De Volkskrant luistert naar (nieuwe) podcasts en bespreekt er elke week een. In ‘Luister Anita’ duikt NOS-journalist Winfried Baijens in het felle Nederlandse verzet tegen de homofobische opmerkingen van de Amerikaanse zangeres Anita Bryant.
schrijft voor de Volkskrant over tentoonstellingen, musea, kunst en geschiedenis.
Als in 1977 de Amerikaanse zangeres Anita Bryant een felle anti-homocampagne begint, komen er wereldwijd reacties los. Zo ook in Nederland.
‘Ik sta hier omdat er in de Verenigde Staten een eng mens is’, zegt televisiester Mies Bouwman op het podium van het Amsterdamse Concertgebouw. Ze presenteert een benefietconcert, bedoeld voor een paginagrote advertentie in Time Magazine, een statement tegen homohaat. ‘Omdat alle Amerikanen moeten weten dat wij in Holland daar niet van gediend zijn.’
Met deze hoopvolle avond begint de NOS-podcast Luister Anita. Daarin neemt journalist Winfried Baijens de luisteraar mee naar 1977, spreekt hij mensen die er tóén bij waren, maar ook zij die in hun voetsporen traden. In vijf vlotte afleveringen weet hij dat strijdbare gevoel vast te houden. En dat komt door zijn speciale aandacht voor protestmuziek.
Meer podcasts luisteren?
Op deze pagina vind je al onze podcast-recensies, handig doorzoekbaar op genre en aantal sterren.
Want al in de jaren zeventig werd muziek gebruikt als middel tegen haat, maakte de Zangeres Zonder Naam een anti-Anita-nummer (dat ‘de koningin van het levenslied’ onder luid gejuich kwam opvoeren in het Concertgebouw), en zong punkband Tedje en de Flikkers over homoseksualiteit. ‘Al die liedjes die ik nu aan het zingen ben’, zegt Merol in aflevering drie, een artiest en activist die bekendstaat om haar taboedoorbrekende teksten, ‘die zijn gewoon al geschreven.’
Baijens brengt verleden en heden bij elkaar. Zoals wanneer hij Jelle Hoekstra, een opkomende queer artiest die ook de soundtrack van de podcast maakte, meeneemt naar een reünieconcert van Tedje en de Flikkers. ‘Waanzinnig om te zien’, zegt Hoekstra achteraf tegen frontman Marty van Kerkhof, en vraagt hem om een knuffel. Het is niet het enige ontroerende moment van de podcast.
Verzet kan fel zijn, verpakt in provocerende punkmuziek, maar ook subtiel, gericht op een breed publiek. Na afleveringen over Anita Bryant en het benefietconcert, Tedje en de Flikkers en de ‘vrouwen die vooropliepen’ (vóór de avond in het Concertgebouw organiseerde de Internationale Lesbische Alliantie al een protestmars), wijdt Baijens aan dat ‘zachtmoedige verzet’ zijn vierde, misschien wel mooiste aflevering.
Foxtrot van Annie M.G. Schmidt – ook uit 1977 – krijgt daarin een speciale rol. Een van de hoofdpersonages van deze musical is homoseksueel; zingt het prachtige, ingetogen liedje Sorry dat ik besta en kust zijn geliefde op het podium. Dat zorgde destijds voor zoveel opschudding dat acteur Willem Nijholt – we horen hem in een fragment – aan Schmidt vroeg de kus eruit te halen. ‘Niet zeuren’, zou ze hebben geantwoord, ‘je doet pionierswerk.’
Het is beangstigend hoe rap conservatisme à la Anita Bryant nu weer aan terrein wint – vooral de laatste aflevering maakt de dreiging goed voelbaar. Maar dit jaar werd óók Foxtrot opnieuw opgevoerd. En bij de kus, hoort Baijens van de acteurs die het homostel spelen, wordt tegenwoordig alleen maar heel hard gejuicht. Met dank aan de pioniers.
Geschiedenis
★★★★★
Vijf afleveringen, door NPO Luister / NOS.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant