In een woonwijk in Alphen aan den Rijn zijn geregeld exotische vogels te spotten die er niet thuishoren. ‘Ontsnapt’, klinkt het dan in mediaberichten, maar bij Vogelpark Avifauna weten ze wel beter. ‘Ze kunnen vrij rondvliegen en keren vanzelf terug.’
Groene arassari’s, neushoornvogels, kroonkraanvogels, pelikanen, jaarvogels, ibissen, blauwkeelara’s – in Alphen aan den Rijn kijkt niemand raar op als er een exotische vogel overvliegt. Ze zijn afkomstig uit de volières in Vogelpark Avifauna, die opengaan tijdens de dagelijkse vogeldemonstraties. Maar wat voor de bezoekers een educatief moment is, is voor tientallen vogels een ontsnappingskans.
Avifauna huisvest 197 diersoorten, vooral vogels maar bijvoorbeeld ook pinguïns en brulapen. Door de ligging van het dierenpark in een woonwijk landen tropische vogels geregeld in tuinen en op daken. Soms ontsnappen ze uit het verblijf en soms komen ze niet meteen terug na afloop van de demonstratie. Zo wisten een rosé kaketoe, een kroeskoppelikaan, een groenvleugelara en een zuidelijke hoornraaf het afgelopen halfjaar te ontkomen.
Dat leidt geregeld tot berichten in regionale media en filmpjes in Facebook- en WhatsApp-groepen. Zelfs dieren die niet kunnen vliegen weten, soms te verdwijnen. Een familie losgebroken mara’s kon eind augustus rekenen op politie-inzet. Met schepnetten reden agenten rond, op zoek naar de Zuid-Amerikaanse knaagdieren.
Directeur John de Hoon baalt van de media-aandacht, vertelt hij terwijl hij langs de volière met rode ibissen loopt. ‘Op sociale media gaan beelden van rondvliegende vogels snel rond, maar wij zien dat niet als ontsnapping. Meestal keren ze binnen een paar uur uit zichzelf weer terug. Die filmpjes geven een vertekend beeld, alsof dit heel vaak voorkomt. Slechts een paar keer per jaar blijven vogels langer weg.’
Aan het begin van de vogeldemonstratie wordt verzorger Selena Duinkerken omringd door neushoornvogels, rosé kaketoes en de papoea-jaarvogel. Ze vertelt over de herkomst van de dieren. Op de tribune wachten schoolklassen ongeduldig tot de volières opengaan. Ook de edelpapegaaien zijn onrustig. Het showmuziekje dat klinkt, is hun teken dat ze bijna vrij rond mogen vliegen en wat lekkers krijgen.
Een van de ara’s bleef ooit een nachtje weg, maar toen hij de volgende dag het muziekje van de demonstratie hoorde, kwam hij alsnog terug. Roofvogels doen niet meer mee met demonstraties na een incident in 2020. Daarbij raakten een oma en haar kleinkind gewond.
Bij het pinguïnverblijf wijst directeur De Hoon naar een jonge humboldtpinguïn die eind juli ontsnapte en uiteindelijk 9 kilometer verderop, in een sluis bij Roelofarendsveen, weer werd gevangen. ‘We weten niet precies hoe deze heeft kunnen ontsnappen’, zegt De Hoon. ‘Hij was jong en nieuwsgierig. We hebben een paar dingen veranderd in het verblijf en gaan ervan uit dat het niet nog een keer zal gebeuren.’
In 2020 zwom een ontsnapte pinguïn zelfs 40 kilometer, om in Bodegraven te worden ontdekt. De Hoon is niet bang voor diefstal van de ontsnapte dieren. ‘Onze verzorgers hebben een vertrouwensband met ze. Andere mensen kunnen niet makkelijk bij ze in de buurt komen.’
Ontsnappingen komen niet alleen bij Avifauna voor. Een wallaby keerde in augustus na een half jaar vrijheid uit zichzelf terug naar Zoo Veldhoven. In juli ontsnapte een kuifmangabey voor een maand uit Beekse Bergen. Ontsnapte dieren leiden vaak tot vermakelijke nieuwsberichten, maar kunnen soms ook gevaarlijk zijn. De ontsnapping in mei dit jaar van een jachtluipaard in Beekse Bergen liep met een sisser af. Dit gold niet in 2020 voor twee gevluchte chimpansees uit dierenpark Amersfoort, die uit voorzorg werden gedood.
‘Dieren die normaal gesproken in gevangenschap leven, kunnen in de problemen komen als ze ontsnappen’, zegt Niels Kalkman van de Dierenbescherming. ‘Ze kennen de omgeving niet en kunnen inheemse dieren verstoren of verwonden. Bij exotische vogels zou er hybridisering kunnen optreden, waarbij verschillende soorten met elkaar gaan paren.’ Desondanks begrijpt Kalkman de vogeldemonstraties wel. ‘Je doet ze er een groter plezier mee dan wanneer je ze de hele dag binnenhoudt.’
Wel kan er volgens Kalkman meer worden gedaan om ontsnappingen tegen te gaan, zoals netten over het hele park spannen. Maar dat ziet directeur De Hoon niet zitten. ‘Dan kunnen we niet laten zien hoe indrukwekkend deze dieren zijn. Bovendien is het goed voor ze om vrij rond te vliegen.’
Dierentuinen zijn wettelijk verplicht om te voorkomen dat dieren kunnen ontsnappen, vertelt verzorger Selena Duinkerken. Toch zijn vogeldemonstraties toegestaan. ‘We moeten ze wel trainen, zodat ze de weg terug kunnen vinden.’
Dankzij een vertrouwensband met de verzorgers en lekkernijen gaat dit meestal goed. Zelf heeft ze een goede band met de incasternen. Soms gaat ze mee om een ontsnapte vogel op te halen. ‘Mijn collega Rob heeft een goede band met de Australische kookaburra's. Toen hij er een keer niet was, konden we een ontsnapt exemplaar teruglokken met zijn ingesproken stemgeluid.’
Omwonenden melden het doorgaans snel als ze een kleurrijke vogel hebben gespot. Soms bellen mensen ook voor halsbandparkieten, die echter overal in Nederland zijn ingeburgerd in het wild.
Zo bevestigen twee bewoonsters van de nabijgelegen Zeeheldenbuurt enthousiast de aanwezigheid van exotische vogels in hun wijk. Op een telefoon laten ze een foto zien van 8 april. ‘Dit was de meest recente.’ Bij de foto van twee rosé kaketoes in het gras, verstuurd via WhatsApp, staat: ‘Avifauna gebeld! Ze komen ze ophalen.’
Na de dagelijkse demonstraties worden alle vogels geteld. Als blijkt dat er exemplaren missen, is dat niet meteen reden tot zorg. ‘Pas als ze tegen de avond niet terug zijn, gaan we op zoek en plaatsen we een foto op sociale media’, zegt directeur De Hoon. ‘Dan is het vaak afwachten.’ Hoelang? ‘Totdat de vogel zin heeft om terug te komen.’
Source: Volkskrant