Donald Trump heeft dinsdag in een toespraak voor de Verenigde Naties landen opgeroepen om het Internationaal Strafhof (ICC) – volgens hem een ‘anti-Amerikaans tribunaal’ – de rug toe te keren. Hij hintte daarbij op nieuwe sancties, maar ging daar niet dieper op in.
doet deze week vanuit New York verslag van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties.
Minister van Buitenlandse Zaken Tom Berendsen, die aanwezig was bij de toespraak, zei na afloop dat Nederland rekening houdt met nieuwe sancties. ‘We weten dat ze nadenken over meer sancties’, aldus Berendsen, die zei de woorden van Trump te ‘betreuren’. De Amerikaanse president noemde de medewerkers van het Strafhof ‘kwaadaardige’ mensen die ‘showprocessen’ zouden willen organiseren tegen Amerikanen.
Berendsen wil de week bij de Algemene Vergadering van de VN vooral gebruiken om andere lidstaten van het Strafhof – in totaal zijn er ruim 120 verdragspartijen – op het hart te drukken hun steun niet in te trekken, ondanks de druk van de VS.
Berendsen: ‘Het Strafhof berecht de zwaarste misdaden tegen de menselijkheid. Dat is ontzettend belangrijk en moet doorgaan. We doen er als gastland alles aan om ervoor te zorgen dat het Strafhof kan blijven functioneren.’
Trump gebruikte zijn toespraak voor de VN verder vooral om zijn eigen beslissingen op te hemelen. Hij gaf een minutenlange opsomming van al zijn vermeende positieve ‘records’ op het gebied van werkloosheid-, armoede-, misdaad- en economische groeicijfers. ‘Twee jaar geleden was ons land dood, nu is het het meest opwindende, ‘hottest’ land ter wereld.’
Trump was bij zijn toespraak, net als vorig jaar, ook weer kritisch op de VN, die onder andere geen kritiek zou mogen hebben op het Amerikaanse migratiebeleid. De president toonde zich daarbij tevreden dat vierduizend VN-banen onder druk van de VS het afgelopen jaar zijn verdwenen. ‘De VN heeft een geweldige potentie, maar moet stoppen met de uiterst linkse agenda van bureaucraten die nooit door iemand zijn gekozen.’
Die uiterst linkse congsi is volgens de Amerikaan ook verantwoordelijk voor ‘hoaxen’ als klimaatverandering en de angst over Artificiële Intelligentie (AI), al gebruikt Trump zelf liever de ‘positievere’ term SI, Super Intelligentie. Binnen de VN gaan er juist veel stemmen op om AI wel te reguleren.
Woensdag zal de Veiligheidsraad onder leiding van de Franse president Emmanuel Macron vergaderen over de dreigingen die uitgaan van AI. OpenAI-topman Sam Altman en Anthropic-baas Dario Amodei zullen daar waarschijnlijk ook bij zijn. ‘We moeten AI regeren, voor AI ons regeert’, zei VN-secretaris-generaal Antonio Guterres.
Trump wil daar niks van weten. ‘Ik wil AI, of beter gezegd SI, juist aanmoedigen.’
De effectiviteit van de VN staat zwaar onder druk, mede door grote financiële problemen. Ook daarbij spelen de VS als traditioneel grootste financier een belangrijke rol. Washington heeft zulke grote achterstanden opgebouwd bij het afdragen van contributie dat het land zelfs moest vrezen voor het verlies van het stemrecht binnen de Algemene Vergadering van de VN.
Pas op de valreep betaalde de regering-Trump begin september alsnog een achterstallige contributie van 725 miljoen dollar op het reguliere budget en 102 miljoen dollar voor vredestroepen. De achterstallige betalingen lopen desondanks nog steeds in de miljarden. Van sommige VN-organisaties, zoals de Wereldgezondheidsorganisatie, hebben de VS hun handen helemaal afgetrokken. Ook aan de VN-mensenrechtenorganisatie wordt niks meer gegeven.
Vertrekkend secretaris-generaal Guterres noemde Trump in zijn toespraak niet bij naam, maar waarschuwde dat geen enkel land machtig genoeg is om alles zelf op te lossen. ‘De grootste macht is niet de macht om te domineren, maar de macht om een toekomst voor iedereen te bouwen’, aldus de VN-leider, die op 1 januari zal aftreden. ‘We hebben een multilateraal systeem nodig waarin het internationaal recht en mensenrechten overeind worden gehouden en macht ingeperkt.’
In de marge van de VN-Algemene Vergadering zal de komende dagen waarschijnlijk ook gesproken worden over de oorlog in de Golfregio. De Iraanse president Masoud Pezeshkian is in New York aanwezig. Anders dan de Palestijnse autoriteiten kreeg hij wel een inreisvisum van de VS. Of het ook tot gesprekken met de Amerikaanse delegatie zal komen, is onduidelijk.
Trump fulmineerde in zijn toespraak weer langdurig over ‘het kwaadaardige regime in Teheran’ en vroeg zich openlijk af of hij een deal moest sluiten of het land helemaal van de kaart vegen. ‘Ik heb een moeilijke beslissing te nemen, maar ik denk dat het een deal wordt.’
De Braziliaanse president Luiz Inácio Lula da Silva, die voor Trump sprak, zei dat ‘vertrouwen in de VN nog nooit zo laag was als nu’. Hij haalde daarbij hard uit naar de VN-Veiligheidsraad, die onvoldoende verantwoordelijkheid zou nemen bij het oplossen en voorkomen van oorlogen. Vooral de vijf permanente leden met hun vetomacht (VS, China, Rusland, Verenigd Koninkrijk, Frankrijk) schieten volgens Lula tekort. ‘We zijn allemaal gijzelaar van het falen van de Veiligheidsraad’, aldus de Braziliaan. ‘De pilaren van multilateralisme verbrokkelen.’
President Lula en ook secretaris-generaal Guterres pleitten opnieuw voor hervorming van de Veiligheidsraad en het vetorecht. Tot dusver is het daar nooit van gekomen. De vijf oude vetomachten willen hun positie niet opgeven. Bovendien zijn de andere 188 lidstaten onderling verdeeld. Een land als India zou bijvoorbeeld een logische kandidaat zijn om tot de Veiligheidsraad toe te treden, maar dat kan weer op verzet rekenen van een land als Pakistan.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant