Overtoerisme Noorwegen Tromsø was vooral in de winter populair, vanwege het noorderlicht, maar nu trekt de kleine Noorse stad ook in de zomer steeds meer toeristen. Het gevolg: drukke bussen, volle ferries, én menselijke sporen in de wildernis.
Toeristen staan in de rijd voor de Raketten Bar & Polse in Tromso, die bekend staat als een van de kleinste barretjes ter wereld.
De zon komt net achter de wolken vandaan wanneer de MSC Preziosa met zo’n 3.500 personen aan boord op een donderdagochtend in augustus de haven van Tromsø binnenvaart. Het cruiseschip met achttien verdiepingen steekt af tegen de sobere kade van de havenstad Tromsø, in het noorden van Noorwegen. Het schip overschaduwt de kleinere, kleurrijke houten huizen van de historische binnenstad.
In de winkelstraat Storgata openen steeds meer souvenirshops. Raketten, naar eigen zeggen de kleinste bar van Noorwegen, bereidt zich op voor lange rijen als de passagiers van boord gaan. Op piekmomenten staan toeristen soms anderhalf uur in de rij voor een hotdog van rendiervlees.
Even verderop verzamelen zo’n tien toeristen zich in de schaduw van de houten kathedraal. Net als veel inwoners dragen ze oorwarmers en winddichte jassen. Het is hoogzomer, maar daar valt niet veel van te merken. Het kwik komt zelden boven de 15 graden, en vanaf de Noordelijke IJszee waait een straffe wind. Hoewel de zon ’s zomers niet ondergaat, laat die zich dit seizoen zelden zien.
Het is een normale zomer in Tromsø, waar de scheuren in de weg getuigen van een nog grimmiger winter. Toch wordt Tromsø, 350 kilometer boven de poolcirkel, ook deze zomer veel bezocht door toeristen die de middernachtzon opzoeken.
Toeristen weten ook de rest van Scandinavië te vinden, nu zuidelijkere delen van Europa door extreem weer minder aantrekkelijk zijn geworden. Sinds 2024 promoot toerismeorganisatie Visit Norway de ‘coolcation’. Ook Finland, Ierland en Schotland profileren zich met hun mildere zomers. Ook de relatieve rust die deze bestemmingen beloven, trekt toeristen. „Het is hier stil, onaangetast”, zegt Markus Jansen (31), eigenaar van hotel Yttersia Base op het nabijgelegen eiland Senja. „Het is een ervaring waar steeds meer mensen naar verlangen.”
Hoewel traditionele vakantielanden als Spanje, Frankrijk, Italië, Portugal en Griekenland populair blijven, zijn de Scandinavische landen in opkomst, valt te lezen in de Vakantietrends 2026 van reisbranchevereniging ANVR. „Het blijft voorlopig een niche, maar wel een duidelijke trend.” Vakantiegangers houden „meer rekening met klimaatverandering en drukte”, meldt de ANWB Vakantiemonitor 2026. „Meer dan de helft vermijdt gebieden met extreme hitte of overtoerisme.”
Tessa de Ruygt (26) uit Heerenveen koos deze zomer voor de vijfde keer op rij voor Noorwegen. „Voor zomers van 30, 35 graden ben ik niet gemaakt”, vertelt ze vanuit Otta, zo’n 300 kilometer boven Oslo. Het is er 18 graden. „Bovendien is Noorwegen echt een camperland. Ik woon inmiddels in mijn camper, hier kan ik gaan en staan waar ik wil.”
Dat komt door het allemansrecht (allemannsretten), legt de Ruygt uit. Daardoor heeft iedereen in Noorwegen het recht om de natuur in te trekken, dus ook om te wildkamperen. „Vroeger stond ik hier echt in the middle of nowhere”, vertelt De Ruygt vanuit haar Opel Movano, die ze zelf ombouwde tot camper en deelt met haar labrador Loena. Ze merkt dat plekken die aantrekkelijk zijn voor campers en kampeerders drukker worden, zegt ze. „Het gevoel dat je alleen op de wereld bent, dat is er wel een beetje vanaf.”
Tromsø trekt ook in de zomer meer toeristen.
Ilse Kramer (58) uit Delft fietste deze zomer zo’n 2.500 kilometer van het Deense Esbjerg naar de Noordkaap. „Het was een droom die ik al veertig jaar had. Het is fantastisch. Hoe noordelijker je komt, hoe ruiger het wordt.” Toch voelde de Noordkaap, het meest noordelijke punt van het Europese vasteland, niet aan als het einde van de wereld. „Zeker ’s avonds staat het er helemaal vol met mensen”, vertelt Kramer. „Ze komen om de zon onder te zien gaan, en kort daarna weer op te zien komen. Ze komen echt in busladingen aan. Wie een foto wil maken, moet aanschuiven in de rij.”
Ook Tromsø (80.000 inwoners) ontsnapte deze zomer niet aan de drukte. De stad was in het verleden vooral drukbezocht in de winter, door mensen die het noorderlicht willen zien, maar ook de zomer trekt nu steeds meer toeristen. De stad groeide de afgelopen jaren uit tot een van de populairste bestemmingen van Noorwegen, aldus luchthavenexploitant Avinor. Tussen februari 2023 en februari 2025 verviervoudigde het aantal internationale passagiers dat op de luchthaven aankwam, naar 112.000. In heel Noord-Noorwegen lag het aantal overnachtingen door buitenlandse gasten – het waren er 1,3 miljoen – in de zomer van vorig jaar 13 procent hoger dan in de zomer van 2024.
„Tromsø heeft naam gemaakt als de toegangspoort tot de Lofoten en andere populaire bestemmingen in de buurt”, vertelt Ophélie Martel (31), die tot voor kort manager was van het grootste camperverhuurbedrijf van Noorwegen. „En het blijft groeien. Sinds ik hier in 2022 ben gaan werken, is onze vloot verdubbeld naar 180 campers.”
De populariteit van het Hoge Noorden gaat gepaard met economische groei, maar ook met toenemende druk op de leefomgeving, vertelt Martel. Bussen en ferries – essentieel voor woon-werkverkeer – zijn op piekmomenten overvol, en de wegen rondom populaire bestemmingen als Senja raken verstopt. Zeker in de zomer komt het geregeld voor dat mensen zo’n drie uur wachten voor de oversteek van Brensholmen naar Botnhamn, twee plaatsen ten westen van Tromsø. Er passen 26 gewone auto’s op de veerboot, die zeven keer per dag gaat in de zomer, maar campers nemen meer ruimte in.
„De infrastructuur staat enorm onder druk”, vertelt hoteleigenaar Jansen. „Er is hier ruimte zat, maar we moeten ervoor zorgen dat niet iedereen op hetzelfde moment op dezelfde plek is.”
Het ontbreekt de regio Tromsø ook aan openbare toiletten. Het resultaat: zodra het hoogseizoen aanbreekt, verandert de openbare ruimte op sommige plekken in een openluchttoilet. Wie wilde bessen wil plukken, doet dat met alle risico’s van dien. „Veel mensen reizen met de camper, en gebruiken de natuur als wc”, vertelt Martel van het camperverhuurbedrijf. Lang niet alle kampeerauto’s brengen een eigen toilet mee, zegt ze. „Ik ben een keer gebeld door een priester, omdat een van onze klanten op de parkeerplaats van een kerk aan het poepen was.”
Ook in andere delen van Noorwegen is het een probleem, ziet Tessa de Ruygt. „Zwerfafval zie je hier amper, maar rond camper- en kampeerplaatsen ligt wel overal mensenpoep. En wc-papier.”
In de winter van 2025-2026 bereikte de spanningen tussen toeristen en inwoners van Tromsø een kookpunt. De kranten stonden vol met mensen die achtertuinen als wc gebruikten, touringcars die de wegen blokkeerden, en automobilisten die niet op de spiegelgladde wegen waren berekend. De dood van twee inwoners, het gevolg van een botsing met een op de gladde wegen onervaren toerist, zette de verhoudingen verder op scherp.
Een onderzoek naar het draagvlak voor toerisme, waaraan bijna 17.500 inwoners uit de omgeving van Tromsø deelnamen, bevestigde dat zowel het veiligheidsgevoel als het saamhorigheidsgevoel onder inwoners onder druk staan. 44 procent van de ondervraagden was het eens met de stelling dat toerisme ervoor zorgt dat inwoners zich niet langer thuis voelen in hun eigen gemeenschap.
Toen Juanjo Ruiz (41) in 2017 vanuit de omgeving van Barcelona naar Tromsø verhuisde, zag het er anders uit. „Ik was op zoek naar meer rust en ruimte om me heen”, vertelt Ruiz vanuit zijn huis op het eiland Tromsøya, dat uitkijkt over Tromsø. „Had ik behoefte aan mensen om me heen, dan wist ik ze te vinden. Wilde ik alleen zijn, midden in de natuur, dan kon dat ook. Ik werd verliefd op het noorden van Noorwegen en bleef.”
Maar vanuit het raam van zijn kantoor bij de Noorse Arbeids- en Welzijnsdienst (NAV) ziet Ruiz hoe het toerisme de overhand neemt. „De stad staat onder druk. Het vliegveld, dat zelfs met de nieuwe terminal de toestroom niet aankan, is een voor de hand liggend voorbeeld. Maar je ziet het ook in het dagelijks leven. De stadsbussen zitten overvol en authentieke, lokale ondernemingen maken plaats voor souvenirwinkels. Toerisme is niet per definitie slecht, maar het wordt wel moeilijker om het evenwicht te bewaren.”
Ruiz vreest dat de stad in de voetsporen van Barcelona treedt. „Steeds meer woningen worden voor kortetermijnverhuur gebruikt. Dat maakt het moeilijk om vaste woonruimte te vinden. Het resultaat is dat steeds meer mensen de stad verlaten. Ook op de arbeidsmarkt creëert dat tekorten. Het zijn dezelfde patronen die ik in Barcelona zag.”
In juni stemde het stadsbestuur voor een toeristentaks van 3 procent. Tromsø is de eerste stad in Noorwegen die zo’n belasting invoert. Vergeleken met de toeristenbelasting van Amsterdam, die het stadsbestuur naar 20 procent wil verhogen, stelt de belasting niet veel voor. In Tromsø kan de taks op brede steun rekenen, blijkt uit de enquête onder inwoners. De opbrengsten gaan onder meer naar afvalbeheer, betere bewegwijzering, openbaar vervoer en openbare toiletten, schrijft de gemeente. „Dat hadden ze eerder moeten doen”, zegt Ruiz. „Van de mensen die hier wonen mag niet worden verwacht dat ze alle kosten dragen om Tromsø als toeristische bestemming te laten slagen.”
Ruiz verwacht niet dat de toeristentaks ertoe zal leiden dat er minder toeristen naar Tromsø komen. „Dat doet het in andere steden ook niet, dat is ook niet per se het punt van zo’n taks”, zegt hij. „In plaats daarvan moeten we ons afvragen wat voor soort toerisme we willen.” Vooral cruise- en campertoeristen, die slechts beperkt bijdragen aan de lokale economie, zijn weinig populair, blijkt uit de enquête. Voor onder andere ski- en noorderlichttoerisme is het draagvlak groter. „We willen mensen die echt bijdragen aan de lokale economie”, zegt Ruiz.
Hoteleigenaar Markus Jansen ziet campertoeristen wel graag komen. „Hier op Senja brengt het toerisme ook veel moois met zich mee. Hoe meer mensen, hoe meer voorzieningen, ondernemingen, restaurants en cafés. Ook inwoners hebben daar baat bij. Als het maar met mate is.”
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie