Ondanks weerstand in de Tweede Kamer blijven Nederlandse rechters erbij dat het uitzetten van asielzoekers naar Italië mogelijk hun mensenrechten schendt. De omstandigheden in het aankomstland, waar opvangcentra vol zitten, zijn daarvoor nog steeds niet goed genoeg.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
De rechtbank in Utrecht oordeelde dinsdag in drie verschillende zaken dat de Nederlandse staat de asielzoekers in kwestie niet terug mag sturen naar Italië, ook al is dat het land waar zij Europa binnenkwamen. Het risico is te groot dat zij in Italië in penibele leefomstandigheden terechtkomen en dat zo hun grondrechten worden geschonden.
Dat is in strijd met het EU-handvest, waaraan Nederland zich heeft gecommitteerd. De rechtbank in Den Bosch oordeelde begin deze maand hetzelfde in een vergelijkbare zaak, wat destijds al leidde tot luide kritiek vanuit de Tweede Kamer.
In principe zijn asielzoekers verplicht hun procedure te doorlopen en af te wachten in het land waar ze Europa binnenkomen. Aankomstlanden als Italië zijn volgens de zogenoemde Dublin-verordening verplicht dit soort asielzoekers terug te nemen als zij toch doorreizen naar bijvoorbeeld Nederland. In de praktijk gebeurt dit weinig; Italië neemt sinds 2022 zelfs helemaal geen asielzoekers meer op. De opvangcentra zitten vol en bovendien wilde de net aangetreden premier Meloni van een streng asielbeleid een van haar speerpunten maken.
De rechter bepaalde in april 2023 daarom dat Nederland er niet meer zomaar van uit mag gaan dat Italië zijn internationale verplichting om voor migranten te zorgen zal kunnen nakomen. Het zogenoemde ‘interstatelijk vertrouwensbeginsel’, dat bepaalt dat EU-lidstaten ervan uit mogen gaan dat andere lidstaten de mensenrechten niet schenden, is sindsdien niet langer van toepassing.
In het Europese migratiepact dat in juni van dit jaar van kracht werd, beloofde Italië weer te werken aan opvangcentra waar óók asielzoekers die zijn doorgereisd naar andere landen opgevangen zouden kunnen worden. Asielminister Bart van den Brink reisde af naar Rome en sloot met de Italiaanse regering een ‘intentieverklaring’. Nederland zou voortaan weer migranten mogen terugsturen naar Italië die na het ingaan van het migratiepact waren aangekomen in Nederland.
Van den Brink stuurde deze zomer daarom een onbekend aantal asielzoekers terug. Drie van hen gingen in beroep, hun zaak diende dinsdag bij de vreemdelingenrechter in Utrecht. Het oordeel was hetzelfde als destijds in Den Bosch: dat Italië beloftes heeft gedaan, betekent nog niet dat de situatie dusdanig is verbeterd dat asielzoekers in Italië in enigszins humane omstandigheden terechtkomen.
‘De minister van Asiel en Migratie is er in deze zaken niet in geslaagd om
aannemelijk te maken dat asielzoekers in Italië nu wel onderdak, eten en stromend
water kunnen krijgen. Het terugsturen van asielzoekers naar Italië is op dit moment
daarom nog steeds in strijd met hun grondrechten’, aldus de rechtbank.
Na het eerdere oordeel toonde de Tweede Kamer zich gefrustreerd. Uiterst rechts, maar ook de regeringspartijen CDA en VVD, was niet te spreken over de uitspraak van de rechter. ‘Deze uitspraak heeft verregaande consequenties voor het migratiepact’, zei Jeltje Straatman, CDA’er en partijgenoot van Van den Brink. De voormalig advocaat deed zelfs een beroep op de rechtspraak: ‘Maak uitvoerbaar asielbeleid mogelijk’, zei het Kamerlid in een commissiedebat in de Kamer.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant