Het Caribische eiland Jamaica heeft maandag een verzoekschrift ingediend bij de Britse koning Charles voor een gerechtelijk onderzoek naar de transatlantische slavenhandel. Het is onderdeel van een bredere campagne van Caribische en Afrikaanse landen voor genoegdoening en herstel.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Ze schrijft over Afrika en het Mondiale Zuiden.
Jamaica vraagt koning Charles, officieel het Jamaicaanse staatshoofd, om een onderzoek door het Juridisch Comité van de Geheime Raad, het hoogste hof van beroep voor landen in het Gemenebest. Jamaica verzoekt de raad om een oordeel over drie kwesties.
Was ‘het gedwongen transport van Afrikanen naar Jamaica en hun daaropvolgende slavernij’ indertijd illegaal volgens het Engelse gewoonterecht? Betrof het een misdaad tegen de menselijkheid waarvoor het Verenigd Koninkrijk verantwoordelijk is? En heeft het Verenigd Koninkrijk nu de verplichting om ‘herstel’ te bieden voor het leed?
‘In relatie tot het leed dat is aangericht, willen we antwoorden’, zei Olivia Grange, de Jamaicaanse minister van Cultuur, zondag tegen persbureau Associated Press. ‘Zodra we die antwoorden hebben, zullen onze advocaten bepalen wat de volgende stap is.’
Jamaica diende het verzoekschrift in bij koning Charles, die ondanks de Jamaicaanse onafhankelijkheid in 1962 het Jamaicaanse staatshoofd is. Het is uiteindelijk aan de Britse regering of het onderzoek wordt ingesteld.
Groot-Brittannië heeft, net als andere voormalige koloniale machten, tot nu toe geweigerd herstelbetalingen te doen naar aanleiding van zijn rol in de transatlantische slavernij. Tegelijkertijd vraagt het Jamaicaanse verzoek daar niet expliciet om; herstelrecht kan ook gaan om het aanbieden van excuses of het herstellen van waardigheid, bijvoorbeeld door geroofde kunst terug te geven.
Koning Charles erkende in 2024 ‘het pijnlijke’ slavernijverleden. Groot-Brittannië heeft nog geen formele excuses aangeboden voor het slavernijverleden, zoals Nederland deed in 2022.
Het verzoekschrift is een ‘vrij slimme’ zet van Jamaica, zegt Craig Prescott, docent recht aan Royal Holloway, University of London, tegen Associated Press, want het zet Groot-Brittannië op een precair moment onder druk.
Jamaica zette in 2024 de procedure in gang voor een grondwetswijziging die een overgang naar een republiek mogelijk maakt. Het Jamaicaanse parlement heeft nog niet besloten of het eiland deel blijft uitmaken van het Gemenebest. Als het verzoekschrift niet wordt ingewilligd, of niets substantieels oplevert, zou dat volgens Prescott reden kunnen zijn voor Jamaica om de ‘resterende banden’ met het Verenigd Koninkrijk te verbreken.
Het was geen toeval dat de Jamaicaanse petitie deze week werd ingediend. Het was zondag 245 jaar geleden dat het schip de Zong (een van oorsprong Nederlands schip dat door Groot-Brittannië was veroverd) met 442 tot slaafgemaakten vertrok van het Afrikaanse eiland São Tomé en Príncipe richting Jamaica.
Door verdrukking, ondervoeding en ziektes kwamen tijdens de eerste helft van de overtocht 62 Afrikanen om het leven. Toen het schip van koers dreef en de rantsoenen op raakten, gooiden de bemanningsleden nog eens 132 Afrikanen overboord. De gebeurtenis ging de geschiedenisboeken in als het bloedbad van Zong.
Jamaica’s verzoekschrift is onderdeel van een bredere campagne van Caribische en Afrikaanse landen om genoegdoening en herstel te krijgen voor de transatlantische slavenhandel. In maart stemden 123 landen bij de Verenigde Naties in met een resolutie die de transatlantische slavenhandel erkent als de ‘ernstigste misdaad tegen de menselijkheid’.
Tijdens de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties (VN) deze maand hopen de landen steun te krijgen voor voorstellen die uitvoering moeten geven aan de resolutie. Ze roepen bijvoorbeeld op tot excuses van landen die een rol speelden in de transatlantische slavernij en pleiten voor hervorming van internationale instituties.
Groot-Brittannië onthield zich in maart van stemming bij de VN. Datzelfde gold voor Nederland en de EU-landen, die zeiden geen hiërarchie te willen aanbrengen in misdaden tegen de menselijkheid. Tussen 1525 en 1867 werden twaalf miljoen tot slaafgemaakte Afrikanen naar de Amerika’s verscheept, onder wie zeshonderdduizend naar Jamaica.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant