De vader van Caitlin Leavey kwam op 11 september 2001 om tijdens reddingswerk op de 78ste verdieping van de zuidtoren van het World Trade Center. Nu helpt ze als therapeut kinderen van militairen en brandweerlieden. ‘Rouwen hoeft niet alleen duister te zijn.’
is correspondent Verenigde Staten van de Volkskrant. Ze woont in New York.
De vader van Caitlin Leavey (35) zou op die gewraakte dag, 25 jaar geleden, eigenlijk niet werken. Nu staat ze voor het 9/11-herdenkingsmonument in Manhattan, met haar hand op zijn naam. Joseph Gerard Leavey, staat er in brons gegoten. Ze kust zijn naam en tuurt omhoog.
‘Ik ben hier wel honderden keren geweest’, zegt Caitlin Leavey, die 10 jaar was toen haar vader bij de terreuraanslag op de Twin Towers in New York omkwam. ‘Dit is voor mij een heilige plek.’
Luitenant Joseph Leavey is een van 343 brandweermannen die op 11 september 2001 omkwamen. Hij werd 45 jaar oud.
Dit artikel is onderdeel van een serie over de aanslagen van 11 september 2001 en de levens die erdoor een andere wending namen.
Minuten nadat het gekaapte United Airlines-toestel de South Tower in Manhattan in was gevlogen, rende hij met zijn collega’s het gebouw in. ‘Ze hebben later nog de banden gevonden met de portofoongesprekken die hij voerde in de laatste momenten van zijn leven’, zegt zijn dochter. ‘Hij klonk zo beheerst.’
Wat zei hij precies op die banden?
‘Hij zei tegen zijn collega’s dat hij onderweg was, dat hij naar ze toe zou komen. Zij waren toen al bij de impactzone van de toren, de verdiepingen 77 tot en met 85, het gebied waar het vliegtuig was ingeslagen. Mijn vader leidde zijn mannen naar boven, zodat zij burgers naar beneden konden begeleiden. Door die opnames weten we dat hij de 78ste verdieping heeft bereikt. Dat is het laatste dat we van hem hebben gehoord.’
Wanneer had u door dat hij niet meer zou terugkeren?
‘Veel herinneringen uit die tijd komen en gaan; er zijn dagen met heel levendige herinneringen, maar er zijn ook veel momenten in die periode erna die ik mij niet meer kan herinneren.
‘Ik weet nog wel dat de dag van de aanslag abnormaal voelde. Er werd op school gesproken over een aanval op de Twin Towers, maar het drong niet helemaal tot mij door wat dat betekende. Die dag zou mijn vader eigenlijk helemaal niet werken. Dat betekende doorgaans dat hij mij zou ophalen van school. Maar blijkbaar had hij van dienst gewisseld met een collega. Als hij mij kwam halen, hoorde ik altijd op de gang zijn ketting rinkelen, die maakte een herkenbaar geluid. Maar die dag hoorde ik niks en werd ik opgepikt door de oppas.
‘Ook herinner ik me allemaal ouders op school roezemoezen. Ze fluisterden: waar is Joe, waar is Joe? Mijn vader was heel actief op mijn school en mensen waren natuurlijk meteen ongerust over hem omdat hij een brandweerman was, maar wilden dat niet aan mij laten blijken. Ik voelde ergens dat het niet goed was. Daarna hebben we nog naar hem gezocht. Overal in de stad hingen we vermist-posters op. Twee maanden later, in november, werd zijn lichaam gevonden. Een week daarna hebben we hem begraven.’
Volgens een overheidssite is Joseph Leavey op 11 september 2001 om 9.50 uur overleden, 48 minuten nadat het vliegtuig de South Tower had geraakt. Als doodsoorzaak staat er één woord: instorting.
Vlak voor de begrafenis schreef de toen de 10-jarige Caitlin de toenmalige burgemeester van New York Rudy Giuliani een brief waarin ze hem vroeg of hij op haar vaders begrafenis wilde spreken– met succes.
‘Wij, het hele land, zijn jullie en jullie gezin veel verschuldigd’, zei Giuliani op die 14de november 2001. ‘Wees enorm trots op de man die hij was. Hij was een held in de ware zin van het woord.’
Niet alleen de burgemeester ook brandweerlieden vanuit de hele Verenigde Staten en zelfs uit Canada kwamen naar zijn begrafenis. Hoe was het om de dood van uw vader zo publiekelijk te beleven?
‘Die dag was nu eenmaal een enorm gebeurtenis, niet alleen voor onze gemeenschap en ons land, maar voor de hele wereld. Ik bedoel, iedereen weet precies waar die was op de dag van de aanslag. Het was ergens heel bijzonder om te zien hoe mensen samenkwamen, vanwege wat er was gebeurd. Maar als kind van een gestorven brandweerman stond ik daardoor ook erg in de publieke belangstelling. Er waren mensen die ons brieven schreven. Iedereen wilde ons verhaal horen. Het was voor mij overweldigend. Ik moest echt leren dat ik niemand verplicht was om mijn persoonlijke verhaal te vertellen. Ik moest heel snel volwassen worden.’
Voelde het ook alsof u uw verdriet om uw vader met veel anderen moest delen?
‘Wat ik er vooral moeilijk aan vond, was dat wij als kinderen van de slachtoffers het label ‘kinderen van 9/11’ kregen, alsof dat nog het enige was dat ons definieerde. Het hing echt als een donkere wolk boven ons, omdat er heel veel duisternis mee gepaard ging. Wij werden met narigheid geassocieerd.
‘Wat ons echt heeft geholpen is dat er ieder jaar in augustus, een maand voor de volgende herdenking, een kamp werd georganiseerd, waar we met zo’n vijfhonderd kinderen van slachtoffers bij elkaar kwamen. Het doel was dat wij konden ontsnappen aan de buitenwereld, weer even kind konden zijn. We deden activiteiten als ‘dansen alsof er niemand kijkt’. Ook wilde de leiding dat iedereen iets nieuws ging leren, want je weet nooit hoe het leven loopt. Ik leerde daar waterskiën. Er kwamen vrijwilligers vanuit de hele wereld langs. De eerste vijf jaar heb ik als kind meegedaan, daarna was ik vijf jaar begeleider.
‘Ik leerde daar dat rouwen niet alleen maar duister hoeft te zijn. Dat er ook vreugde en plezier kan voortkomen uit rouw. Ik leerde er een belangrijke spreuk: het is altijd beter om een kaarsje aan te steken dan de duisternis te vervloeken.’
Op 11 september 2001 verloren 3.055 Amerikaanse kinderen een ouder, onder wie honderd kinderen die tijdens de aanslag in de buik van hun moeders zaten. ‘Ik weet nog dat ik het als kind moeilijk te begrijpen vond wat er gebeurde’, zegt Leavey. ‘Ik moest nog zo veel onderdelen van mezelf ontwikkelen.’
Welke herinneringen heeft u aan uw vader?
‘Dat hij in hart en nieren eigenlijk een kind was. Hij vond het heel leuk om ons mee te nemen naar zijn werk. Als hij klaar was gingen we hier in de buurt fietsen of rolschaatsen. Het World Trade Center was een van zijn favoriete gebouwen. Hij was opgeleid als ingenieur en gefascineerd door hoe het gebouw in elkaar zat. Ook gingen we een keer per jaar naar Disney World, vanaf openingstijd tot sluitingstijd. Elke Kerst namen we op een andere bijzondere plek in New York onze familiefoto.
‘Wat mooi is aan een trauma, zijn de lessen die je eraan overhoudt. Die kunnen je veel rijkdom geven. Ik ben door wat ik als kind meemaakte, therapeut geworden, zodat ik zelf nabestaanden van andere slachtoffers kan begeleiden.’
Wat is er uniek aan jullie ervaring?
‘Ik werk met gezinnen van first responders, zoals militaire gezinnen, agenten, brandweermensen. Het is bijzonder om nabestaande te zijn van iemand die iedere dag bezig was om levens te redden en daarvoor elke keer weer zijn of haar eigen leven in de waagschaal legde. Wanneer zo iemand overlijdt, doet dat veel met de mensen om hem of haar heen. Ze kunnen veel trots voelen, maar hebben ook veel spanning ervaren. Ze zijn altijd bezorgd geweest dat hun dierbare iets zou overkomen.’
Vertelt u de mensen die u behandelt wat u zelf heeft meegemaakt?
‘Rouw is iets individueels, het laat zich niet in een hokje plaatsen. Als ik praat met kinderen en volwassenen wil ik niet dat ze het gevoel krijgen dat ze moeten voldoen aan een bepaald verwachtingspatroon. Ze moeten hun eigen pad bewandelen. Maar ik weet ook dat verbinding helend is. Daarom vertel ik vaak mijn verhaal. Al die kinderen van 9/11-slachtoffers die ik heb ontmoet hebben mij enorm geholpen met mijn herstel. Het zijn vrienden geworden, die ik al die jaren later nog steeds zie.’
Leaveys eigen genezingsproces is verbonden met vele plekken. Ze heeft het 9/11-monument in New York waar ze heen kan. In Pelham, het dorp boven Manhattan waar ze is opgegroeid, is een gedenkteken voor haar vader geplaatst. En ze heeft haar vaders brandweerkazerne, Ladder 15 in Lower Manhattan, waar ze vaak komt.
Aan een muur van de kazerne hangt een plaquette met zijn naam en die van dertien collega’s erop die die dag niet terugkeerden. Op iedere 11de september komen in heel New York familieleden naar de kazernes om de levens te vieren van de brandweerlieden die omkwamen. Ze houden een moment stilte op de tijdstippen waarop de vliegtuigen zich in de torens boorden. Zo gaat het al 25 jaar.
Wat is voor u de prettigste manier om uw vader, na al die jaren, te eren?
‘Door zijn geest in leven te houden en zo veel mogelijk op zijn manier te leven. Ik weet van vroeger nog dat een wandeling met mijn vader naar de supermarkt een uur kon duren, omdat hij iedereen onderweg vroeg hoe het ging. De supermarkt was maar een paar straten verderop. Door hem probeer ik ook altijd met iedereen contact te maken. Met mijn baan als therapeut en mijn leven erbuiten probeer ik er voor mijn gemeenschap te zijn, zoals hij dat ook als brandweerman was.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant