De Zwitserse bank UBS betaalt het Openbaar Ministerie 5 miljoen euro via een zogeheten transactieovereenkomst. De bank krijgt de boete omdat Nederlandse klanten van Credit Suisse, in 2023 overgenomen door UBS, tussen 2005 en 2015 naar hartelust belasting konden ontduiken dankzij de meedenkende bankiers in Zürich.
is verslaggever macro-economie bij de Volkskrant. Hij volgt de wereld van de aandelenbeurzen, de grootbanken en het monetaire beleid.
Het OM deed uitgebreid onderzoek naar in totaal tachtig transacties in die periode van twaalf vermogende klanten. In totaal had Credit Suisse in die tijd 4 duizend Nederlandse klanten, van wie een deel ‘zwart spaarde’. Zij zetten hun vermogen bewust weg in Zwitserland om deze rijkdom buiten het zicht van de fiscus te houden.
De Fiscale Inlichtingen- en Opsporingsdienst (FIOD) deed hier vanaf 2016 onderzoek naar en legde boetes op aan rijke particulieren die zich van deze praktijken bedienden. Maar de banken die het faciliteerden, bleven tot nu toe buiten schot. Hoe ingewikkeld het onderzoek was, blijkt wel uit het feit dat er pas elf jaar later een (bescheiden) boete is overeengekomen. ‘Dat had sneller gekund en gemoeten’, erkent een woordvoerder van het Openbaar Ministerie.
Het feitenrelaas van het OM biedt een interessant inkijkje in de wereld van het zwart sparen. Klanten van Credit Suisse konden een rekening openen op nummer. Dat nummer was alleen bij Credit Suisse bekend, een oervorm van het Zwitsers bankgeheim. Voor opsporingsdiensten werd het zo nagenoeg onmogelijk te achterhalen wiens geld op die rekening stond.
Als deze klanten een medewerker van de bank wilden spreken, konden zij gebruik maken van een codenaam om ook dan de anonimiteit te garanderen. Tegen een hoge vergoeding was Credit Suisse ook zo vriendelijk de post over de bankrekening achter te houden op de kantoren in Zwitserland. Klanten konden die daar dan persoonlijk ophalen. Bij het verlaten van het pand waren de bankiers zo klantgericht om ze op het hart te drukken de post vóór het overgaan van de Zwitserse grens weg te gooien.
Dit systeem wankelde toen de bank wettelijk verplicht werd buitenlandse belastingautoriteiten te informeren over het spaargeld op hun rekeningen. Maar Credit Suisse voegde op dat moment een nieuwe loot aan haar dienstverleningstak toe: tegen betaling richtte de bank vennootschappen op in landen die géén belastingverdrag met Nederland hadden en stalde daar het geld.
Dat dit allemaal niet mocht, wist de bank dondersgoed, stelt het OM. Klanten van de bank verklaarden dat Credit Suisse deze diensten aanbood met als verkoopargument dat het geld buiten het zicht van de Belastingdienst bleef. Bovendien heeft het OM in zijn onderzoek een notitie gevonden waarin een medewerker schrijft dat de bank weet dat het gestalde geld niet aan de Belastingdienst is opgegeven.
Ook in eerdere schikkingen met de autoriteiten van de Verenigde Staten, Frankrijk, Duitsland en Italië heeft de bank de malafide praktijken toegegeven.
Voor de bank was het een lucratieve onderneming: de twaalf onderzochte klanten betaalden de bank in totaal zo’n 600 duizend euro voor de dienstverlening.
Dat UBS nu ‘maar’ 5 miljoen euro hoeft te betalen, is omdat de overtredingen lang geleden zijn, Credit Suisse inmiddels niet meer bestaat en de bank verbeteringen in het beleid heeft doorgevoerd.
UBS zegt in een verklaring niet ‘strafrechtelijk aansprakelijk’ te zijn, maar ‘betreurt het dat indertijd twaalf Nederlandse klanten onvolledige belastingformulieren hebben ingevuld en dat dit, mede door de diensten van Credit Suisse, niet duidelijk was voor de Nederlandse Belastingdienst’. En voor de duidelijkheid: ‘UBS heeft geen enkele tolerantie voor belastingontwijking’.
Voor het toenmalige Credit Suisse is dit geval van belastingontwijking klein bier in vergelijking met de schandalen die de chique bank later teisterden. Zo kreeg zij eerder miljoenenboetes omdat de bank Bulgaarse maffiosi hielp hun cocaïne-miljoenen wit te wassen: geld dat zij in koffers de filialen van Credit Suisse inrolden.
Ook bleek een bankier exorbitant rijke Oost-Europese klanten te bestelen, en leende het Mozambique een miljard euro voor een nieuwe vloot vissersschepen. Dat geld belandde uiteindelijk in de zakken van corrupte politici en Credit Suisse-bankiers.
De schandalen volgden elkaar begin jaren twintig in zo’n hoog tempo op dat klanten massaal hun geld van de bank haalden, waarna UBS de bank overnam. Een pijnlijk einde van een ooit oppermachtige Zwitserse bank die 170 jaar geleden werd opgericht om de Zwitserse spoorwegen te financieren.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant