OpenAI is erin geslaagd een formeel bewijs te leveren voor een van de grote openstaande wiskundeproblemen. Indrukwekkend, maar niet zonder controverse: het AI-bedrijf zou de wiskunde geen goede dienst bewijzen.
is techredacteur van de Volkskrant, gespecialiseerd in de impact van kunstmatige intelligentie op de maatschappij.
Tot deze week was het zogenoemde Navier-Stokes-probleem een van de zeven grote wiskundige vraagstukken (de ‘Millennium Prize Problems’) waarvoor nog bewijs moest worden geleverd. OpenAI gaat er nu met de eer vandoor: ‘Wij hebben de oplossing.’
De aankondiging zorgde direct voor grote opwinding onder zowel wiskundigen als AI-experts. De grootste wiskundigen breken zich al decennialang het hoofd over dit complexe probleem over vergelijkingen die de beweging van vloeistoffen beschrijven. OpenAI bewijst nu dat die Navier-Stokes-vergelijkingen op een zeker moment uitkomsten opleveren die niet in de echte wereld voorkomen.
Francien Dechesne, wiskundige en universitair hoofddocent ethiek en digitale technologie aan de Universiteit Leiden, is onder de indruk: Dit kun je vergelijken met andere grote doorbraken van machines, zoals DeepBlue, die schaker Kasparov versloeg, of AlphaGo, die ’s werelds beste go-speler verpletterde.’
Het leveren van bewijs voor de canon van grote wiskundeproblemen is volgens haar weer een nieuwe mijlpaal. Tegelijk is ze sceptisch over de werkelijke waarde van het door OpenAI geleverde bewijs.
‘Een computer kan eindeloos meer berekeningen maken dan mensen en op die manier alle mogelijke bewijzen nalopen. Maar is dat wiskundig inzicht? Als een systeem zegt dat iets is bewezen, maar je de redenering erachter niet goed kunt volgen, dan is het misschien niet zoveel waard.’
Wiskundigen waarschuwen al langer voor dit probleem. Een groep internationale onderzoekers deed in juni nog een dringende oproep om ‘de kernwaarden van de wiskunde te beschermen in het tijdperk van AI’. Ze zien risico’s als partijen als OpenAI een deel van het academisch werk overnemen. ‘Wat gebeurt er als een wiskundig bewijs niet langer het werk is van een mens, maar van een algoritme dat niemand helemaal begrijpt?’
Naar eigen zeggen zette OpenAI maar liefst tienduizend agents in, die gedurende 88 uur samenwerkten om tot een oplossing te komen. Dit kostte naar schatting 22,5 miljoen dollar aan rekenkracht.
De bekendmaking zou het startpunt van een triomftocht voor OpenAI moeten zijn, dat hiermee wil bewijzen de concurrentie weer een stap voor te zijn. Het wordt echter compleet overschaduwd door stevige beschuldigingen van de Amerikaanse wiskundige Tristan Buckmaster.
Samen met Anthropic-onderzoeker Levent Alpöge werkte hij al veel langer aan een identieke benadering van het probleem. Buckmaster beweert dat OpenAI razendsnel op zijn onderzoek is gesprongen en slim gebruikmaakte van zijn inzichten. In combinatie met de gigantische hoeveelheden rekenkracht lukte het OpenAI vervolgens om het bewijs te leveren.
Ook Alpöge en Buckmaster gebruikten bij hun onderzoek AI, waaronder ook OpenAI’s codeerassistent Codex. Mogelijk is het daar fout gegaan, suggereren ze: OpenAI zou de informatie die Buckmaster en Alpöge daar invoerden, kunnen hebben gebruikt voor zijn eigen aanpak.
OpenAI ontkent directe inzage in hun werk te hebben gehad, maar kan ook niet volledig uitsluiten dat geanonimiseerde gebruikersdata het model indirect hebben beïnvloed. Verder stelt Buckmaster dat OpenAI wel bereid was om zijn naam te noemen bij het onderzoek, maar níet die van Alpöge, vanwege zijn betrokkenheid bij concurrent Anthropic. Ook dat ontkent OpenAI.
Deze episode is daarmee ook weer een nieuw hoofdstuk geworden in de commerciële strijd tussen de grote AI-bedrijven, analyseert Dechesne. ‘OpenAI en Anthropic gaan naar de beurs en hebben aantrekkelijke verhalen nodig over grote doorbraken om hun beloften over de komst van superintelligentie te stutten. Ze willen investeerders laten zien: kijk eens, wij zijn het verst.’
In dit hypespel wordt de wetenschap een slechte dienst bewezen, vindt ook de prominente wiskundige Terence Tao. ‘Zelfs het gerucht dat iemand aan een probleem werkt, kan een enorme inspanning met behulp van AI uitlokken om dat probleem op te lossen nog voordat het oorspronkelijke onderzoeksproject de kans heeft gekregen zijn volledige potentieel te bereiken’, schrijft hij op Mastodon.
Die ongezonde prikkels kunnen ertoe leiden dat veelbelovende onderzoeksrichtingen niet langer breed worden gedeeld, vreest Tao. ‘Dit zou eeuwenoude tradities van open wetenschap tenietdoen en de toekomst van het vakgebied op de lange termijn ernstige schade toebrengen.’
Alles over tech vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant