Twee maanden voor de Amerikaanse midtermverkiezingen, lijkt de strijd tussen Democraten en Republikeinen om de hertekening van kiesdistricten gestreden. In Missouri ging een voor Republikeinen gunstige herindeling op de valreep de prullenbak in. Wat is de eindstand van dit streven naar politiek gewin?
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Missouri was het laatste front in de wedloop die president Donald Trump vorig jaar ontketende met zijn wens om kiesdistricten voor het Huis van Afgevaardigden opnieuw in te delen, een praktijk die gerrymandering wordt genoemd.
In die staat dachten Republikeinen met een nieuwe kaart in november één zetel van Democraten afhandig te kunnen maken. Maar een verbeten juridisch conflict verloren ze op het laatste moment bij het Hooggerechtshof: weg voordeel.
Voor Democraten is het een kleine, maar belangrijke zege. In november moeten ze netto slechts drie zetels veroveren op de Republikeinen om de meerderheid in het Huis te grijpen. De zetel waarmee de Republikeinen zich al rijk rekenden, zal met de oude indeling van de kiesdistricten stevig in Democratische handen blijven, aldus analisten.
Sterker nog: een Republikeins Congreslid uit Missouri, die met de nieuwe indeling volledig uit de wind gehouden had moeten worden, zou in het licht van gunstige peilingen voor Democraten mogelijk alsnog kunnen verliezen.
Ondanks de nederlaag in Missouri denken Republikeinen na een reeks van herindelingen toch als winnaar uit de bus te zijn gekomen. De kleur van tot wel elf districten zou in november van Democratisch-blauw naar Republikeins-rood kunnen verschieten. Dat is in het gunstigste geval; in het slechtste geval zijn het er mogelijk maar twee.
Niet voor niets deden de Republikeinen er alles aan om te voorkomen dat ze in Missouri weer moesten terugvallen op de oude kaart. Nadat het hoogste hof van de staat vorige week al oordeelde dat de herindeling ongeldig was (een referendum erover was ten onrechte tegengehouden) verzochten Republikeinse bestuurders het federale Hooggerechtshof die uitspraak alsnog ongedaan te maken.
Het Hooggerechtshof weigerde dat dinsdag. Nog diezelfde dag kwam een lagere federale rechter in een aparte rechtszaak met een totaal tegengesteld bevel. Enkel en alleen de nieuwe kaart zou in november gebruikt mogen worden. Danny Hoskins, de Republikein die in Missouri verantwoordelijk is voor de organisatie van de verkiezingen, liet meteen weten dat hij zich alleen gehouden voelde aan dat laatste, voor zijn partijgenoten gunstige, bevel.
Chaos dreigde, ook omdat op dinsdag de deadline verstreek voor het definitief vaststellen van het stembiljet. Pas nadat het Hooggerechtshof de Republikeinen donderdag opnieuw had teruggefloten, besloot Hoskins zich gewonnen te geven. Hij verklaarde lokale verkiezingsfunctionarissen de opdracht te hebben gegeven de oude kieskaart te gebruiken. Zijn aanvankelijke weigering om dat te doen, leverde hem een reprimande op van het hoogste hof van Missouri.
Daarmee lijkt de uitkomst van de herindelingsstrijd in Missouri vast te staan. Hoewel er een (versneld) hoger beroep loopt, verwachten analisten niet dat die voor verkiezingsdag de situatie in Republikeins voordeel kan veranderen.
Voor november betekent het dat de zaak is beslist. Sinds Republikeinen in Texas onder druk van Trump met een nieuwe kieskaart kwamen, zijn in acht andere staten nieuwe kieskaarten van kracht geworden. Vooral Republikeinen hebben haast gemaakt, Democraten wisten mede door juridische tegenslagen daar minder tegenover te stellen.
De vraag is echter of Republikeinen het beoogde voordeel ook kunnen verzilveren. Geholpen door een ongekend impopulaire president, staan Democraten in de peilingen al maanden ruim voor op de Republikeinen. In een aanzienlijk deel van de districten die Republikeinen door de herindelingen hoopten te bemachtigen, is allerminst sprake van een gelopen race. Zoals datajournalist G. Elliot Morris het verwoordde: ‘You can't gerrymander a bad approval rating.’
Hoe werkt gerrymandering?
Wie er verkozen wordt in de 435 kiesdistricten, verspreid over de vijftig staten, is voor een deel afhankelijk van wie er in die gebieden woont. Bepaalde kiezersgroepen stemmen vaker Democratisch dan Republikeins, of andersom. Door de indeling van de kiesdistricten kunnen politici daar invloed op uitoefenen. Dat proces heet ‘gerrymandering’: het herindelen van kiesdistricten voor politiek gewin.
Door de grenslijnen van kiesdistricten te verschuiven, kan het aantal Democratische of Republikeinse stemmen in dat district net anders uitvallen. Anders gezegd: bij gerrymandering kiezen politici hun kiezers, in plaats van andersom. Die praktijk is op federaal niveau niet verboden. Republikeinen en Democraten hebben zich regelmatig van gerrymandering bediend. Het tekenen van kiesdistricten om raciale groepen uit te sluiten, is wel verboden.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant