Twee in ongenade gevallen generaals zijn maandag uit de Chinese communistische partij gezet. Het intrekken van hun partijlidmaatschap maakt de weg vrij voor strafrechtelijke vervolging wegens corruptie door een militaire rechtbank. Dat meldt het Chinese staatspersbureau Xinhua.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Vlaskamp was 18 jaar correspondent in Beijing.
In augustus werden Zhang Youxia en Liu Zhenli al verwijderd uit de Centrale Militaire Commissie (CMC), het zevenkoppige partijorgaan dat het opperbevel over het Chinese leger voert. Beide generaals zijn eind vorig jaar uit het openbare leven verdwenen. In januari kwamen ze ten val bij een spectaculaire zuivering, waarmee de Chinese leider Xi Jinping alle door hem zelf benoemde generaals uit de legertop heeft gezet.
Nu bestaat de CMC nog slechts uit twee mensen: een jongere, onervaren generaal die verantwoordelijk is voor de uitvoering van Xi’s anticorruptiemaatregelen in het leger en Xi zelf.
Volgens Xinhua hebben Zhang en Liu zich verrijkt met ‘uitzonderlijk grote geldsommen’. Dat verwijt krijgt echter vrijwel ieder partijlid dat wordt aangepakt met de nietsontziende anticorruptiecampagne die Xi kort na zijn aantreden in 2012 heeft ingezet. In totaal zijn volgens onderzoek van het Amerikaanse Centre for Strategic and International Studies (CSIS) sinds 2022 honderd hooggeplaatste legerofficieren van het toneel verdwenen.
Uit eerdere commentaren in een gezaghebbende legerkrant viel in januari op te maken dat er rond Zhang en Liu meer speelt dan de gebruikelijke beschuldigingen over corruptie en vriendjespolitiek. De generaals zouden ‘het vertrouwen van de Communistische Partij’ hebben geschonden en het gezag van de CMC te hebben ‘vertrappeld en ondermijnd’. Dat leggen China-experts uit als een aanwijzing dat in de hoogste gelederen van de legerleiding mogelijk sprake is van openlijke opstandigheid tegen Xi.
Volgens Taiwanese analisten zou Zhang Xi’s ambitie om in 2027 een succesvolle militaire aanval op Taiwan te kunnen uitvoeren openlijk hebben tegengesproken: hij zou voorstander zijn van een minder haastige benadering.
Zhang was niet alleen vicevoorzitter van de CMC, de hoogste man onder Xi, maar ook een van de weinige leidinggevende militairen met praktische gevechtservaring die tot in het Politburo zijn doorgedrongen. Net als zijn in ongenade gevallen collega Liu kwam hij met medailles terug uit de voor China weinig succesvol verlopen militaire campagne tegen Vietnam eind jaren zeventig.
Zhang werd als onaantastbaar gezien, omdat hij tot de intieme kring van Xi zou behoren. De vaders van beide mannen komen uit dezelfde streek in de West-Chinese provincie Shaanxi. Daar stond Zhangs vader aan het hoofd van een legeronderdeel waar Xi’s vader politiek commissaris was. Na de Chinese revolutie in 1949 groeiden hun zonen, Xi Jinping en Zhang Youxia, als ‘rode prinsen’, kinderen uit revolutionaire families, op in een geprivilegieerd milieu in de Chinese hoofdstad Beijing.
Vooral Zhangs val schokte de gevestigde politieke orde, zeker nadat aan een Amerikaanse krant werd gelekt dat Zhang staatsgeheimen over het Chinese kernwapenarsenaal aan de Verenigde Staten had doorgespeeld. Dat gerucht over landverraad, dat later in een andere Amerikaanse krant werd weersproken, maakt dat Zhang geïsoleerd raakt van zijn mogelijke bondgenoten binnen het leger, waar hij volgens Xinhua ‘een eigen kliek’ zou hebben gevormd. Dat soort groepjes binnen de communistische partij en het leger zijn onder Xi, die de politieke touwtjes veel strakker dan zijn voorgangers in eigen hand houdt, al vele jaren geleden verboden.
De val van Zhang en kompanen is de grootste politieke zuivering in de Chinese legertop sinds begin jaren zeventig. Destijds raakte maarschalk Lin Biao als beoogd opvolger van de Chinese revolutionaire aartsvader Mao Zedong uit de gratie en kwam vervolgens in 1971 onder nooit opgehelderde omstandigheden om bij een vliegtuigcrash.
In mei werden de voormalige defensieministers Li Shangfu en Wei Fenghe na beschuldigingen van corruptie ter dood veroordeeld, hetgeen neerkomt op levenslang omdat de uitvoering van de straf wordt opgeschort. Mocht Zhang inderdaad worden berecht en veroordeeld, dan is hij met 76 jaar te oud om ter dood te worden veroordeeld en ligt levenslange gevangenisstraf voor de hand.
Source: Volkskrant