De New Yorkse Brianna Parker was 4 jaar oud toen naast haar kleuterschool de Twin Towers instortten. De terreuraanslag tekende haar leven. ‘Tot ik een jaar of 8 was, zag ik overal een met stof bedekt monster.’
is correspondent Verenigde Staten van de Volkskrant. Ze woont in New York.
Het was haar eerste dag op de kleuterschool. Daarna zou Brianna Parker die dinsdagmiddag naar haar favoriete speelgoedwinkel gaan, in het winkelcentrum onder de Twin Towers. ‘Ik had maar een halve dag school’, zegt ze 25 jaar later. ‘Mijn tante zou mij komen halen om naar die winkel te gaan, en dan mocht ik daar iets uitkiezen.’
Zo had het moeten gaan.
Het is alweer een kwart eeuw geleden, maar zoals meer ooggetuigen van de terreuraanslagen van 2001 herinnert Parker zich sommige momenten als de dag van gisteren. Andere herinneringen zijn vervlogen. Ze was 4 jaar oud.
Dit artikel is onderdeel van een serie over de aanslagen van 11 september 2001 en de levens die erdoor een andere wending namen.
‘Ik was een gevoelig kind’, vertelt Brianna, nu 29, op het grasveld van Battery Park. Verderop torent de Freedom Tower, het nieuwe World Trade Center dat is geopend in 2014, uit boven de stad. Het is een typische zonnige dag in Lower Manhattan. Een dakloze man ligt op een bankje te slapen, straatverkopers joelen om de aandacht van toeristen te trekken en Wall Street-zakenlui in pak maken een wandelingetje tijdens hun lunchbreak.
Parker: ‘Als 9/11 ter sprake kwam op de universiteit, zeiden docenten steevast tegen de klas: ‘Jullie zijn toch te jong om je die dag te herinneren.’ Ik dacht steeds: wat zeg je nou? Ik zag het met eigen ogen gebeuren!’
Parkers leven speelde zich als kind – en nu nog steeds – af in het financiële hart van New York. Vanuit het appartement waar ze woonde met haar ouders keek ze recht op de twee massieve grijze gebouwen. Haar moeder werkte als secretaresse in een toren nabij de Twin Towers. Haar kleuterschool stond er pal naast.
‘Mijn moeder en tante brachten me die ochtend naar school’, vertelt Parker, die in de reclamewereld werkt. ‘Ik hing net mijn rugzak aan het haakje toen de school ineens begon te trillen. Eerst dachten ouders dat er een vliegtuig op het schoolgebouw was geland of dat er auto’s tegenaan waren gereden.’
Ze werd opgetild door haar moeder, wat gek voelde. ‘Ik weet nog dat ik mezelf te groot vond om gedragen te worden. Ik dacht: hoezo pak je mij op? Ik val bijna uit je armen.’ Even later liepen ze naar buiten om te zien wat er aan de hand was. ‘Ik keek omhoog en zag het tweede vliegtuig het gebouw in vliegen. Ik zag direct vlammen.’
Als je als kind zo’n toren ziet branden, wat gebeurt er dan in je hoofd?
‘Ik was vooral verbaasd over wat er met alle volwassenen gebeurde. Ze gedroegen zich zo raar en wild, heel anders dan ik gewend was. Ze huilden, schreeuwden en gedroegen zich hysterisch. Ik wist wel dat daarboven iets ergs aan de hand was, maar de volwassenen om me heen maakten mij angstiger. Hun paniek raakte mij gek genoeg meer.’
Weet u of er toen al gesproken werd over een aanslag?
‘In het begin dachten mensen: oh, er is gewoon een vliegtuig in het gebouw gevlogen. Dat moet een ongeluk zijn. Pas na het tweede vliegtuig was het: we worden aangevallen. Dat kon geen toeval zijn. Mijn moeder hoorde van mensen op straat dat er bommen zouden volgen, alsof er een oorlog was uitgebroken. Wij waren vooral bezorgd om de veiligheid van mijn vader en zus, die ook in de buurt waren. Mobiele telefoons hadden we nog niet. Iedereen was bang voor wat er zou komen.’
Het is inmiddels 25 jaar later. Hoe voelt het om hierover te praten?
‘Lange tijd heb ik er erg last van gehad, maar het voelt nu niet meer zwaar. Vroeger was ik weleens bezorgd dat ik met mijn verhaal ruimte zou innemen van mensen die dierbaren hebben verloren. Mijn leed is toch anders. Ik vergelijk het met wanneer je als klein kind een enge film ziet en daarna jarenlang nachtmerries hebt. Dat was mijn ervaring. Die enge film was voor mij 9/11.’
Wat herinnert u zich nog meer van die dag?
‘Na die brand werd het steeds drukker op straat. Ik zag steeds meer mensen uit omringende kantoorpanden rennen. Wij liepen richting ons huis, toen we plotseling mijn vader tegenkwamen. Ik weet nog hoe blij ik was om hem te zien. Hij had geprobeerd om vanuit een telefooncel mijn moeders kantoor te bellen. Hij was bezorgd geweest dat haar iets was overkomen, omdat ze natuurlijk naast de Twin Towers werkte. Gelukkig had ze haar werk die dag niet bereikt.’
De herinneringen van Parker aan 11 september 2001 zijn vrij uniek. Aan het begin van deze eeuw bestond het gebied rondom de Twin Towers voornamelijk uit kantoorruimtes, met na werktijd verlaten straten. Er waren amper kinderen die in de Twin Towers kwamen. Dat blijkt ook uit de dodenlijst.
Behalve de Twin Towers in New York werd ook het Pentagon in Washington geraakt. Een ander toestel stortte neer in Shanksville, Pennsylvania. De terreurdaad van Al Qaida resulteerde in 2.977 dodelijke slachtoffers. Onder hen waren slechts acht kinderen. Zij waren geen omwonenden maar passagiers van de gekaapte vliegtuigen.
Toch zijn ook miljoenen Amerikaanse kinderen getekend door 11 september 2001. Ze weten nog precies in welke les ze zaten toen een leraar het klaslokaal binnenrende om het nieuws te vertellen. Meer dan drieduizend kinderen verloren die dag een ouder. Zo’n 850 kinderen maakten de aanslagen van dichtbij mee, aldus onderzoek van Columbia University.
‘Thuis zaten mijn kat en hond onder het stof’, gaat Parker verder. Haar hele huis was grijs gekleurd. ‘Omdat er zorgen waren over nieuwe aanslagen, werden we geëvacueerd. We mochten wat spullen inpakken en meenemen. Ik weet nog dat het erg naar brand stonk, een geur die ik niet meer vergeet.’
Met haar ouders en twee huisdieren liep Parker de Brooklyn Bridge over, richting het huis van haar oma. Onderweg draaide ze zich om en zag hoe groot de ravage was die in de stad was aangericht. ‘De skyline, het uitzicht vanaf de Brooklyn Bridge – overal rook, vuur, heel dramatisch. Het was alsof je naar een film keek.’
Zag u dat er mensen waren die uit het gebouw sprongen?
‘Nee, dat realiseerde ik me gelukkig pas achteraf. Ik zag wel van alles uit het gebouw vallen, maar ik dacht: dat is puin. Later begreep ik dat die stipjes die ik zag mensen waren die naar beneden sprongen. Ik dacht gewoon helemaal niet aan de dood, of dode mensen. Ik had wel meer dingen niet door. Pas veel later kwam ik er bijvoorbeeld achter dat mijn tante, die toen in de twintig was, heel depressief is geworden door wat we die dag meemaakten. Ze had suïcidale gedachten.’
En u?
‘Ik heb heel lang last gehad van een monster dat ik gecreëerd had in mijn hoofd. Het was een stripfiguurachtige vrouw die mij overal achtervolgde. Ze was bedekt met stof. Ze verkeerde in paniek en vroeg mij om hulp, maar maakte mij tegelijkertijd ook bang. Later realiseerde ik me dat ze in feite een combinatie was van mensen die ik om mij heen had gezien. Tot ik een jaar of 8 was, zag ik dat monster overal. Ik wist niet of ik haar moest helpen of voor haar moest wegrennen. Ik stopte met slapen, ik durfde niet zonder mijn ouders te zijn. Ik pulkte aan mijn lippen, tot bloedens toe.
‘Enkele maanden na de aanslag ben ik naar een therapeut gestuurd. Ik bouwde met haar de twee torens na met Lego en dan gooiden we die om. Zo leerde ik mezelf te uiten over wat ik had gezien als kind. Die vrouw is nu 25 jaar later nog steeds mijn therapeut.’
Heeft u door de jaren heen met andere kinderen gesproken die het ook bewust hebben meegemaakt?
‘Het gekke is dat de meeste kinderen met wie ik opgroeide zich niets meer herinneren van die dag. Als ze er wel iets over zeggen, is het heel basaal: ik zag rook en we moesten weg. Ik ken geen andere kinderen met wie ik in detail kan bespreken wat er die dag gebeurde. Ik heb me hierdoor best vaak eenzaam gevoeld. Sinds mijn moeder acht jaar geleden is overleden aan kanker, kan ik de gebeurtenissen van die dag ook niet meer met haar bespreken.’
Heeft u er ook bepaalde levenslessen aan overgehouden?
‘De mensen in mijn omgeving hebben niet zoveel narigheid meegemaakt, ze leiden een stabiel en veilig leven. Die septemberdag leerde mij dat je over veel dingen geen controle hebt. Dat het leven vol verrassingen zit, waarvan je de uitkomst niet weet. Dat heeft veel moeilijke dingen ook wel makkelijker gemaakt. Toen bijvoorbeeld de covidpandemie uitbrak, dacht ik: ja, dat is jammer, maar dit hoort bij het leven. Ja, er gebeuren enge dingen in de wereld. Ja, mensen gaan dood.’
De aanslagen van die dag hebben politieke gevolgen gehad voor de rest van de wereld. Heeft 9/11 u op een politieke wijze beïnvloed?
‘Absoluut! Ik zag hoe conservatieven die dag gebruikten om het gevoel van patriottisme aan te wakkeren. Ik hoorde over moslimkinderen die gepest werden. Die dag heeft zoveel consequenties gehad voor zoveel mensen. Ik vind het onvoorstelbaar dat iets dat ik van zo dichtbij meemaakte, zo bepalend is geweest voor in wat voor politiek klimaat ik zou opgroeien. Denk aan al die oorlogen die volgden.
‘Ik vind het pijnlijk dat mensen in Afghanistan, Irak en Gaza jarenlang dagelijks 9/11’s moesten ondergaan, mede vanwege wat er bij ons in New York is gebeurd. Dan prijs ik mijzelf gelukkig dat mijn 9/11 maar een dag duurde.’
Source: Volkskrant