HOOGMADE - Stel je voor dat je een bezoek brengt aan een huis waar je ooit hebt gewoond. Als je dat huis binnenwandelt, is het nog precies zoals je het 25 jaar geleden achterliet. Je oude meubels staan er nog en je familiefoto's staan op de schouw. Op je oude bed ligt zelfs nog het laatste boek dat je voor je vertrek las. Het zou een bijna surrealistische ervaring zijn. Toch zijn er twee families uit Hoogmade die deze ervaring zouden kunnen hebben tijdens een bezoek aan het Nederlands Openluchtmuseum in Arnhem.
'Als die families hier binnenwandelen, dan staan ze in de woning waar ze alle dagen doorbrachten. Waar ze ruzies hadden, blijdschap voelden en feestjes vierden. Zelfs hun fiets staat er nog voor de deur', zegt Frederik Knegtel, conservator van het museum.
Het huis in kwestie is een oude boerderij, die rond 1600 is gebouwd in Hoogmade. Boerenfamilies maken er kaas en boter en houden er vee. In de achttiende eeuw besluit de bewoonster er nog een zomerhuis naast te bouwen, waar zij in de zomer zelf in verblijft.
Eeuwenlang staat de boerderij aan de Boskade in Hoogmade, langs het water van de Zuidzijdervaart, midden in het rustieke Groene Hart. Vanaf de jaren zestig wordt het wat minder rustig.
De A4 wordt aangelegd en er blijft steeds minder landbouwgrond over. Ruilverkaveling wil niet lukken en daarom gooit In 1974 de laatste boer de handdoek in de ring.
De boerderij en het zomerhuis krijgen een nieuwe functie: het worden woonhuizen. Het past helemaal in de trend die in dat decennium gaande is: boeren stoppen massaal, waarna Randstedelingen de boerderijen opkopen om deze voor veel geld te verbouwen tot moderne woonparadijzen.
Begin deze eeuw wonen Mieke Bartels en haar man Theo Swarte in het zomerhuis. In de grote woonboerderij ernaast woont Cees van Leeuwen met zijn gezin. Van Leeuwen is bekend als voormalig basgitarist van de band Kayak en wordt in 2002 staatssecretaris van cultuur namens de LPF.
Hun idyllische leven in de eeuwenoude boerderij wordt bedreigd. Dwars door het Groene Hart wordt de HSL-Zuid gebouwd: de snelle treinverbinding die Schiphol met Antwerpen moet gaan verbinden.
De spoorlijn met ondergrondse tunnelbak komt dwars door Hoogmade te lopen, precies op de plek waar de woonboerderij en het zomerhuis staan. De families worden onteigend, zodat het gebouw kan worden gesloopt.
Directeur Jan Vaessen van het Openluchtmuseum wil het zover niet laten komen. Hij wil de boerderij graag een plek geven in zijn museumpark. Minister Tineke Netelenbos komt hoogstpersoonlijk naar Hoogmade om de boerderij te bekijken. Daar in de weilanden van het Groene Hart zou zij letterlijk hebben gezegd: 'Dat moeten we maar doen.'
Het afbreken en opnieuw opbouwen van het gebouw kost drie miljoen euro en is vrij ingewikkeld. De woonboerderij wordt in Hoogmade in dertig stukken gehakt, die ter plekke in stalen korsetten worden geplaatst. Deze worden vervolgens stuk voor stuk zo'n 115 kilometer verderop in Arnhem weer opgebouwd.
'Door het op deze manier te doen, blijven de gevels zo authentiek mogelijk. Zelfs de bouwfouten uit de zeventiende eeuw zijn nog zichtbaar', vertelt Frederik Knegtel van het museum.
Het museum kiest er nadrukkelijk voor om de boerderij in te richten zoals ze op dat moment zijn. Het past bij een nieuwe koers die kort daarvoor is ingezet: zoveel mogelijk het dagelijks leven laten zien, ook uit meer recente periodes in de geschiedenis.
De interieurs zoals de families die in 2001 achterlieten worden grotendeels overgenomen en naar Arnhem overgebracht. Spullen die ze zelf willen houden, worden vervangen door replica's: voorwerpen die identiek zijn of er sterk op lijken.
Een speciaal hiervoor ingehuurde medewerker van het museum is een jaar lang fulltime bezig om die in kringloopwinkels en op beurzen te vinden en te kopen. Alles moet kloppen, tot in de kleinste details.
Als de families Swarte-Bartels en Van Leeuwen de verplaatste boerderij bezoeken in 2004, staan zij dus letterlijk in hun oude huis en tussen hun oude spullen.
Cees van Leeuwen herkent alles, maar voelt er niet veel bij: 'Het is goed gedaan hoor, maar het is mijn huis niet meer', zegt hij tegen de pers.
Voor Mieke Bartels ligt dat anders. 'Het is heel raar om hier te staan. Ik sta echt in mijn eigen huis'. Mieke voelt bijna de behoefte om even plaats te nemen op haar oude bank. 'Het is ook echt mijn eigen oude bank', zegt zij tegen een verslaggever van Omroep Gelderland.
Het is dus een sentimental journey voor de familie Swarte-Bartels, maar dat is het vaak ook voor de museumbezoekers. Want de IKEA-stoeltjes, de flessen douchegel van het Kruidvat in de badkamers, de VHS-videorecorder en de loodzware vierkante computermonitors: we hadden ze allemaal thuis staan.
Frederik kan het beamen: 'Je herkent stukjes uit je eigen verleden. Ik was in deze tijd twaalf jaar en herken in dit huis dingen uit mijn eigen jeugd. Het leven gaat ontzettend snel en daarom is zo belangrijk om delen uit het dagelijks leven te bewaren.'
Source: Omroep West Den Haag