Series kijken Al dertien jaar geeft Netflix ons hele seizoenen in één keer. Deze ‘bingedrops’ hebben de manier waarop we tv kijken volledig veranderd. Maar andere streamingdiensten zien dat een langere looptijd de aandacht beter vasthoudt.
Noah Wyle in ziekenhuisserie ‘The Pitt’.
De series die dit jaar de meeste Emmy-nominaties hebben – The Pitt, Hacks, Widow’s Bay – laten zien dat het wekelijks serveren van nieuwe afleveringen beter werkt dan Netflix’ befaamde bingedrop – het hele seizoen in één keer uitbrengen. Dus keert Hollywood terug naar het oude televisiemodel. De invloed van jarenlange bingereleases is alleen niet zo makkelijk uitgewist.
Toen Netflix in 2013 op het toneel verscheen, was de bingedrop revolutionair. Nooit meer één week wachten op een nieuwe aflevering. Geen reclames. Zelfs een knop om de intro te skippen. Iets dat we zo gretig deden, dat het openingsfilmpje bijna was verdwenen.
Bingen is niet uitgevonden door Netflix. Televisiezenders deden al van oudsher aan marathonuitzendingen. In mijn studentenhuis huurden we de VHS-boxen van Friends zodra ze uit waren – één seizoen verdeeld over zes videobanden. Niet veel later werd dit de DVD-set van Band of Brothers en 24. En het eerste seizoen van Game of Thrones keek ik via ‘creatief’ verkregen downloads op een laptop.
Maar Netflix maakte bingen wel gemeengoed. Met die gimmick en een bibliotheek vol titels die gekeken kon worden wanneer we zelf wilden, gooide Netflix het hele televisielandschap overhoop. Zozeer zelfs dat media- en techbedrijven in de tweede helft van de jaren tien naarstig eigen streamingdiensten ontwikkelden. Dertien jaar later zappen we niet meer, we streamen.
Maar zoals bij wel meer bedrijfstakken die door Silicon Valley werden ontregeld, blijkt dat alles in één keer drastisch veranderen toch niet zo handig was. Vandaar dat de streamingdiensten steeds meer lijken op de tv van vroeger: zo bieden de ooit gegarandeerd reclamevrije platformen tegenwoordig abonnementsvormen mét commercials aan. Ook brengen ze net als televisie realityprogramma’s en live sport. En ze experimenteren met gecureerde kanalen en het bundelen van verschillende streamingdiensten, alsof ze kabelaanbieders zijn.
Ook de bingedrop is dus op z’n retour. Want wat bleek: series die in één keer worden gedropt, blijven een stuk minder lang in het collectieve bewustzijn hangen dan de series die wekelijks een nieuwe aflevering hebben. Volgens onderzoek van het platform Fandom genereren series die druppelsgewijs uitkomen 33 procent meer buzz en weten ze die opwinding zeker 50 procent langer vast te houden.
Om twee recente series te vergelijken: The Boroughs (in één keer gedropt op Netflix) en Widow’s Bay (wekelijks op Apple TV+) kregen alle twee positieve kritieken. Maar The Boroughs zonk razendsnel weg in de zee aan titels op de Netflix-homepage, ondanks een cast vol met bekende acteurs en de Duffer-broers, makers van Stranger Things, als producenten. Het enthousiasme over Widow’s Bay daarentegen groeide met de week. Het aantal kijkers ook. De laatste aflevering van Widow’s Bay moest nog verschijnen toen The Boroughs al was gecanceld. Widow’s Bay kreeg vorige maand 19 Emmy nominaties en het tweede seizoen wordt momenteel geschreven. Over The Boroughs heeft niemand het meer.
Onderzoek van de Carnegie Mellon Universiteit in Pittsburgh toont aan dat de druppelsgewijze release 48 procent meer abonnees vasthoudt dan de bingedrop. Vandaar dat streamers als HBO Max, Disney+ en Apple TV+ die laatste vorm steeds minder inzetten. Waar in 2017 volgens Axios bijna 80 procent van de series in één keer online werd gezet, is dat nu nog geen 30. Zelfs Netflix laat het releasemodel af en toe los, zij het schoorvoetend – topman Ted Sarandos is groot fan van het bingen. Alleen de seizoenen van Netflix’ grootste titels, Stranger Things, Bridgerton, Emily in Paris, worden in twee of drie delen opgehakt, die met een tussenpoos van ongeveer een maand worden uitgebracht.
Een onderbelicht gevolg van dertien jaar bingen is hoezeer het releasemodel de tv-serie ingrijpend heeft veranderd. Het was geen toeval dat rond de eeuwwisseling, vóórdat Netflix opkwam, series zo goed waren, dat we al dvd-boxen huurden om hele seizoenen in één keer op te slurpen. Dit was het resultaat van een beproefd maakproces dat decennialang door Hollywood was geperfectioneerd. Een systeem dat door de komst van de bingedrop van de hand werd gedaan.
Of zoals scenarist en producent Javier Grillo-Marxuach het onlangs op BlueSky omschreef: ‘‘Iemand zei: ‘hé, dit bingekijken is geweldig, laten we alles zo maken!’, zonder zich te realiseren dat het hele fenomeen werd ondersteund door een medialandschap dat nu volledig verdwenen is, door de schuld van het initiële succes en de nieuwigheid van stream-bingen.” Grillo-Marxuach is een Hollywood-veteraan die onlangs is gestopt uit onvrede met de business. Hij begon zijn carrière in de schrijversteams van tv-shows als Charmed en Lost. Series die gemiddeld zo’n 22 afleveringen per seizoen telden. Iets dat de norm was in het pre-streamingtijdperk toen series nog lineair (in een vast schema op tv) werden uitgezonden en van de herfst tot de zomervakantie liepen.
Maar streamers kennen geen hoog- of laagseizoen. Een titel kan ieder willekeurig moment worden uitgebracht. En omdat 22 afleveringen veel geld kosten, en Netflix al snel merkte dat mensen afhaken als ze in één keer te veel moeten kijken, kromp dit aantal aanzienlijk. Een gemiddeld Netflix-seizoen telde vorig jaar acht afleveringen. Nu is het niet zo dat ieder moment van een 22 afleveringen tellend seizoen subliem was, maar het aantal bood wel meer ruimte voor waardevolle verdieping.
Daarbij werd er ook nog vaak geschreven aan die lange seizoenen terwijl ze al werden uitgezonden. Dit gaf schrijvers de mogelijkheid om personages of verhaallijnen bij te schaven, en acteurs om zichzelf te ontwikkelen. Een seizoen dat maandenlang liep vergde daarnaast zo veel handen, dat er in Hollywood volop werkgelegenheid was voor beginnende makers. De grote schrijversteams van series fungeerden zelfs als een geheel eigen, uiterst vruchtbaar ecosysteem. Zo schreef David Chase vóór zijn hit The Sopranos jarenlang aan netwerkseries The Rockford Files en Northern Exposure. In het schrijversteam van The Sopranos zaten weer Terence Winter en Matthew Weiner, die later respectievelijk Boardwalk Empire en Mad Men creëerden.
Met de komst van de streamers zijn de schrijversteams aanzienlijk gekrompen. Een binge-serie wordt daarbij vaak in moordend tempo geschreven. Het hele model is immers gebouwd op een constante aanvoer van nieuwe series. Tijd om een serie te laten groeien is er niet.
Dat laatste kan ook gezegd worden over onze eigen kijkervaring. Een gebinged seizoen verdwijnt vaak net zo snel als we het opslurpten weer uit ons bewustzijn. Seriepersonages die wekelijks een half uur of uur in je leven verschijnen, gaan we beschouwen als vrienden. Bij een binge voelt het meer alsof je een lang weekend feest met wildvreemden. Hartstikke leuk, maar uiteindelijk blijft enkel een vage koortsdroom over.
Wat weer kan verklaren waarom Netflix momenteel ‘tweede seizoen malaise’ heeft, zoals het door de media is gedoopt. Meerdere series die aanvankelijk flink scoorden, zagen bij terugkeer het aantal kijkers drastisch dalen. Zo trok het tweede seizoen van The Night Agent, een van Netflix’ populairste titels in 2023, twee jaar later bijna de helft van het aantal originele kijkers. En het tweede seizoen van Beef zag een krimp van zeker 70 procent. Bij beide titels zal het niet hebben geholpen dat er jaren tussen de seizoenen zaten.
Maar er is licht aan het eind van de tunnel. En wel in de vorm van een van de opvallendste seriehits van de afgelopen jaren: HBO’s The Pitt. De ziekenhuisserie komt wekelijks uit, keert jaarlijks in januari terug, én telt maar liefs 15 afleveringen per seizoen. En omdat Hollywood niets liever doet dan succesformules kopiëren, is het wachten op een volgende The Pitt.
Een serie die trouwens door de liefhebbers gewoon gebinged kan worden, indien ze de afleveringen eerst drie maanden opsparen. Seizoenen in één keer kijken, deden we immers al voordat Silicon Valley er een verdienmodel in zag.