Het kabinet wil vanaf vrijdagmiddag weer in conclaaf met oppositieleiders over de rijksbegroting en het belastingplan. Eerder lukt niet, omdat premier Rob Jetten naar New York moet. Voor diens vertrek wil de coalitie de onderlinge strijd beslechten.
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over financiën en landbouw.
Jetten is van dinsdag tot en met donderdag in New York voor de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties. Het lukte niet om voor zijn vertrek nog gesprekken met de oppositie in te plannen. Het kabinet wil nu afspraken maken voor vrijdagmiddag, na de wekelijkse ministerraad.
Ook in het weekeinde zouden Jetten en minister Eelco Heinen van Financiën met de oppositie verder willen praten. De coalitie hoopt al voor de Algemene Financiële Beschouwingen (AFB), die volgende week woensdag en donderdag worden gehouden, enige progressie te boeken.
De AFB zijn het grote Tweede Kamerdebat over de rijksfinanciën. In andere jaren werden daarin vaak begrotingsdeals gesloten met de oppositie, maar het is niet zeker of het kabinet en de coalitiepartijen daarvoor dit jaar klaar zijn.
Jetten verklaarde vorige week nog dat hij het ‘fantastisch’ zou vinden als het kabinet nog voor de AFB een breed financieel akkoord zou kunnen sluiten met de oppositie. Het kabinet zou ‘de agenda’s leegvegen’ om dat mogelijk te maken. Maar de premier wist toen al dat er drie potentiële onderhandelingsdagen verloren zouden gaan vanwege zijn VN-bezoek, dat hij niet wilde afzeggen.
Toen Pro-fractievoorzitter Jesse Klaver hem tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen van wensdenken beschuldigde, krabbelde Jetten terug. ‘Als het nodig is, is er ook nog meer tijd na de AFB’, zei hij toen. ‘Bij het belastingplan en bij de AFB zal de discussie zich voor een groot deel toespitsen op hoe we de koopkrachtverbeteringen met elkaar kunnen doorvoeren. Dat zijn allemaal stappen richting brede afspraken om hopelijk tot een breed akkoord te komen.’
Jetten ziet de AFB en vanaf 12 oktober het wetsoverleg over het belastingplan (een pakket van zeven wetten met belastingwijzigingen) dus slechts als tussenstappen op weg naar een ‘breed akkoord’ met de oppositie. Een eerste harde deadline voor zo’n akkoord is 12 november, want dan stemt de Tweede Kamer over het belastingplan. Als de oppositie dat verwerpt, kan dat grote gevolgen hebben (maar dat hoeft niet per se).
Hoewel Jetten donderdag in de Tweede Kamer zei dat de uitnodigingen voor vervolggesprekken met de oppositie uiterlijk vrijdag de deur uit zouden gaan, zijn deze maandag nog altijd niet verstuurd. Kabinet en coalitie moeten namelijk eerst hun onderlinge conflict beslechten, opdat Jetten en Heinen daarna eensgezind met de oppositieleiders kunnen onderhandelen.
Maandagavond en dinsdagochtend vroeg, voordat Jetten in het vliegtuig naar de Verenigde Staten stapt, komen de top van het kabinet en de coalitie bijeen om elkaars plooien glad te strijken. D66 en CDA willen het liefst een alomvattend akkoord sluiten met Pro, terwijl de VVD op zijn minst voor een aantal deelbegrotingen zaken wil doen met JA21 en de SGP.
VVD-fractievoorzitter Ruben Brekelmans gooide zondag nog wat olie op het vuur door Pro in het tv-programma WNL op Zondag van onredelijkheid te beschuldigen. Volgens hem stelt Klaver zich inflexibel op door vooraf te eisen dat het kabinet alle bezuinigingen op de sociale zekerheid schrapt. ‘Hij zegt: ik wil eerst 100 procent mijn zin krijgen en dan kom ik pas praten.’
Zo heeft Klaver het nooit gezegd. Wel heeft Klaver vanaf het begin duidelijk gemaakt wat zijn onderhandelingsinzet is. De Pro-leider liet vorige week overigens doorschemeren dat hij openstaat voor een hervorming van de arbeidsongeschiktheidsuitkering WIA, zolang die niet als platte bezuiniging wordt vormgegeven. Pro lijkt dus onder voorwaarden bereid in te stemmen met maatregelen die de hoge instroom in de WIA beperken.
Brekelmans contrasteerde Klavers eisen met die van JA21 en de SGP, die volgens hem ‘gewoon heel constructief aan tafel komen zitten’. Voor buitenstaanders is het onderscheid dat Brekelmans schetst moeilijker waarneembaar.
De SGP stelt als randvoorwaarde voor een akkoord dat de wet die draagmoederschap regelt op ijs wordt gelegd. En JA21 eiste in elk geval tijdens de eerste onderhandelingsronde dat het kabinet met strengere asielmaatregelen zou komen. De asielwoordvoerder van de partij, Simon Ceulemans, voerde daarover zelfs een apart gesprek onder vier ogen met asielminister Bart van den Brink.
Luister ook naar onze politieke podcast ‘De Kamer van Klok’:
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant