijn mensen per definitie gelukkig(er) in een standaardgezin, met man, vrouw, twee kinderen?
Het CDA heeft in de wortels van de partij een visie op opvoeden en opgroeien die fundamenteler is dan dit heel smalle gezinsbeleid. Die visie, het personalisme, is een van de belangrijkste denktradities van de christendemocratie en gaat over de wording van de menselijke persoon.
Volgens Emmanuel Mounier (1905-1950), grondlegger van het personalisme, is persoon-zijn geen toestand, maar een levenslange opgave: mensen worden slechts persoon in de ontmoeting met anderen, in verantwoordelijkheid, in deelname aan gemeenschappen, in arbeid, vriendschap, liefde, conflict, vergeving en gezamenlijke activiteit. Persoon-zijn is een voortdurend proces van menswording.
Door arbeid worden niet alleen goederen en diensten geproduceerd, maar ontwikkelen zich ook vakmanschap, discipline, samenwerking en verantwoordelijkheidsgevoel. Een vereniging organiseert niet alleen activiteiten; zij leert mensen verschillen overbruggen, compromissen sluiten en gezamenlijk verantwoordelijkheid te dragen. Een buurt kan een gemeenschap worden waarin vertrouwen groeit en mensen leren voor elkaar zorg te dragen. In een gezin worden niet alleen kinderen, maar ook ouders gevormd. Iedere maatschappelijke praktijk heeft zo een dubbele betekenis.
Het in stand houden van praktijken waarin mensen kunnen groeien door actief deel te nemen aan het maatschappelijk leven noemen we het subsidiariteitsbeginsel. Te gemakkelijk wordt dit beginsel – ook binnen het CDA – gehanteerd als stelregel voor het ‘op een zo laag mogelijk niveau beleggen van verantwoordelijkheden’. Maar subsidiariteit gaat over de wederzijdse vorming van mensen, gemeenschappen en instituties en daarmee over de structuren waarbinnen menselijke en maatschappelijke ontwikkeling zich kunnen voltrekken.
Dat veel domeinen van het maatschappelijk leven onder druk staan, is evident. Veel structuren waarin menselijke groei van oudsher zijn beslag kreeg, zijn veranderd of verdwenen. De kerk loopt leeg, het verenigingsleven verpietert, arbeidsprocessen zijn geanonimiseerd en technologie stuurt en vervormt onze communicatie en ontmoeting. Die processen keren we niet zomaar om. Niettemin is er alle reden om ons zorgen te maken: waar worden wij nog mens?
Het CDJA heeft vermoedelijk gezien dat het gezin misschien wel het laatste bastion van bescherming is tegen de krachten van ontheemding door technologie, markt en bureaucratie. Dat valt te prijzen. Het noopt alleen niet automatisch tot gezinsbeleid, eerder tot een urgente herbezinning op het idee van de wording van de menselijke persoon.
Daarvan getuigt niet alleen het personalisme als belangrijke denktraditie van het CDA, ook wordt dit benadrukt in actuele literatuur binnen de school van de pedagogische civil society (bijvoorbeeld door Micha de Winter). Opvoeden, opgroeien, mens worden: dat gaat niet over gezinnen alleen; het gaat om de samenleving.
Om te voorkomen dat gezinsbeleid een middel wordt voor de (schadelijke) politieke ambities van een ander, heeft het CDA behoefte aan meer dan een lukraak lijstje beleidsvoorstellen. Gelukkig heeft het met de traditie van het personalisme goud in handen om kritisch na te denken over de samenleving, inclusief werk, technologie, het publieke leven, huisvesting, het gezin en alle mensen in en om dat gezin die de samenleving vormen.
Nu moet het CDA er nog wat mee doen.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant