Donald Trump ontmoet deze week voor het eerst ‘zijn’ Venezolaanse president, Delcy Rodríguez, en kan bij de VN-vergadering op meer regionale vrienden rekenen. In veel opzichten zit het de Amerikaanse president tegen, maar op het eigen halfrond boekt hij successen.
is correspondent Latijns-Amerika van de Volkskrant. Hij woont in Mexico-Stad.
Het bezoek van Delcy Rodríguez deze week aan de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in New York is om twee redenen opvallend. Ten eerste: de laatste keer dat een Venezolaans staatshoofd de VN toesprak, was in 2018. Toen hield de autoritaire leider Nicolás Maduro een anti-Amerikaanse speech. Ten tweede: dit keer staat in het VN-hoofdkwartier een ontmoeting gepland tussen Rodríguez en Donald Trump, die haar lot in handen heeft.
Want bij alle recente blijken van innige vriendschap tussen Rodríguez en het Witte Huis is het belangrijk om in gedachten te houden dat haar voorganger en voormalige baas Maduro op 3 januari met grof geweld door Amerikaanse commando’s werd ontvoerd. Hij zit sindsdien vast in een zwaarbeveiligd detentiecentrum in New York. Na diens arrestatie werd vicepresident Rodríguez, met goedkeuring uit Washington, geïnstalleerd als president.
De Amerikaanse VN-ambassadeur Mike Waltz bevestigde vrijdag aan Amerikaanse journalisten dat Trump en Rodríguez een ‘pull-aside’ zullen hebben, een informele ontmoeting in de wandelgangen van het VN-gebouw in Manhattan (in tegenstelling tot een formelere ‘sit-down’, waarbij leiders met elkaar om de tafel gaan).
Het samenzijn betekent voor Trump een kans om een van zijn schaarse successen uit te meten. Hij heeft het hard nodig. De Amerikaanse president was nooit eerder zo impopulair als nu. Zes weken voor de tussentijdse parlementsverkiezingen is 59 procent van de Amerikaanse kiezers ontevreden over hem, peilt YouGov.
Vooral de hoge levenskosten zitten Amerikanen dwars, en die zijn rechtstreeks verbonden aan Trumps voortslepende oorlog met Iran. Ook elders op het wereldtoneel is zijn invloed tanende. Het lijstje is genoeglijk bekend. Met de Russische president Vladimir Poetin is hij geen centimeter opgeschoten, zijn Israëlische vriend Benjamin Netanyahu negeert zijn vredesplannen voor Gaza en de Europese Unie flirt met Canada.
Maar op het eigen westelijk halfrond kan Trump zijn ego bevestigd zien door concrete resultaten, met Venezuela als belangrijkste trofee. ‘De geopolitieke situatie doet hem naar een uitweg zoeken’, zei de Venezolaanse politicoloog Colette Capriles in een recent telefoongesprek met de Volkskrant, daags nadat de VS zich in augustus een vijfde van de Venezolaanse olievoorraden hadden toegeëigend.
Trump had de Venezolaanse olie nodig – al duurt het jaren om de productie op gang te krijgen – om zijn kiezers te compenseren voor de door hem veroorzaakte oliecrisis in het Midden-Oosten, stelde de wetenschapper. ‘Misschien werkt die propaganda’, suggereerde ze. Peiler Yougov liet echter geen verbetering zien na de ‘historische oliedeal’.
Maar van dinsdag tot volgende week maandag weet Trump zich in New York verzekerd van een hoop nieuwe regionale bondgenoten die vanaf de kansel lovende woorden over hem zullen spreken. Met daarbij de gedaanteverwisseling van Rodríguez als misschien wel de meest indrukwekkende.
Op de sprekerslijst staat Venezuela genoteerd voor donderdagochtend. Precies twintig jaar geleden grapte de toenmalige leider Hugo Chávez ten overstaan van de VN dat het spreekgestoelte rook naar zwavel. ‘Gisteren stond hier de duivel’, zei hij over de Amerikaanse president George W. Bush. Naar verwachting zal Rodríguez juist benadrukken dat Venezuela dankzij de hernieuwde vriendschap met de VS terug op het juiste spoor is.
Rodríguez is niet de enige nieuwe vriend die Trump bij de VN-vergadering zal aantreffen. Maar liefst tien Latijns-Amerikaanse landen worden nu geleid door Trumpgezinde (ultra)rechtse presidenten. De nieuwste leden van de conservatieve club zijn de Colombiaanse hardliner Abelardo de la Espriella (sinds augustus), de Peruaanse dictatorsdochter Keiko Fujimori (sinds juli) en de Chileense Pinochet-fan José Antonio Kast (sinds januari).
In maart richtte Trump de anticrimecoalitie ‘Shield of the Americas’ op. In Miami ontving hij op zijn Trump National Doral golfresort een dozijn leiders uit Latijns-Amerika en de Cariben. Op de groepsfoto stond naast hem de Salvadoraanse alleenheerser Nayib Bukele, en achter hem de ultrarechtse Argentijnse president Javier Milei.
Zo ziet zijn ‘Donroe Doctrine’ eruit: een groeiend gezelschap van (overwegend) autoritaire sterke mannen die Trumps oorlogsverklaring aan ‘narcoterroristen’ van harte onderschrijven en hun grenzen openstellen voor Amerikaanse militaire acties. Tegelijkertijd tekenen ze akkoorden met het Witte Huis over zeldzame aardmetalen.
Mensenrechten zijn in dit genootschap ondergeschikt aan met harde hand beleden veiligheid. Het vermoeden van criminele banden is genoeg, zoals Trump het voorbeeld gaf met zijn dodelijke aanvallen op bootjes in de Cariben en de Grote Oceaan.
De Colombiaanse De la Espriella pronkte al op sociale media met de lijken van zijn eerste politieoperaties tegen gewapende groepen. Trumps minister van Buitenlandse Zaken (en ‘Americas First’-ideoloog) Marco Rubio prees De la Espriella deze maand tijdens een bezoek aan Colombia als een ‘man met energie, kracht, visie en moed’. Daarna reisde Rubio door naar Lima om Keiko Fujimori aan de Amerikaanse borst te sluiten. De nieuwe Peruaanse president tekende onmiddellijk in op het ‘Schild van de Amerika’s’.
Al die rechtse vrienden zijn deze week opnieuw samen in New York om ten overstaan van de wereld (en de Amerikaanse kiezers) Trumps blazoen op te poetsen. De vergadering wordt echter afgetrapt door Brazilië, dat nog een groot gat vormt in Trumps schild. Maar daar kan verandering in komen.
In oktober neemt de zittende linkse president Luiz Inácio Lula da Silva het op tegen Trump-vriend Flávio Bolsonaro (de zoon van de ex-president). Lula is allerminst verzekerd van een herverkiezing: peilingen voorspellen een nek-aan-nekrace en de familie Bolsonaro hengelt openlijk naar Trumps inmenging.
Ook voor Lula biedt de VN-vergadering een kans. Hij kan er zich presenteren als de man die de soevereiniteit van Brazilië verdedigt tegen de nieuwe Amerikaanse bemoeizucht.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant