Verkeersveiligheid Het SWOV onderzocht de voor- en nadelen van een totaalverbod op alcohol en drugs in het verkeer. Het bekeek de ervaringen in acht andere landen en sprak met politiemedewerkers die handhaven in het verkeer. Een nullimiet biedt duidelijkheid, maar: „Er zitten veel haken en ogen aan.”
Een poster met de slogan ‘Plan je trip. Rij drugsvrij’, uit een campagne van TeamAlert tegen drugsgebruik in het verkeer.
Een totaalverbod op alcohol en drugs in het verkeer vergroot vermoedelijk de veiligheid in enige mate, maar het betekent ook veel meer werk om zo’n verbod te handhaven. Om die reden zou het z’n doel voorbij kunnen schieten. Dat is de uitkomst van een onderzoek van het Instituut voor Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid SWOV.
Hoeveel ongevallen in het verkeer te maken hebben met alcohol en drugs is niet bekend. Maar dat rijden onder invloed „een groot risico voor de verkeersveiligheid” vormt, is wel duidelijk. Vandaar dat in Nederland en veel andere landen beginnende automobilisten met meer dan 0,2 promille alcohol en ervaren bestuurders met meer dan 0,5 promille alcohol in hun bloed strafbaar zijn. Bij een promillage van 0,5 is het risico op een ongeval 1,4 keer hoger dan bij nuchter rijden. Bij drugs is de relatie tussen gebruik en ongevalsrisico veel minder duidelijk, wel gelden voor drugs vergelijkbare limieten.
„We zien de laatste jaren een toename van het gebruik van alcohol en drugs in het verkeer”, vertelt verkeerspsycholoog en auteur Sander van der Kint van de SWOV. „Terwijl er bij de politie steeds minder tijd is voor controles op vooral drugs.” De SWOV onderzocht de ervaringen in acht andere landen, sprak met politiemedewerkers die handhaven op alcohol en drugs in het verkeer, en hield een enquête onder 46 andere betrokken politiemensen. In onder meer België en Spanje geldt een zogenoemde nullimiet voor drugs.
Het grote voordeel van een totaalverbod voor alcohol en drugs is de duidelijkheid. „Een absolute grens van nul wordt gezien als een eenduidige en eenvoudige norm die discussie met weggebruikers kan verminderen”, meldt het rapport. Nooit meer antwoorden zoals ‘ik heb maar twee biertjes gedronken’, meldt een politiemedewerker in het rapport. Van der Kint: „Met de huidige limiet speel je met risico’s. Een nullimiet is duidelijk. En de stap van nul naar één biertje is moeilijker dan van een of twee naar drie of vier.” Het nadeel is dat er véél meer automobilisten staande moeten worden gehouden om een totaalverbod te handhaven, en dat er na de eerste blaastest ook nog een tijdrovend bloedonderzoek volgt.
Een tweede speekseltest voor drugs, in plaats van een bloedtest, zou veel tijd en moeite kunnen schelen voor politie, medisch personeel en laboratoria. Maar ook in dat geval zou een groter aantal overtredingen ertoe kunnen leiden, aldus de onderzoekers, dat er uiteindelijk nóg minder controles dan nu kunnen worden uitgevoerd, en dan schiet de maatregel z’n doel dus voorbij. Van der Kint: „Er zitten veel haken en ogen aan.”
Een lagere limiet voor alcohol, maar geen totaalverbod, zoals in Zweden en Noorwegen, vergroot ook de verkeersveiligheid. Van der Kint: „Voor alcohol zouden we in Nederland echt wel van 0,5 promille naar 0,2 promille kunnen gaan. Dat heeft zin, daarmee bespaar je slachtoffers. We weten dat het ongevalsrisico vanaf 0,2 promille stijgt; mensen gaan wat meer slingeren en de reactietijd neemt toe.” De relatie tussen beperkt drugsgebruik en verkeersveiligheid is „ingewikkelder”, zegt Van der Kint: „Ik durf mijn hand wel in het vuur te steken voor het effect van amfetamines en opiaten, en voor combinaties van drugs met alcohol en verschillende soorten drugs. Maar of een kleine hoeveelheid cannabis invloed heeft op het rijgedrag, is niet duidelijk.”
Een totaalverbod voor alcohol en drugs betekent ook nog iets anders: het gaat bij de handhaving daarvan minder om de verkeersveiligheid, aangezien de relatie daarmee bij zulke kleine hoeveelheden niet duidelijk valt vast te stellen, maar om de aanwezigheid. „Een nullimiet verschuift de focus van aantoonbare beïnvloeding naar de aanwezigheid van een stof”, aldus het rapport. „Deze discussie speelt vooral bij drugs waarvoor geen eenduidige relatie bestaat tussen concentratie in bloed en rijgeschiktheid.” Sommige drugsgebruikers zullen bovendien disproportioneel zwaar worden bestraft, aangezien resten van sommige drugs lang in het lichaam aantoonbaar blijven, zonder dat ze nog van invloed zijn.
Van der Kint: „In landen met een nullimiet voor drugs, zoals België, is de politie heel tevreden. Dat komt omdat ze daar simpelweg controleren op de aanwezigheid van drugs. Als de politie iets vindt, heb je pech, of dat nu van invloed is op je verkeersveiligheid of niet. Ga je handhaven op iets wat de rijvaardigheid kan beïnvloeden? Of ga je handhaven of er iets in het lichaam zit? Dat is een keuze die beleidsmakers zullen moeten maken.”
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie