Vrouwen en mensen met een beperking zijn ondervertegenwoordigd in nieuws- en praatprogramma’s. Dat stelt het Commissariaat voor de Media in een nieuw rapport. Dit terwijl meerstemmigheid nodig is voor een sterke democratie, aldus voorzitter Amma Asante.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Volgens Asante bepaalt de kwaliteit van het maatschappelijk debat de kwaliteit van de democratie. ‘Meerstemmigheid verrijkt het debat, en daarmee ook het democratisch proces: je wordt niet bevestigd in je eigen gelijk’. Toch is slechts 39 procent van de mensen op televisie vrouw, en heeft slechts 0,7 procent een waarneembare beperking in goed bekeken programma’s.
Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, opdrachtgever van het onderzoek, noemt de uitkomst van het rapport ‘teleurstellend’. ‘Het is belangrijk dat iedereen zich herkent in het media-aanbod’, reageert een woordvoerder. ‘Dit is voor de publieke omroep ook een wettelijke opdracht.’
Het vrouwenaandeel is vooral laag in nieuws- en actualiteitenprogramma’s die vaak deskundigen opvoeren. Slechts een derde van hen is vrouw. In journaals komen vrouwen vaker als voorbijgangers of slachtoffers in beeld, waar mannen vaker als expert te zien zijn. Als een vrouwelijke deskundige in beeld is, spreekt ze vooral over gezondheid en onderwijs, en minder over sport, politiek of infrastructuur.
De ondervertegenwoordiging van vrouwen doet ‘geen recht aan de realiteit’, aldus Asante. ‘Het doet vrouwen tekort om ze alleen af te schilderen als voorbijgangers die komen praten over opvoeding, mode of koken.’ Volgens haar zijn er ‘meer dan voldoende vrouwelijke experts’.
Ook de ondervertegenwoordiging op televisie van mensen met een waarneembare beperking staat in contrast met de realiteit, stellen de onderzoekers. Volgens het rapport heeft 12 procent van de bevolking een beperking, terwijl slechts 0,7 procent van de gasten een waarneembare beperking heeft. Het onderzoek richtte zich op waarneembare beperkingen, omdat sommige beperkingen niet op beeld te zien of te horen zijn.
Bovendien zouden mensen met een beperking vooral in beeld zijn als ze het over die beperking hebben. ‘Dat is zo frustrerend’, zegt Asante. ‘Als mens ben je toch meer dan je geslacht of je beperking?’ Volgens haar zouden ‘vrouwen, mensen van kleur en mensen met een beperking’ op meerdere manieren in beeld moeten komen, ‘zodat ze kunnen fungeren als rolmodel’.
De onderzoekers analyseerden 954 ‘goed bekeken programma’s’ op televisie en 581 onlinevideo’s uit 2025. Het betreft actualiteitenprogramma’s van de publieke omroep en televisieaanbieders Talpa Network en RTL Nederland. De geanalyseerde programma’s geven een representatief beeld van wat de gemiddelde kijker ziet, zeggen de onderzoekers.
Er is ‘helaas’ weinig verbeterd sinds de metingen begonnen in 2019, concludeert het Commissariaat voor de Media. Sommige omroepen hebben er wel beleid voor ontwikkeld. Het rapport verwijst bijvoorbeeld naar het diversiteitsbeleid van de NPO. Waarom verandering uitblijft, is niet onderzocht. Asante roept de televisiezenders op dit te onderzoeken en het debat erover op gang te brengen.
Als reactie op het rapport verwijst het ministerie van Cultuur naar een recent wetsvoorstel dat ertoe zou moeten leiden dat omroephuizen ‘uitdrukking geven aan perspectieven van gemarginaliseerde gemeenschappen die ondervertegenwoordigd zijn in het media-aanbod’.
Source: Volkskrant