Jay-Z viert de 30ste verjaardag van zijn debuutalbum en treedt eindelijk weer eens groots op. In Parijs maakt JAŸ-Z 30 diepe indruk.
schrijft voor de Volkskrant over popmuziek.
‘Wie volgt me vanaf het begin?’ vraagt Jay-Z. Het publiek reageert eerlijk: veel handen, maar er blijven er ook veel omlaag. ‘Mijn debuut Reasonable Doubt veranderde mijn leven. Geen platenlabel wilde ons hebben. We hadden twee opties: stoppen of doorgaan. We gingen door. En kijk ons nu eens.’
Nou, inderdaad. We staan in het immense Stade de France van Parijs: uitverkocht, al zijn er wat lege plekken. Het bezoekersaantal dat de inmiddels 56-jarige Jay-Z zelf noemt, lijkt accuraat: 75.000.
Als hij in dezelfde adem Dead Presidents aankondigt, breekt zijn stem even. Jay-Z, geëmotioneerd, dat is zeldzaam en alleen al daarom mooi. Het wordt een van de beste nummers van de avond.
Jay-Z, Shawn Carter (56) volgens zijn paspoort, viert de dertigste verjaardag van zijn debuutalbum uit 1996. JAŸ-Z 30 (het trema op de y stond er op zijn debuutalbum ook) heet de korte tournee langs New York, Londen en nu dus Parijs, ‘de stad waar mijn mooie dochter werd verwekt’. Dat weet hij kennelijk nog. In oktober strijkt hij nog neer in Los Angeles.
Zijn recentste album en tournee waren in 2017. In 2013 trad hij voor het laatst in Nederland op. Qua luistercijfers en rechtstreekse inkomsten uit muziek is hij ironisch genoeg de ‘man van’ geworden, van Beyoncé, zijn echtgenote.
De opkomst bij de enorme jubileumconcerten bewijst: áls hij een podium beklimt, is hij meteen weer de überberoemdheid van de hiphop. Hij vond het genre niet uit, maar maakte er wel, meer dan wie ook, de commerciële Champions League van, big business, een levensstijl en alomvattende hustle. Hij is een van de weinige popmiljardairs.
En hij is in bloedvorm. Zijn flow heeft hem niet verlaten, hij speelt achteloos met zijn zinnen en ritmes, heeft geen overdreven grote gebaren nodig om op dat enorme podium overweldigend charismatisch te zijn, twee uur lang, gedurende 34 nummers die in hinkstapsprong door zijn carrière gaan.
De nadruk ligt daarbij niet op dat debuut, maar op de grote albums van kort na 2000: het exact 25 jaar oude The Blueprint (2001, verschenen op ‘9/11’) en The Black Album (2003).
Hij heeft, niet toevallig, voor een podiumproductie gekozen die als het ware groot en klein tegelijk is. Groot, omdat hij zich laat begeleiden door een forse (en uitstekende) liveband en een strijkorkest, maar toch ook klein, omdat al die muzikanten veelal op de achtergrond blijven. Het grote podium ervoor bestrijkt hij veelal alleen.
Band en strijkers moeten opboksen tegen loeiharde bassen, want die zijn er ook. In Izzo (H.O.V.A.) werkt dat prachtig: de bassen bonken op je middenrif, de violen plaatsen er elegante accenten bij.
In het midden zitten de grootste hits, de meezingers: Hard Knock Life, 99 Problems en het overdonderend sterke No Church in the Wild, van het album met Kanye West, Watch the Throne (2011).
Het roerende Song Cry is een hoogtepunt: Jay-Z op zijn gevoeligst, met foto’s en videobeelden van zijn gezin op het videoscherm. En richting het einde: Empire State of Mind, saluut van een trotse New Yorker aan zijn stad.
Een avond lang intrigeert de uitgelezen selectie beelden, die doet wat Jay-Z ook in woorden heeft gedaan: een alternatieve, zwarte, vaak persoonlijke geschiedenis van de VS vertellen. Een impressie van de Marcy Projects in Brooklyn, waar hij opgroeide. Flitsen van Malcolm X. Vertederende beelden van een kerkkoor van zwarte senioren. Close-ups van willekeurige jongeren.
En dan hebben we het nog niet eens over de gastoptredens gehad. Hoe groot ben je wel niet als je Pharrell Williams en Justin Timberlake kunt verwelkomen voor een paar nummers? Pharrell doet onder meer zijn eigen Frontin’, Timberlake vlamt in Holy Grail.
Dat is JAŸ-Z 30: elke avond een ander programma en andere gasten uit de A-categorie. Elke avond gonst de vraag: zal mevrouw Carter ten tonele verschijnen? Ook in Parijs is het antwoord uiteindelijk nee.
Een jubilerende Jay-Z, daar zit ook machtsvertoon bij, extra kracht bijgezet door een groots vuurwerk en een helikopter die tot tweemaal toe boven het stadion cirkelt en een bundel zoeklicht over het publiek laat glijden.
Het is niet alleen superieure beeldrijm met de videobeelden van politiehelikopters boven wegvluchtende straatjongeren in Brooklyn (zó voelt het als ze je achterna zitten), maar ook bravoure: vergis je niet, Parijs, vanavond deel ík, Jay-Z, hier de lakens uit.
Pop
★★★★★
Stade de France, Parijs
Source: Volkskrant