Hoeveel pfas zit er in Kamerleden? Acht van hen deden mee aan een bloedonderzoek, een stunt om aandacht te vragen voor het belang van een breed verbod op de schadelijke stoffen. Woensdag hoorden zij de uitslag. ‘Dit is confronterend.’
is politiek verslaggever van de Volkskrant.
Alsof hij bij de dokter aanschuift voor een slechtnieuwsgesprek, neemt Laurens Dassen woensdag plaats in een zaaltje in het Haagse perscentrum Nieuwspoort. De partijleider van Volt hoort hier hoeveel schadelijke pfas hij in zijn bloed heeft. Het grote verschil met een echte doktersafspraak: de parlementaire pers mag deze ochtend meekijken.
Dassen (40) begint nog giechelig. ‘Zo lach jij alles weg, hè?’, plaagt tegenover hem Annelies den Boer (59), die de uitslag van het bloedonderzoek mag onthullen. ‘Ja, een coping mechanism’, zegt Dassen.
Wat volgt is wat minder vrolijk. Uit de uitslag blijkt dat het bloed van Dassen meer pfas bevat dan de grenswaarde die is vastgesteld door de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA). Boven die grenswaarde werkt het immuunsysteem mogelijk minder goed en heb je een grotere kans om ziek te worden.
‘Nou. Lekkere start van de dag’, reageert Dassen. Hij vindt de uitslag ‘confronterend’. ‘Ik moet nog veertig of vijftig jaar mee.’ Dat bedrijven pfas nog mogen gebruiken noemt hij ‘absurd’: voor veel toepassingen bestaan immers alternatieven. ‘Waarom accepteren we dan nog steeds dat dit soort stoffen geloosd kunnen worden?’
Precies die vraag lag ten grondslag aan het bloedonderzoek waaraan naast Dassen zich nog zeven Kamerleden onderwierpen. Het initiatief voor het onderzoek, waarvoor de Haagse proefkonijnen al in juni bloed lieten prikken, kwam van Stichting Tegengif. Die stichting ijvert sinds 2017 voor het verbieden van alle schadelijke en mogelijk kankerverwekkende stoffen die onder de noemer pfas vallen.
Hoewel de aandacht voor pfas sindsdien een vlucht heeft genomen – denk aan het vervuilde eitje van de hobbykip – blijven de onzichtbare stoffen voor de meeste mensen een ‘ongrijpbaar onderwerp’, zegt Den Boer. De brenger van het nieuws aan de politici is tevens de directeur van Tegengif. ‘Wij willen deze kwestie dichter bij de mensen brengen. En de beste manier om dat te doen, is door ze te vertellen hoeveel pfas er in hun bloed zit.’
Met zijn uitslag boven de grenswaarde is Dassen bepaald geen uitzondering. Uit onderzoek van het RIVM bleek vorig jaar al dat vrijwel alle Nederlanders te veel pfas in hun bloed hebben. De stoffen belanden daar via het eten en drinkwater, nadat ze eerst zijn geloosd of uitgestoten door bedrijven. Ook zitten ze in onder meer cosmetica en antiaanbakpannen.
Ines Kostić (41) van de de Partij voor de Dieren krijgt een betere uitslag. Het Kamerlid scoort onder de grenswaarde. ‘Ik eet veel biologisch. Misschien helpt dat een beetje.’
Dat betekent niet dat Kostić gerustgesteld is. Twee jaar geleden kreeg zij haar eerste kind met haar vriendin, die nu zwanger is van een tweede. Deze zomer toonde het RIVM aan dat in alle moedermelk pfas zit, die baby’s dus binnenkrijgen. ‘Dat raakt me echt.’
Sommige stoffen die onder pfas vallen zijn al verboden, hoewel ze ook daarna nog lang in het milieu te vinden zijn. In de Tweede Kamer bestaat veel steun voor een verdergaande aanpak. Sinds 2023 pleiten vijf landen, waaronder Nederland, in Brussel voor een breed Europees verbod op pfas, met een uitzondering voor medicijnen en bestrijdingsmiddelen. In het coalitieakkoord onderstreepten de huidige regeringspartijen dat Nederland op dit dossier ‘kartrekker’ wil blijven.
De verwachting is dat de Europese Commissie volgend jaar met een voorstel komt voor zo’n verbod. Daarmee moeten de lidstaten dan nog wel instemmen. Als dat niet lukt, zeggen Kostić en Dassen, moet Nederland zelf maar met een nationaal verbod komen.
Bang dat het bedrijfsleven daarmee op achterstand komt te staan – over de grens mogen concurrenten dan nog wel producten met pfas voor de Nederlandse markt maken – zijn zij niet. En dan nog, zegt Kostić . ‘De gezondheid van mijn kinderen is belangrijker dan het verdienmodel van pfas-producerende bedrijven.’
Zo ver wil Jantine Zwinkels (CDA) niet gaan. Zoals bij alle acht Kamerleden is in haar bloed pfas aangetroffen, al komt zij net als Kostić uit onder de grenswaarde. Zwinkels (36) ‘zou nu niet willen pleiten voor een nationaal verbod’: de beste route is en blijft volgens haar de Europese. ‘Ik ben blij dat wij met deze coalitie duidelijk hebben gemaakt dat wij hierin koploper willen zijn.’ Van haar CDA, nog niet zo gek lang geleden bekend als de boerenpartij, zou zo’n Europees verbod bovendien ook mogen gelden voor bestrijdingsmiddelen.
En Dassen? Die heeft zijn oude antiaanbakpan onlangs al weggegooid.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant