De Turkse president Recep Tayyip Erdogan vindt het hoog tijd om het vetorecht in de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties af te schaffen, schrijft hij in een opiniestuk. Hij is niet de enige: de vraag om hervorming is al decennia te horen, ook binnen de VN.
schrijft vanuit Istanbul over Turkije, Iran, Israël en de Palestijnse gebieden.
Dat de vijf permanente leden van de raad met hun stem resoluties kunnen tegenhouden, past niet langer bij ‘de werkelijkheid van de huidige wereld’, zo schrijft Erdogan in een opiniestuk voor Bloomberg, aan de vooravond van de Algemene Vergadering van de VN.
‘De Veiligheidsraad weerspiegelt nog steeds de structuur van de periode na de Tweede Wereldoorlog’, aldus de Turkse president. ‘Een effectievere en rechtvaardigere vertegenwoordiging is absoluut noodzakelijk.’ Volgens hem hebben gewapende conflicten, energiecrises en de pandemie de afgelopen jaren laten zien dat het huidige systeem niet werkt.
Erdogan meent dat het simpelweg uitbreiden van het aantal lidstaten van de raad (op het ogenblik vijftien) niets zal veranderen aan de dominante positie van ‘P-5’, de vijf permanente leden (VS, Rusland, China, Frankrijk en Groot-Brittannië).
Hij bepleit daarom niet alleen afschaffing van het vetorecht, maar zelfs van het permanent lidmaatschap als zodanig. Landen die een nieuwe termijn ambiëren, moeten gekozen worden door de Algemene Vergadering. De positie van de VN-assemblee moet worden versterkt.
Rusland liet dinsdag weten dat van afschaffen van het vetorecht en het permanent lidmaatschap geen sprake kan zijn. Wel is Rusland van mening dat het aantal leden van de Veiligheidsraad moet worden uitgebreid, zei Kremlin-woordvoerder Dmitri Peskov in antwoord op vragen van verslaggevers in New York.
Erdogan verkondigt al geruime tijd dat er een eind moet komen aan de doorslaggevende rol van de P-5. Daartoe gebruikt hij altijd de leus ‘De wereld is groter dan vijf’. In 2021 publiceerde hij een boek over het thema, getiteld A Fairer World Is Possible (‘Een eerlijkere wereld is mogelijk’).
De roep om hervorming van de Veiligheidsraad klinkt al decennialang, ook binnen de VN. In 1993 riep de Algemene Vergadering daarvoor een werkgroep in het leven: de ‘Open-einde Werkgroep over de Vraag van Evenwichtige Vertegenwoordiging en Toename in het Lidmaatschap van de Veiligheidsraad en Andere Zaken met betrekking tot de Veiligheidsraad’. Die bracht sindsdien regelmatig verslag uit.
Tijdens een bijeenkomst twee jaar geleden pleitte Lise Gregoire-van Haaren, permanent vertegenwoordiger van Nederland bij de VN, voor uitbreiding van de Veiligheidsraad, in het bijzonder met ontwikkelingslanden en kleinere staten, en ‘beperkingen aan het gebruik van het veto’. Ook stelde ze vast dat ‘het afgelopen jaar aanmerkelijke vooruitgang is geboekt’.
Dat sloeg op het aannemen door de Algemene Vergadering van het ‘Pact for the Future’, een omvangrijk pakket goede voornemens, waaronder hervorming van de Veiligheidsraad. Het pact zegt daarover dat het aantal lidstaten van de raad moet worden uitgebreid, op de eerste plaats met Afrikaanse landen.
De kwestie van het vetorecht is ‘een cruciaal onderdeel van de hervorming van de Veiligheidsraad’, aldus het pact. ‘Wij zullen onze inspanningen opvoeren om tot overeenstemming te komen over de toekomst van het vetorecht, waaronder besprekingen over het beperken van de reikwijdte en het gebruik ervan.’ In dat opzicht is er sinds 1993 nog niets veranderd.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant