Hersenen veranderen nauwelijks tijdens de menopauze, blijkt uit nieuw onderzoek. Dat is heel anders tijdens de puberteit en zwangerschap. ‘Mooi dat eindelijk iemand specifiek naar het vrouwenbrein kijkt.’
Hanneke de Klerck is wetenschapsredacteur van de Volkskrant.
De overgang lijkt vrouwelijke hersenen te beschermen tegen achteruitgang. Als hersenen verouderen neemt de hoeveelheid grijze stof, belangrijk voor het verwerken van informatie, geleidelijk af. Maar bij vrouwen in de overgang blijft de grijze stof relatief stabiel. Bij vrouwen kort voor en na de overgang is dat niet zo. Dat zagen Nederlandse onderzoekers op hersenscans van een groot aantal vrouwen. Hun resultaten zijn dinsdag gepubliceerd in Nature Communications.
De onderzoekers zagen ook dat in de twee andere perioden waarin de invloed van hormonen aanzienlijk is, de puberteit en de zwangerschap, delen van het vrouwenbrein juist krimpen, alsof het zich aan het herschikken is. Daarbij kunnen overbodige verbindingen tussen hersengebieden komen te vervallen.
Uit de data blijkt dat de veranderingen in de menopauze relatief gering zijn. In puberteit zijn ze het grootst en het meest verspreid over de hersenen. Tijdens de zwangerschap veranderen vooral de gebieden die betrokken zijn bij sociale cognitie, bij empathie bijvoorbeeld. De hypothese is dat de veranderingen die dan plaatsvinden zwangeren voorbereiden op het moederschap en ze helpen hun baby aan te voelen.
Puberteit en zwangerschap lijken op elkaar. Het zijn perioden waarin de hoeveelheid hormonen als oestrogeen en progesteron sterk stijgt. In de menopauze daalt die juist. Op de hersenscans wordt de menopauze niet gekenmerkt door wat er verandert, maar juist door wat hetzelfde blijft. Maar verder onderzoek is nodig, schrijven de onderzoekers in Nature.
Het is lastig te interpreteren wat de gevonden hersenveranderingen in de dagelijkse praktijk betekenen, zegt een van de onderzoekers, Sophie van ’t Hof van Amsterdam UMC, waar ze is verbonden aan het Pregnancy Brain Lab. ‘Dan zouden we echt moeten kijken naar breinfunctie, bijvoorbeeld naar cognitieve taken.’
Dat de grijze stof tijdens de menopauze nauwelijks lijkt af te nemen, beschermt vrouwen in elk geval niet tegen klachten als vergeetachtigheid of stress. Daarbij spelen ook zaken als slapeloosheid, hormonale schommelingen en opvliegers een rol.
De onderzoekers bekeken MRI-scans van de hersenen van duizend vrouwen op verschillende meetmomenten. Zij vergeleken elke groep pubers, zwangeren of vrouwen in de overgang met controlegroepen die nog niet of niet meer in de betreffende transitieperiode zaten, ook op verschillende momenten. Zo kregen ze inzicht in de hersenveranderingen gedurende de levensloop van vrouwen.
‘Een heel leuk onderzoek’, zegt hersenonderzoeker Wietske van der Zwaag, die er zelf niet bij betrokken is. Van der Zwaag werkt bij het Nederlands Herseninstituut en is gespecialiseerd in het gebruik van MRI’s. ‘Ze hebben op een creatieve manier gekeken naar studies die er al lagen, zodat ze niet iedereen opnieuw hoefden te scannen. En de opzet met controlegroepen is sterk.’
Tien jaar geleden liet Elseline Hoekzema, hoofdonderzoeker van het Pregnancy Brain Lab, al zien dat het brein van zwangere vrouwen verandert. Ook de veranderingen in de puberteit waren bekend. Maar naar hersenveranderingen tijdens de menopauze is nog nauwelijks onderzoek gedaan. Ook was niet duidelijk of en waarin de menopauze in dat opzicht verschilt van zwangerschap en puberteit, zegt Van ’t Hof.
‘Het is mooi dat eindelijk iemand specifiek naar het vrouwenbrein kijkt. Dat gebeurt nog nauwelijks’, zegt Van der Zwaag. ‘En hier gebruiken ze daarvoor de transities die alleen vrouwen doormaken.’
Alles over wetenschap vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant