De Bosnisch-Servische legerleider Ratko Mladic wordt maandag onder grote belangstelling begraven in Belgrado. Serviërs stonden al vroeg in de rij voor zijn kist, om hun laatste eer te betuigen.
is correspondent Italië, Griekenland en de westelijke Balkan voor de Volkskrant. Ze woont in Rome
Ze kussen zijn foto, slaan een kruis of steken buiten de kerk een kaars aan. Een officiële staatsbegrafenis was het niet, maar duizenden Serviërs grepen de kans om in Belgrado afscheid te nemen van de oud-legerleider met beide handen aan.
Mladic stierf anderhalve week geleden in Den Haag, waar hij een levenslange gevangenisstraf uitzat wegens genocide, oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid. Zijn dood leidde in Servië tot een golf van nationalisme. Op verschillende plekken werden waken georganiseerd, in hoofdstad Belgrado doken muurschilderingen op met zijn beeltenis en tijdens voetbalwedstrijden scandeerden supporters zijn naam.
Of Mladic alle ‘militaire en staatseer’ zou krijgen, zoals de Servische minister van Justitie Nenad Vujic kort na de dood van Mladic toezegde, bleef lange tijd onduidelijk. De belofte leidde internationaal tot veel kritiek en een waarschuwing van de Europese Unie, die deze periode ‘een belangrijke test’ voor de kandidaat-lidstaat noemde.
Hoewel de Servische regering formeel zegt niets met de uitvaart te maken te hebben, regelde ze wel een vliegtuig om het lichaam van Mladic uit Nederland naar Servië te vervoeren. Bij die vlucht was minister Vujic donderdag aanwezig. Op de luchthaven werd de kist, deels bedekt onder een Servische vlag, door militairen naar een auto gedragen.
Het leger nam afgelopen weekeinde afscheid van de oud-generaal. Mladic, die ‘de slager van Bosnië’ werd genoemd, gaf het bevel voor de genocide in Srebrenica en het bijna vier jaar durende beleg van Sarajevo. Zijn levenslange veroordeling stond de herdenking op een officiële militaire locatie niet in de weg.
In de ogen van veel Serviërs was Mladic een held. ‘Een man die alles in zijn leven gaf voor het Servische volk’, zei Milan Dobric tegen persbureau AP. Hij reisde maandag speciaal van Kosovo naar Belgrado om Mladic de laatste eer te bewijzen. Net als duizenden anderen stond hij al vroeg in de rij voor de Servisch-orthodoxe kerk waar zes militairen de kist van Mladic bewaakten.
In Bosnië werd woedend gereageerd op het eerbetoon. ‘Wij dragen 31 jaar later nog steeds de pijn in onze ziel’, zei Munira Subašić van de Moeders van Srebrenica eerder tegen AP. Marta Kos, de Eurocommissaris voor Uitbreiding, noemde ‘de verheerlijking rond zijn dood onverenigbaar met de waarden waarop het EU-traject is gebouwd’. Ze heeft een gepland bezoek aan Servië afgezegd.
President Aleksandar Vucic noemde die beslissing ‘stom, zoals gewoonlijk’. ‘Hadden we mensen dan moeten verbieden om bij de begrafenis aanwezig te zijn?’, vroeg hij zich af. Toch koos de president ervoor om de uitvaart zelf niet bij te wonen, vanwege ‘eerder gemaakte afspraken’.
Servië is sinds 2012 kandidaat-lidstaat, maar dreef de laatste jaren steeds verder af van Europa. Zo weigerde Vucic zich aan te sluiten bij internationale sancties tegen Rusland vanwege de invasie van Oekraïne.
Veel Serviërs zijn ontevreden over de huidige koers van het land. De woede bereikte een kookpunt toen eind 2024 een afdak van een station in Novi Sad instortte, waardoor zestien mensen om het leven kwamen.
Na aanhoudende protesten ging Vucic afgelopen zomer overstag door nieuwe verkiezingen uit te schrijven, waarschijnlijk omdat hij dan kans maakt opnieuw premier te worden. Zijn termijn als president loopt af en mag niet opnieuw worden verlengd.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant