De overstap van dierlijke naar plantaardige eiwitten is de belangrijkste actie die een individu kan ondernemen voor klimaat en biodiversiteit. En anders dan de energietransitie vraagt de eiwittransitie amper om publieke investeringen.
Onlangs bezocht landbouwminister Jaimi van Essen De Nieuwe Melkboer. Dit zijn twee broers die opgroeiden met de melkveehouderij van hun ouders. Ze deden de koeien weg en gingen soja telen om lokaal geproduceerde sojamelk te maken. Dat de landbouwminister hier op bezoek kwam, stemt hoopvol: gaat dit kabinet eindelijk werk maken van de eiwittransitie?
De eiwittransitie (de overstap van dierlijke naar plantaardige eiwitten) is minstens net zo belangrijk als de energietransitie. Het United Nations Environment Programme (Unep) concludeerde in 2021 dat methaan de sterkste hefboom is om klimaatverandering in de komende 25 jaar af te remmen. Methaan warmt de aarde namelijk sterk op, maar verdwijnt na tien jaar uit de atmosfeer.
Volgens het Unep kan de methaanuitstoot dit decennium met 45 procent worden verminderd, met als gevolg 0,3 graden Celsius afkoeling van het klimaat. De veehouderij is met 32 procent de grootste uitstoter van methaan, vooral via de bek van de koe.
Over de auteur
Armanda Govers is initiatiefnemer van Schijf for Life en publicaffairsexpert.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
De overstap van dierlijk naar plantaardig is daarnaast letterlijk de belangrijkste actie die een individu kan ondernemen. De veehouderij houdt wereldwijd een grondgebied ter grootte van Noord- en Zuid-Amerika bezet om veevoer te verbouwen. Het landgebruik voor veeteelt is zo omvangrijk omdat er 50 tot 100 keer zo veel land nodig is om een kilocalorie rund- of lamsvlees te produceren in vergelijking met plantaardige alternatieven. De veehouderij is zodoende de grootste oorzaak van ontbossing en verlies van biodiversiteit.
Wereldwijd wordt 41 procent van de graanproductie gebruikt als veevoer. Dit veevoer wordt verspild in de spijsvertering van de dieren en levert slechts weinig product op. Bij ei wordt 100 gram eiwit aan voer omgezet in slechts 25 gram eiwit, bij melk 24 gram, bij kip 19,6 gram, bij varkensvlees 8,5 gram, bij lamsvlees 6,3 gram en bij rundvlees 3,8 gram. Het gaat om voedselverliezen tussen 75- en 96,2 procent.
Het goede nieuws is dat de eiwittransitie vele malen makkelijker is dan de energietransitie. De energietransitie vergt investeringen van particulieren in zonnepanelen, warmtepompen en thuisbatterijen. Daarnaast zijn publieke investeringen nodig voor windmolens, kernenergie en uitbreiding van het energienet. Het gaat om een grondige verbouwing van ons land.
De eiwittransitie daarentegen vergt slechts een overstap van boeren op gewassen voor humane voeding in plaats van veevoer. Van de consument vergt het slechts een keuze voor vleesvervangers, plantaardige zuivel, peulvruchten, noten en ander plantaardig voedsel.
Er zijn geen extra investeringen nodig. Sterker nog: ProVeg (een stichting die zich inzet voor de eiwittransitie) onderzocht onlangs de kosten van dierlijke versus plantaardige boodschappen en wat bleek? De meeste plantaardige vervangers zijn goedkoper dan de dierlijke versie. Een plantaardig basisboodschappenmandje is gemiddeld 18 procent goedkoper dan een vergelijkbaar mandje met dierlijke producten. Bij sommige supermarkten loopt het prijsverschil op tot 30 procent.
Een andere hoopvolle ontwikkeling is hybride vlees. Hierbij worden vleesproducten zoals gehakt, worst en hamburgers verrijkt met plantaardige ingrediënten zoals tuinbonen en suikerbietvezels. Het wordt niet van de daken geschreeuwd, maar is af te lezen aan de ingrediëntenlijst.
Dit wordt ook wel de stille eiwittransitie genoemd: mensen kopen de producten waar ze gewend aan zijn, maar het product is verrijkt en meestal gezonder en malser vanwege de toevoeging van vezels. Jumbo biedt met 41 procent de meeste verrijkte vleesproducten aan, gevolgd door Albert Heijn (28 procent) en Lidl (8 procent).
Wellicht worden in de toekomst alle soorten gehakt, burgers en worsten hybride producten van kweekvlees en plantaardige ingrediënten. Kweekvlees vergt 95 procent minder land en 78 procent minder water dan slachtvlees. Ook gaat het gepaard met 93 procent minder milieuvervuiling.
Onlangs deed een brede coalitie van maatschappelijke organisaties, de industrie en opiniemakers een oproep aan het kabinet om via IPCEI, Important Project of Common European Interest, programma voor grensoverschrijdende, hoog-innovatieve investeringsprojecten, red.) 200 miljoen euro in voedseltechnologie te investeren. Op basis van hun schattingen kan de overheid hiermee 400 miljoen euro aan private investeringen losweken. Dit is een mooie kans om de eiwittransitie nog dichterbij te brengen en toegankelijker te maken.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant