De drie kandidaten voor het eerste partijvoorzitterschap van fusiepartij Pro zijn op verkiezingscampagne. Zaterdagavond verkopen ze zichzelf aan de leden in Amsterdam. Die willen weten waar ze politiek voor staan, maar in hoeverre moet een partijvoorzitter zich bemoeien met de politieke koers?
is politiek verslaggever van de Volkskrant. Ze doet verslag vanuit Amsterdam.
Van de drie kandidaat-partijvoorzitters gedraagt Frank van de Wolde (34) zich het meest als een politicus. Tegelijkertijd is hij de minst politieke kandidaat van het trio. De Utrechter heeft de kunst van het campagnevoeren merkbaar afgekeken van Mark Rutte, Rob Jetten en Bill Clinton. Of misschien is hij net als hen gewoon een natuurtalent.
Voor aanvang van het verkiezingsdebat in het Amsterdamse Volkshotel staan Michiel Servaes (54) en Kitty Jong (62) onopvallend op de gang te praten met bekenden. Van de Wolde positioneert zich ondertussen strategisch bij de ingang van het debatzaaltje, als een soort eenmans-ontvangstcomité. Joviaal begroet hij een ieder die binnenkomt. ‘Hoi, ik ben Frank.’ Een vriendelijk klapje op de schouder hier, een stevige handdruk daar.
Maar tijdens het debat houdt Van de Wolde zich van het trio het meest op de vlakte als hij politieke vragen krijgt. Een partijlid vraagt hem bijvoorbeeld wat hij vindt van ‘het plan van Jesse Klaver om met het minderheidskabinet te onderhandelen’. Van de Wolde vindt daar niks van, zegt hij. ‘Het is niet aan mij als kandidaat-partijvoorzitter om daar uitspraken over te doen. Klaver is de politiek leider en ik heb heel veel vertrouwen in hem. Soms zullen we moeten samenwerken met de VVD. Ik ga die partij niet principieel uitsluiten.’
Zijn concurrenten zijn politiek gezien veel uitgesprokener. Servaes en Jong presenteren zich aan de partijleden als bevlogen idealisten. Ze vinden beiden dat de jonge fusiepartij weer ‘schaamteloos links’ (Jong) en ‘onversneden links’ (Servaes) moet durven zijn. Wel leggen ze daarbij verschillende accenten, die te maken hebben met hun achtergrond.
Oxfam Novib-directeur Servaes is – zonder diens naam te noemen – kritisch over oud-partijleider Frans Timmermans. ‘Toen de VVD ons wegzette als radicale partij, reageerden wij verdedigend. Zo van: ‘Dat valt wel mee, je kunt met ons heel goed samenwerken.’ Nou, dan haak ik af.’
Servaes, die landelijke bekendheid verwierf als initiatiefnemer van de Rode Lijn-demonstraties tegen het Israëlische geweld in de Gazastrook, vindt dat Pro meer ‘lef en moed’ moet tonen tegenover de rechtse dominantie in de politiek. ‘Mensen willen meer begeestering zien van linkse politici. Er wordt vaak gezegd dat links in het verdomhoekje zit, maar dat is alleen zo omdat we dat laten gebeuren.’
Jong is het met hem eens, maar kiest een andere invalshoek. De voormalig vicevoorzitter van de FNV presenteert zich als socialist van de oude stempel. Ze vindt dat Pro zich meer moet bekommeren om de ‘verworpenen der aarde’. ‘Ik zie het als mijn taak om voor de kwetsbaren in onze achterban door het vuur te gaan.’
Jong zag van dichtbij hoe dramatisch de sluiting van de sociale werkplaatsen door het tweede kabinet Rutte uitpakte voor mensen met een arbeidsbeperking. Ze valt Servaes aan vanwege het feit dat hij PvdA-Kamerlid was tijdens dat VVD-PvdA-kabinet en met zijn fractie vóór die bezuinigingen stemde. Servaes geeft toe dat hij daar niet trots op is.
De oud-vakbondsvrouw hengelt opzichtig naar de vrouwenstem. Progressieve vrouwen stemmen relatief vaak op een vrouwelijke kandidaat, en dat kan in Jongs voordeel zijn. ‘De eerste voorzitter van Pro moet een vrouw zijn’, stelt ze onomwonden.
Als Jong een gepassioneerd betoog houdt over de nadelige positie van vrouwen in een patriarchale maatschappij, wordt ze ruw onderbroken door een oudere witte man. ‘Alle mannen worden hier weggepest!’, roept hij zwaar geïrriteerd. Zelfs binnen een progressieve partij als Pro zijn er blijkbaar witte mannen die zich achtergesteld voelen als er veel aandacht is voor discriminatie van vrouwen en minderheden, want dan gaat het te weinig over hen. Waarmee de schreeuwer onbedoeld het punt onderstreept dat Jong wilde maken.
De leden van Pro moeten de komende weken beslissen of ze een pragmaticus als partijvoorzitter willen: iemand die zich vooral als procesmanager zal opstellen, of een ideoloog met duidelijke opvattingen die er misschien niet voor terugschrikt zich te bemoeien met de politieke koers.
Van de Wolde laat zich ook in interviews kennen als een machtsdenker. Om de linkse idealen te kunnen verwezenlijken wil hij Pro zo groot mogelijk maken. Daarom streeft hij naar een ‘brede volkspartij’ waarin zoveel mogelijk mensen zich thuisvoelen. Hij is niet voor niets een van de hoofdarchitecten van de fusie tussen GroenLinks en PvdA.
De vraag is of een brede volkspartij nog haalbaar is in deze tijd van politieke versplintering. De belevingswerelden van theoretisch en praktisch geschoolden lopen tegenwoordig ver uiteen. Daarnaast heerst er binnen Pro onderhuidse spanning tussen idealisten en pragmatici. Tegelijk met het referendum over het partijvoorzitterschap stemmen de leden van 18 tot en met 25 september over een nog onopgelost fusieprobleem: de vraag bij welke fractie in het Europees Parlement Pro zich moet aansluiten, de socialisten of de groenen.
In het Volkshotel zijn beide kampen fanatiek aan het flyeren. Dit laat zien dat de tweespalt in de fusiepartij tussen principiëlen (voornamelijk ex-GroenLinksers) en machtsdenkers (overwegend oud-PvdA’ers) doorsmeult. Het is aan de nieuwe partijvoorzitter om dit veenbrandje voor eens en altijd uit te trappen.
Luister ook naar onze politieke podcast ‘De Kamer van Klok’:
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant