Woningbouw In 2024 tekenden ministeries, provincie, gemeenten en marktpartijen een akkoord voor een nieuwe grote woonwijk. Maar het ministerie van Infrastructuur geeft aan dat het geld voor de Rijnenburg-tramlijn ontbreekt. Een breekpunt, zegt de wethouder van Utrecht. „Als tienduizenden nieuwe inwoners met de auto komen, loopt Utrecht helemaal vast.”
In Rijnenburg bij Utrecht zou in 2035 gestart moeten worden met de bouw van 25.000 huizen.
Met ongeveer 25.000 geplande woningen is Rijnenburg een van de grootste nieuwbouwlocaties van Nederland. In de polder, zo’n twintig minuten rijden met de auto vanaf het centrum van Utrecht, staan nu enkele honderden huizen en boerderijen, grazende koeien, een wilgenlabyrint en een skipiste.
In 2024 werd het akkoord voor de nieuwbouwwijk getekend door de ministeries van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO) en Infrastructuur en Waterstaat (I&W), samen met Utrechtse gemeenten, de provincie, het waterschap, corporaties en marktpartijen.
De inwoners en omwonenden van de polder, gelegen in de gemeente Utrecht, willen de toekomstige Rijnenburgers met open armen ontvangen, zegt de Rijnburgse belangengroep Buren van Rijnenburg. Geen vuiltje aan de lucht dan, toch?
Alleen: de bouw is afhankelijk van een nieuwe, directe tramverbinding tussen Utrecht Centraal en Rijnenburg en de ontwikkelingsplannen waren uitgewerkt vóórdat duidelijk was geworden of het Rijk wel genoeg budget beschikbaar zou stellen. En in augustus gaf het ministerie van I&W aan: er is geen geld voor de tramlijn Rijnenburg.
„Wat ons betreft gaat het bouwplan wel door”, zegt wethouder Matthijs Sienot (D66) van de gemeente Utrecht. Hij is verantwoordelijk voor onder andere wonen en mobiliteit. De regio is volgens Sienot „een inwonersmagneet”. Utrecht is dan ook een van de snelst groeiende gemeentes van Nederland. Door de polder van 1.100 hectare te bebouwen, kan worden tegemoetgekomen aan de groeiende woningvraag in Utrecht, stelt Sienot. „En dat kan alleen met een tramverbinding.”
Rijnenburg moet een relatief duurzame wijk worden – met onder meer een zonneveld en elektriciteitsstations – en komen te bestaan uit een mix van sociale- en koopwoningen. Het plan is om vanaf 2035 te gaan bouwen en de gemeente wil het verkeersprobleem van de grootste Vinex-wijk van Nederland voorkomen: Leidsche Rijn werd in 1997 opgeleverd en overspoeld door auto’s en files. Pas zestien jaar later kreeg het een treinstation.
Maar het aanleggen van de tramlijn Rijnenburg kost naar schatting 600 tot 800 miljoen euro en het ministerie van I&W zegt dat in de begroting van het Aanlegprogramma Regionaal/Lokaal – onderdeel van het Mobiliteitsfonds voor 2026 – wegens tekorten nauwelijks tot geen nieuwe projecten worden meegenomen. I&W laat weten voorrang te geven aan vervanging, renovatie, veiligheid en exploitatie van huidige infrastructuurnetwerken. Oftewel, niet aan nieuwe tramlijnen.
De polder Rijnenburg grenst aan de gemeenten Nieuwegein, IJsselstein en de wijk De Meern. De beoogde tramlijn verlengt de Merwedelijn. Tussen het Merwedekanaal en stadspark Park Transwijk wordt volop aan de nieuwe buurt Merwede gebouwd, een van de grootste binnenstedelijke, autoluwe stadswijken van Nederland. „Op dit moment wordt de wijk met een [tijdelijke] hoogwaardige busverbinding bediend”, zegt wethouder Sienot.
Voor de tramlijn Merwede is 1,8 miljard euro gereserveerd door de ministeries I&W, VRO, de provincie Utrecht en de gemeenten Utrecht en Nieuwegein. Voor de Merwedelijn is het budget wél toegekend, omdat het project in de laatste verkenningsfase van het Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (MIRT) zit. Er wordt een verdiepte tramlijn aangelegd. Voor de Rijnenburglijn moet nog een MIRT-verkenning uitgevoerd worden.
Het ministerie van I&W zegt dat in de eerste onderzoeksfases nooit geld wordt gereserveerd voor projecten. Ze wil eerst onderzoek doen naar de bereikbaarheid met de auto of fiets. Maar volgens Sienot is Utrecht de „draaischijf” van Nederland. „Als enkele tienduizenden nieuwe inwoners met de auto komen, loopt Utrecht helemaal vast.”
In Rijnenburg wordt ook werkgelegenheid gecreëerd voor zo’n 12.500 mensen. Volgens de gemeente willen mensen graag in Utrecht wonen én werken. „Als je elders woningen zou bouwen moeten mensen alsnog een grote afstand reizen naar hun werk en dat kost meer [infrastructuur] dan wanneer je dit dicht bij elkaar organiseert”, zegt Sienot.
Het verkeer rond Utrecht loopt al regelmatig vast. In de landelijke ANWB File top-10 van 2025 staan zowel de A27 als twee trajecten van de A2 in de top-4. In 2024 stond de A12, die aan de noordkant van Rijnenburg ligt, op de zevende plaats.
Volgens Pieter van Veenen, die aan de noordkant van de A12 in De Meern woont, is voor de nieuwe woonwijk een snelle ov-verbinding belangrijk. Van Veenen is voorzitter van Buren van Rijnenburg – een belangenorganisatie voor inwoners en omwonenden van de polder. Het gebied is niet alleen in beeld als nieuwe woonwijk, maar ook als locatie voor windturbines en het grootste festivalterrein van Utrecht.
Een tijdelijke busverbinding zou Van Veenen ook een goede oplossing vinden, zodat de bouw over negen jaar kan beginnen. Hij maakt zich wel zorgen om de huisvesting van woningzoekenden, studenten en asielzoekers. De enkele huizen en boerderijen die al in de polder staan, worden niet gesloopt, maar geïntegreerd in de nieuwe wijk. Van Veenen: „Met de tramlijn zullen we ons minder geïsoleerd voelen en meer verbonden met de stad.”
Wat mogelijk de oplevering van de nieuwbouwwijk gaat vertragen, zijn de bijna tweehonderd stukken weiland, met verschillende eigenaren. Dat blijkt uit onderzoek van RTV Utrecht naar de verhandelde grond in Rijnenburg. Tien jaar geleden kochten 180 particuliere speculanten de verschillende stukken landbouwgrond, met het doel om de grond later te verkopen.
Maar de percelen blijken zo goed als waardeloos. Sommige worden weliswaar mogelijk gebruikt voor een stadspark, maar recreatiegrond is minder waard dan bouwgrond. Wel verdienden de grondeigenaren die de opgeknipte stukjes grond verkochten aan de speculanten ruim 4,5 miljoen euro. En de onderhandelingen – over de verkoop van de percelen – tussen gedupeerden, de gemeente Utrecht en grondeigenaren kunnen veel tijd in beslag nemen.
Nieuwe tramstellen in Nieuwegein voor de Uithoflijn, die loopt tussen Utrecht Centraal en De Uithof.
De planvorming van Rijnenburg wordt volgens wethouder Sienot en de Rijnsburgse grondeigenaren gewoon doorgezet. Ook voor de tram. Het consortium van grondeigenaren in Rijnenburg heeft 70 procent van de grond in handen. Bouwers en woningcorporaties die grond bezitten in het gebied hebben 200 miljoen euro cofinanciering toegezegd om de tramverbinding mogelijk te maken.
De rest van het geld voor de tramlijn, naar schatting 400 miljoen euro, zou van het Rijk moeten komen. In 2020 kreeg de gemeente Utrecht 1,78 miljard om de A27 bij het Utrechtse landgoed Amelisweerd te verbreden. Maar dat gaat niet door. De motie tegen de verbreding werd begin dit jaar aangenomen door de Tweede Kamer. Of het miljardenbudget deels ingezet kan worden voor de tramlijn, daarover kan I&W vooralsnog geen uitspraken doen.
Het kabinet werkt aan een ‘herprioritering’ van infrastructurele projecten, die in de loop van dit jaar wordt gepresenteerd, zegt I&W. Volgens het ministerie ligt de nadruk op bestaande infrastructuur beheren en onderhouden. In een besloten overleg van begin september, tussen regionale bestuurders en Vincent Karremans (VVD), minister van I&W, werd het Sienot nog duidelijker dan voorheen „dat het een onmogelijke keuze is tussen kapotte bruggen of mensen zonder dak boven hun hoofd”.
Maar volgens Sienot volstaan beheer en onderhoud niet. Er moet ook geïnvesteerd worden in, onder meer, de tramlijn Rijnenburg. „Dat is hard nodig om woningen te kunnen bouwen en bereikbaar te houden. Als we daar [budget voor de tramlijn Rijnenburg] niet binnen nu en twee jaar samen met het Rijk uitkomen, dan wordt er ook niet gebouwd in Rijnenburg.”
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie