Immigratie In Nederland verblijven duizenden asielzoekers in tijdelijke noodopvang als containerwoningen. Minister Van den Brink probeert meer opvangplekken af te dwingen, maar de Onderzoeksraad waarschuwt dat te harde druk de samenwerking met gemeenten kan verslechteren en afhankelijkheid van noodopvang juist verlengt.
Kinderen spelen op het evenemententerrein van Walibi.
Het heet noodopvang, maar van nood is volgens de Onderzoeksraad voor Veiligheid al lang geen sprake meer. Het Nederlandse asielopvangstelsel is „in grote mate afhankelijk geworden” van huisvesting in evenementenhallen, containerwoningen en op schepen. Merendeel van de asielzoekers wordt inmiddels opgevangen op dit soort tijdelijke locaties.
En dat heeft gevolgen, vooral voor de zevenduizend kinderen die daar verblijven. In het maandag verschenen rapport Kinderen in nood beschrijft de Onderzoeksraad voor de Veiligheid (OVV) waaraan ze worden blootgesteld: kamers zonder privacy, aanranding door andere bewoners, langdurig niet naar school gaan zonder dat iemand dat opmerkt. En sommige kinderen moeten wel tien keer in korte tijd verhuizen. De OVV spreekt van „structurele verwaarlozing” en vindt dat minister Bart van den Brink (Asiel, CDA) snel moet ingrijpen.
Alleen, dat wordt lastig. Zelf wil minister Van den Brink óók zo snel mogelijk af van de noodopvang. Dat stond al aangekondigd in het regeerakkoord; er is ook geld voor gereserveerd op de begroting. Maar Van den Brink komt nog niet in de buurt van het inlossen van die belofte, want nog lang niet voldoende reguliere opvang is beschikbaar. Daarom riep de minister onlangs gemeenten juist op extra noodopvang beschikbaar te stellen. Ook zoekt hij op terreinen van defensie naar plek voor een nieuwe grootschalige noodopvang. Anders zouden de komende tijd asielzoekers op straat kunnen belanden.
Zo houden kabinet en opvangorgaan COA elkaar al sinds 2021 in een houdgreep, beschrijft het OVV-rapport. Toen begon het COA leegstaande kantoren en hotels te huren voor tijdelijke van asielzoekers. „Alles is beter dan slapen in het gras”, is volgens de Onderzoeksraad de gedachte bij het COA en het ministerie. Maar deze houding heeft tot gevolg dat noodopvang nu al jaren wordt gebruikt om een structureel tekort te maskeren. Zo houdt de noodopvang het probleem in stand.
Volgens de OVV moet de overheid nu uit deze crisisstand komen, want het tekort aan opvangplekken is al lang geen crisis meer. Dat het COA te weinig plek heeft, ligt niet aan het aantal asielzoekers dat binnenkomt – dat schommelt al jaren. De oorzaken liggen dieper, zoals bij de krappe woningmarkt die ervoor zorgt dat statushouders geen huis kunnen krijgen. En bij de lange wachttijden bij de immigratiedienst IND, waardoor asielzoekers langer een opvangplek bezet houden.
En last but not least: geld. Het COA wordt per bed gefinancierd, waardoor het telkens moet op- en afschalen, afhankelijk van het aantal binnenkomende asielzoekers. Dat het hierdoor geen reservecapaciteit kan opbouwen en dus telkens voor verrassingen komt te staan, is al jaren bekend. Dat opeenvolgende kabinetten sinds 2015 hier niets aan deden, „laat zien dat de overheid beperkt lering trekt uit het verleden”, concludeert de OVV.
Het kabinet-Jetten heeft wél enkele maatregelen in gang gezet om „uit de crisis te komen”, schrijft de OVV. Zo heeft minister Van den Brink de spreidingswet, die het vorige kabinet nog wilde afschaffen, nieuw leven ingeblazen. Hij dreigt zelfs met bestuurlijk ingrijpen bij gemeenten die blijven weigeren de opvangplekken te bieden die de spreidingswet hun oplegt.
Of dat voldoende is om alle onveilige noodopvang definitief te sluiten, moet blijken. Vooralsnog lopen veel gemeenten achter bij hun opdracht. De OVV lijkt de minister voorzichtig te adviseren: ga er niet té hard in. Dwang zal de relaties met gemeenten alleen maar „verslechteren” en ertoe leiden dat ze nog minder graag meewerken aan het neerzetten van een regulier azc. En zolang dat niet gebeurt, kan het COA niet zonder schepen en evenementenhallen.
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie