De Taiwanese regering houdt vol dat de relatie met Washington nog steeds rock-solid is, maar achter de schermen groeit de twijfel. Op wie kan Taiwan rekenen als China zijn plannen voor hereniging doorzet?
De Amerikaans-Chinese top die donderdag 24 september wordt gehouden in Washington, belooft niet veel goeds. Als schot voor de boeg waarschuwen de Chinezen dat de Amerikanen het niet in hun hoofd moeten halen om nieuwe wapenleveranties toe te zeggen aan Taiwan. Want dan is de ontmoeting tussen de Chinese president Xi Jinping en de Amerikaanse president Donald Trump meteen van de baan. Bovendien blijft Xi benadrukken dat iedere bemoeienis van Amerika met de ‘kwestie Taiwan’ een overschrijding is van een rode lijn en kan leiden tot een confrontatie tussen de twee grootmachten.
Ondertussen neemt de druk van China toe. Het Amerikaanse Institute for the Study of War toonde onlangs aan dat schepen van de Chinese kustwacht steeds vaker ten oosten van Taiwan worden gesignaleerd. Deze schepen vallen onder het Chinese leger en staan onder militair commando.
Over de auteur
Joan Veldkamp is freelance journalist, gespecialiseerd in Zuidoost-Azië.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Die schepen hebben daar niets te zoeken, maar doen volgens inlichtingendiensten bodemonderzoek om vast te stellen waar de meest geschikte vaarroutes liggen voor onderzeeërs. Deze manoeuvres liggen in het verlengde van de jaarlijkse oefening van de ‘anaconda-strategie’: Chinese oorlogsschepen omsingelen Taiwan om het eiland zo te kunnen isoleren.
Xi beschouwt Taiwan als een ‘afvallige provincie’ die moet worden herenigd met het Chinese vasteland. Hij sluit het gebruik van geweld daarbij niet uit. Beijing ziet in de Taiwanese president Lai (Democratic Progressive Party) een separatist die voor afscheiding zou zijn. Lai – die de soevereiniteit van het democratische Taiwan benadrukt – laat zich niet intimideren en bouwt verder aan een solide leger.
De Taiwanese ‘stekelvarken-strategie’ is erop gericht een Chinese invasie zo moeizaam en kostbaar mogelijk te maken (ook wat betreft het verlies van mensenlevens). Dat moet Beijing ervan weerhouden eraan te beginnen. Maar vriend en vijand zijn het erover eens dat Taiwan sowieso weerloos is als het niet de steun van Amerika krijgt.
De Taiwan Relations Act uit 1979 verplicht Amerika om wapens en militaire steun te leveren indien het eiland wordt aangevallen. Onder de voormalige president Joe Biden was dit een no-brainer. Maar Trump laat die steun in het midden, bleek tijdens zijn bezoek aan Beijing in mei van dit jaar.
Hij zette toen vraagtekens bij het nut om Amerikaanse troepen meer dan 15 duizend kilometer af te laten leggen om een oorlog tegen China te voeren. En hij maakte er geen geheim van dat hij mogelijke nieuwe wapenleveranties aan Taiwan beschouwt als een goede onderhandelingstroef in zijn gesprekken met Xi.
Inmiddels heeft Trump China harder nodig dan ooit, voor het afsluiten van gunstige handelsovereenkomsten. Ook als hij toch de snelle ontwikkelingen op het gebied van AI wil pauzeren, kan dat alleen samen met China. Ook als hij Iran klem wil zetten, komt China automatisch in beeld. De oorlog die Amerika samen met Israël begon tegen Iran, is uitgelopen op een debacle voor Trump; het Amerikaanse volk wil dat er zo snel mogelijk een einde aan komt.
China beschouwt Iran echter als een bondgenoot en importeert nog steeds ruwe olie uit het land, ondanks de Amerikaanse boycot ‘Economic Outcast’, waaraan vrijwel alle landen meedoen uit angst voor Amerikaanse repercussies. De boodschap van Beijing: het machtige en autonome China laat zijn beleid niet bepalen door Amerika.
De tussentijdse verkiezingen in november in Amerika dreigen uit te lopen op een drama voor de Republikeinen en Trump heeft dringend een diplomatiek succes nodig. Het bezoek van Xi moet dus flinke resultaten opleveren. Welke prijs is Trump bereid daarvoor te betalen?
Wordt de relatie met Taiwan op een nog lager pitje gezet? De moraal van de Taiwanezen is aangetast door de ambivalente houding. Onderzoek wijst uit dat minder dan 25 procent Amerika nog ziet als een betrouwbare bondgenoot en slechts 35 procent gelooft dat het land echt te hulp zal schieten als China zijn plannen doorzet.
Even leek er onvoorwaardelijke steun voor Taiwan te komen uit Japan, dat zich ook bedreigd voelt door de macht en agressieve houding van China in Zuidoost-Azië. Als Taiwan ‘valt’, is het Japanse eiland Yonaguni immers nog maar 100 kilometer verwijderd van de Chinese dadendrang. Vorig jaar november suggereerde de Japanse premier Sanae Takaichi dat ze militaire actie niet uitsloot, mocht China Taiwan aanvallen. Onmiddellijk verbrak Beijing alle diplomatieke banden met Tokio. De export van zeldzame aardmetalen naar Japan werd gedecimeerd en de Chinese bevolking kreeg de oproep niet meer naar het land op vakantie te gaan.
De Japanse ambassade in Beijing luidde deze zomer de noodklok en in augustus reisde een hoge delegatie Japanners af naar de Chinese hoofdstad, in een poging de communicatie te herstellen. Premier Takaichi zal zich wel tien keer bedenken voordat ze zich nog eens uitspreekt over het hete hangijzer Taiwan.
En Europa? De EU-landen zijn nog steeds nauwelijks in staat eensgezind op te treden tegen agressor Rusland in de oorlog tegen Oekraïne, die nu al vijf jaar duurt. De kans is dus klein dat ze bereid zullen zijn een vuist tegen China te maken, indien het land het verre Taiwan aanvalt. Bovendien zullen ze belangrijke handelsrelaties met China niet op het spel willen zetten.
‘Het voelt soms eenzaam om Taiwanees te zijn’, zei François Chih-Chung, de Taiwanese viceminister van Buitenlandse Zaken eind 2024, tijdens een diner met een internationale groep journalisten in Taipei. Helaas zou die eenzaamheid na de komende top weleens veel groter kunnen worden.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant