De Nederlandse gasopslagen worden met 10 procentpunt minder gevuld dan tot nu toe het officiële doel was. Het kabinet verwacht met 64 procent gevulde opslagen zonder grote problemen de winter door te kunnen.
Dat schrijft minister Stientje van Veldhoven (D66) van Klimaat en Groene Groei vrijdag in een brief aan de Tweede Kamer. De Europese Commissie had lidstaten dit voorjaar al opgeroepen 10 procentpunt lager te mikken, omdat ze anders de gasprijs tijdens de zomer te hoog zouden opstuwen. Nederland bevestigt nu pas dat het die lijn volgt.
Het officiële vuldoel voor de EU was altijd 90 procent, maar dit jaar vond Brussel 80 procent dus verstandiger. Voor de grote Nederlandse opslagen was dat doel lager, 74 procent, omdat de Nederlandse opslagen doorgaans ook door Groot-Brittannië worden gebruikt. Dat deel van de opslag hoeft Nederland dus niet te vullen. Zowel Nederland (51 procent) als het Europees gemiddelde (67 procent) zijn nu nog 13 procentpunt verwijderd van hun doel.
Dat het vullen van de gasvoorraden zo moeizaam verloopt, heeft alles te maken met grote veranderingen op de gasmarkt. In het verleden was Europa voor zijn gasvoorziening grotendeels afhankelijk van het Groningerveld en Russische pijpleidingen. Destijds loonde het om in de zomer (als er weinig vraag naar gas is) voor een lage prijs gas in te kopen en op te slaan in een oud gasveld.
Die dynamiek is verdwenen. De gaskraan in Groningen is dichtgedraaid. Tegelijkertijd viel de import van Russisch gas stil, door de sancties na de inval in Oekraïne en de explosie van de Nord Stream-pijpleiding. In plaats daarvan haalt Europa nu veel vloeibaar aardgas (LNG) met tankers vanuit het Midden-Oosten, Afrika en vooral de Verenigde Staten.
Maar toen Trump begon met zijn aanvallen op Iran, viel dit voorjaar een groot deel van de LNG-toevoer uit de Perzische Golf weg, waardoor de gasprijs meer dan verdubbelde. Voor veel energiebedrijven die gas voor de winter willen veiligstellen, werd het daardoor goedkoper om dat met een termijncontract te doen, waarbij je het gas pas in de winter geleverd krijgt.
Maar dat vinden Brussel en de Europese lidstaten te kwetsbaar. Mocht het gas in de winter niet geleverd worden omdat de oorlog in de wereld aanhoudt, of zelfs uitbreidt, dan kan er dus midden in de winter een tekort aan gas ontstaan.
Daarom moeten alle lidstaten bijbetalen om te vullen. In Nederland gebeurt dat door staatsbedrijf Energiebeheer Nederland (EBN). Dat koopt het zomergas en stopt het onder de grond. Tegelijkertijd verkoopt EBN het gas weer via een termijncontract aan een bedrijf dat het in de winter gaat afnemen. Onder de huidige omstandigheden is dat dus een verlieslatende transactie. Het bedrijf heeft van het kabinet een bedrag van 1 miljard euro gekregen voor het maximale verlies.
Intussen werkt het prijsopdrijvend als alle Europese lidstaten tegelijkertijd zomergas hamsteren. In Brussel keek de commissie dus nog eens scherp naar de minimale gewenste vulgraad en besloot dat die dus 10 procent omlaag kon. Daarnaast besloot Brussel het ‘vulseizoen’ met een maand te verlengen tot 1 december, om zo ook de druk op de handel te verlichten. Het verlagen van het vuldoel scheelt de schatkist ook veel geld, al zal 64 procent waarschijnlijk nog honderden miljoenen euro’s kosten.
Het risico van het verlaagde vuldoel is acceptabel, zo concludeert Van Veldhoven na gesprekken met energiebedrijven en Autoriteit Consument & Markt (ACM). Er zit dan namelijk meer gas in de opslag dan er eerdere winters uit werd gehaald. ‘Nederland is dus nog steeds goed beschermd tegen uitzonderlijke (weers)omstandigheden.’
Intussen wijst zij er ook op dat sommige afnemers, ‘met name bedrijven’ ervoor kiezen om nog helemaal geen gas in te kopen voor de winter. Mocht de gasprijs in de winter ineens sterk stijgen, dan kan dat die bedrijven dus veel geld gaan kosten. ‘Dit is een ondernemingsrisico’, schrijft de minister.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant