De mooie woorden zijn gesproken, de goodwill is er. Maar het zal voor Canada en de EU veel moeilijker worden de innige band in tastbare projecten om te zetten.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
‘Zou het niet leuk zijn als Canada de 28ste staat van de EU werd in plaats van de 51ste staat van Amerika?’ De vraag werd opgeworpen door de Finse president Alexander Stubb, die eerder al pleitte voor een veel grotere EU waarin bijvoorbeeld ook Turkije – een strategisch gelegen land met een sterke defensie-industrie en een gestaag eroderende democratie – eindelijk zou toetreden.
Zelfs als Stubb zijn woorden half als plaagstootje uitsprak, lijdt het geen twijfel dat de Canadese toenadering tot de Europese Unie serieus is. Voorlopig hoogtepunt: de vorige week door Europese Commissievoorzitter Ursula von der Leyen uitgesproken ambitie Canada ‘geassocieerd lid’ van de EU te maken – een nieuwe term waarvan niemand weet wat het betekent.
Noem dit het Trump-effect. De president wil de kosten van Amerikaans leiderschap niet meer dragen, respecteert dictators en hekelt zijn bondgenoten – voorop buurland Canada, dat niet meeging in zijn wens het land over te nemen.
Deze penibele situatie heeft de Canadese premier Mark Carney tot een van de leiders gemaakt van de democratische bondgenoten van Amerika die naar wegen zoeken hiermee om te gaan. Nu bezingt Carney de noodzaak van innige samenwerking tussen ‘middenmachten’ en zoekt hij actief toenadering tot de Europese democratieën waarmee Canada een voorkeur voor multilaterale samenwerking deelt, evenals respect voor internationaal recht.
Zelfs als het allemaal tot niets leidt, wat nog steeds kan, zal Carney in elk geval hebben kunnen genieten van de afwijzende commentaren in Amerikaanse kranten. ‘Trump blijft geen president voor altijd, dus rustig aan, hè?’, luidde één ervan in The Wall Street Journal. ‘Je hoeft niet meteen weg te sluipen met de eerste politieke en economische unie die naar je glimlacht.’ En The Washington Post stelde bitter: ‘Donald Trump is voor nu. Een Brusselse bureaucraat is voor altijd.’
Ondanks de wederzijdse goodwill worden de conrete mogelijkheden tot samenwerking beperkt door de harde realiteit, vooral op handelsgebied. Geografie telt. Meer dan 70 procent van alle Canadese exportgoederen gaat naar de VS, minder dan 6 procent naar de EU.
Los daarvan is ook de bestaande handelsrelatie niet zonder rimpelingen. Tien EU-landen, waaronder Frankrijk en Italië, hebben bijvoorbeeld nog niet eens het handelsverdrag Ceta met Canada geratificeerd. En op de achtergrond dreigt Trump al met harde tegenmaatregelen zodra hij merkt dat de nieuwe samenwerking ‘onvriendelijk’ van karakter is (tegen de VS, welteverstaan). En nóg een handelsconflict met Trump is niet iets waarop Europese landen zitten te wachten.
Ondanks de beperkingen, de scepsis bij sommige lidstaten, en het feit dat Von der Leyen ervoor moet waken dat het gat tussen haar grootse ideeën en de tastbare resultaten niet te groot wordt, valt er veel voor te zeggen waar mogelijk inniger te gaan samenwerken met Canada. Dit kan zowel de Canadese weerbaarheid als die van de EU versterken. Verdiepte samenwerking op het gebied van kritieke mineralen, energie, satellieten en defensie – zaken waar de regering-Carney aan denkt – kan immers, in Carneys terminologie, ‘soevereiniteit, weerbaarheid, en onafhankelijkheid’ dienen.
Eén ding is zeker: hoe sneller de stap van mooi klinkende maar niet concreet ingevulde middenmacht-retoriek naar tastbare projecten wordt gemaakt, hoe beter.
Source: Volkskrant