LEIDSCHENDAM - Hij heeft vier armen en wordt bediend vanuit een soort cocon en via ringen waar de vingers van een chirurg in zitten: de Da Vinci 5, één van de meest geavanceerde operatierobots die op dit moment verkrijgbaar zijn. HMC Antoniushove in Leidschendam voerde er dinsdag de eerste operaties mee uit.
Chirurg Jip Tolenaar steekt zijn hoofd in een grote witte halve bol. Daarin ziet hij in 3D waar de armen van de robot zelf mee bezig zijn. Die robot staat even verderop. De Da Vinci 5 bestaat uit zo'n drie delen. De robot zelf, met vier armen. Die wordt aangestuurd door de chirurg die achter een eigen console zit. Dan is er nog een grote kast met allerlei apparatuur en een monitor waarop iedereen kan zien wat er gebeurt.
Maandagavond is de laatste test voordat er dinsdag echt geopereerd gaat worden. Op de operatietafel ligt een grote bol. Die stelt een buik voor, en Tolenaar verplaatst er minuscule dingetjes in. Dat doet hij door achter zijn console met zijn vingers in ringetjes allerlei bewegingen te maken.
Een robot in de operatiekamer is niet helemaal nieuw. 'Robotchirurgie bestaat in Nederland nu zo'n 25 jaar', zegt Tolenaar. 'Maar dit apparaat is nu een van de meest geavanceerde. De rekenkracht is zo groot dat we ook kunnen gaan kijken naar AI-toepassingen die zelfstandig operaties uitvoeren.'
Maar zover is het nu nog niet. 'Nee, het ambacht blijft', grijnst de chirurg. 'Ik stuur het apparaat aan en dus opereer ik.' De meerwaarde zit hem erin dat met de laatste generaties operatierobots heel gecompliceerde ingrepen kunnen worden gedaan, via heel kleine sneetjes bij de patiënt. 'We kunnen nu dingen die we vroeger bij een kijkoperatie gewoon niet konden doen.'
In onze regio staan meer robots die luisteren naar de naam Da Vinci. Maar de meesten zijn van een ander type. Het HagaZiekenhuis nam afgelopen jaar zo'n robot in gebruik en Reinier de Graaf heeft er twee. Maar dat zijn robots van het type Da Vinci Xi. Zeg maar de vierde generatie. De Da Vinci 5 is de meest moderne en heeft volgens de producent tienduizend keer meer rekenkracht.
Ander dingetje: hij is uitgerust met force feedback. Jip Tolenaar: 'Een robot laat je als chirurg niet voelen wat de weerstand is van bepaalde weefsels. Hier kunnen we iets aanzetten waardoor we dat wel voelen.' Hij voegt er wel aan toe dat het een interessante ontwikkeling is, maar dat hij als chirurg wel zoveel ervaring heeft dat het ook zonder die force feedback goed is in te schatten. 'Maar we zijn nu wel klaar voor de toekomst.'
De nieuwe robot staat in HMC Antoniushove en gaat vooral gebruikt worden voor gecompliceerde ingrepen bij darm- en nierkanker. Ook bij endometriose-operaties wordt het apparaat ingezet. Bij endometriose groeit baarmoederslijmvlies buiten de baarmoeder en het kan zich hechten aan organen. Dat is heel pijnlijk voor de patiënt en erg ingewikkeld om weg te halen.
'Waar we in het verleden een patiënt alleen konden helpen via een grote snee in de buik, kunnen we dat nu met veel kleinere openingen doen. Bovendien kunnen we via de robotarmen preciezer werken en de robot zelf haalt eventuele trillingen van onze vingers er ook uit', aldus de chirurg.
Source: Omroep West L'dam