Na de nieuwe aanvallen van Houthi-rebellen in Saoedi-Arabië wordt steeds duidelijker dat het land klem zit. Saoedi-Arabië kan niet alleen op tegen de rebellen en bondgenoot de Verenigde Staten wil niet ingrijpen. Ondertussen is Iran de stille profiteur van het opgelaaide conflict.
De Houthi's hebben zaterdag met drones en ballistische raketten de Saoedische hoofdstad Riyad en energiefaciliteiten aan de kust van de Rode Zee bestookt. Het is een nieuwe stap op de escalatieladder van een conflict dat in de afgelopen maanden opnieuw is opgelaaid. De rebellengroep nam havenstad Mokka al in en rukt op langs de belangrijke zeestraat Bab el Mandeb.
De strijd tussen Saoedi-Arabië en de Houthi's woedt al sinds 2014, toen de rebellen een groot deel van Jemen wisten te veroveren. Maar sinds een staakt-het-vuren in 2022 was het rustig. Dat veranderde afgelopen juli, toen Saoedi-Arabië een landingsbaan in de Jemenitische hoofdstad Sanaa bombardeerde. Het land wilde voorkomen dat daar een Houthi-delegatie kon landen.
"Dit militaire conflict heeft de potentie om snel te escaleren", waarschuwde de VS zaterdag in een reactie op de recente Houthi-aanvallen. Toch willen de Amerikanen hun bondgenoot niet militair bijstaan tegen de Houthi's. Tot grote teleurstelling van Saoedi-Arabië, dat meerdere keren om hulp heeft gevraagd.
"De Houthi's zijn zó goed georganiseerd dat alleen bombarderen geen deuk in een pakje boter slaat", zegt Midden-Oostendeskundige Paul Aarts tegen NU.nl. "En dat heeft president Donald Trump ook door." Daarnaast heeft Trump zijn handen al vol aan Iran en houdt hij zich dus liever afzijdig in dit conflict. En omdat andere bondgenoten ook hun handen ervan aftrekken, staat Saoedi-Arabië er alleen voor.
De gevolgen voor de wereldeconomie worden steeds groter. Door de sluiting van de Straat van Hormuz is de export van olie al flink gedaald. Daar komt bij dat de Oost-Westpijpleiding in Saoedi-Arabië, een cruciale omleiding, beschadigd is geraakt door een aanval vanuit Irak.
Nu ook de export via Bab el Mandeb steeds risicovoller wordt, neemt de druk op de wereldeconomie toe. Amerikanen krijgen te maken met hogere rente, inflatie en benzineprijzen, zegt Aarts. Dat werkt in het nadeel van Trump, die zijn imago voor de midterms in november probeert op te poetsen.
Militair ingrijpen en een nieuw front aan de oorlog toevoegen zou niet in de smaak vallen bij zijn achterban. Ook heeft de VS problemen met de wapencapaciteit. Maar niets doen aan de oplopende prijzen aan de pomp is slecht voor Trump, dus staat hij voor een lastig dilemma.
Iran heeft op dit moment de overhand in de regio, concludeert ook Midden-Oostendeskundige Gertjan Hoetjes. "Zij profiteren van de sluiting van de Straat van Hormuz. En nu een andere belangrijke waterweg in handen dreigt te vallen van een bondgenoot, verbetert dat hun machtspositie."
Aarts vult aan: "Iran houdt het nog wel even vol zo, maar de druk op Trump wordt richting de midterms alleen maar groter." Trump moet dus op zoek naar een oplossing, wat de onderhandelingspositie van Iran versterkt.
Omdat Irans positie in het conflict dankzij de Houthi's is versterkt, wordt onder meer in internationale media gespeculeerd over de rol van het land bij de opmars van de rebellengroep.
Maar daar zetten beide experts nog hun vraagtekens bij. Volgens Aarts moet het vooral worden gezien als een conflict tussen Saoedi-Arabië en de Houthi's. Daarnaast wijst Hoetjes erop dat de rebellengroep niet zomaar een proxy van Iran is, maar autonoom is.
"Dit conflict is opgelaaid na een escalatie van Saoedi-Arabië, niet van de Houthi's. Daardoor lijkt het niet vanuit Iran gecoördineerd." Aarts vult aan: "Dat Iran hiervan profiteert, lijkt me overduidelijk en alles grijpt in elkaar. Maar het blijft de vraag welke rol Iran in het conflict met de Houthi's speelt."
Vanuit zowel de VS als Iran klinken er op dit moment geluiden over mogelijke nieuwe aanvallen. "Maar de positiefste uitkomst zou zijn als Iran en de VS tot een deal komen", zegt Hoetjes. Daarbij kan Iran vanwege zijn positie flinke eisen stellen en is het nog maar de vraag of Trump daaraan wil toegeven.
Hetzelfde geldt voor Saoedi-Arabië en de Houthi's. Omdat de Houthi's militair sterk staan en Saoedi-Arabië niet kan rekenen op steun van bondgenoten, zouden de rebellen een goede plek aan de onderhandelingstafel hebben. De Houthi's zijn volgens de experts vooral uit op meer macht in Jemen en herstelbetalingen voor de jarenlange oorlog.
In beide conflicten zit momenteel weinig beweging. Meerdere bronnen melden aan de Amerikaanse zender CNN dat er geen duidelijk plan is vanuit zowel de VS als Saoedi-Arabië om de Houthi's terug te dringen.
De rebellenopmars bemoeilijkt tegelijkertijd ook onderhandelingen over de Straat van Hormuz, omdat de Saoedi's een "alles-of-nietsaanpak" zouden willen. Daarbij moet zowel de Straat van Hormuz als Bab el Mandeb worden geopend.
Volgens Hoetjes is het nu de hoop dat de VS en Iran tot onderhandelingen kunnen komen, waarbij Iran genoeg druk kan uitoefenen op de Houthi's. Op die manier kan de druk op de wereldeconomie toch nog afnemen.
Source: Nu.nl algemeen