Als er in Nederland ruimte moet worden gevonden, zoals nu voor defensie, wordt meteen begerig naar landbouwgrond gekeken. Die pavlovreactie helpt niet bij de discussie over de inrichting van de schaarse ruimte in Nederland.
Voor Natuurmonumenten-directeur Jeroen de Koe is de oplossing voor de ruimtevraag van ’s lands defensie niet zo moeilijk, getuige zijn uitspraken in deze krant: men neme de nodige hectares landbouwgrond van boeren af, Defensie en Natuurmonumenten verdelen de buit en het probleem is opgelost: Natuurmonumenten en andere terreinbeheerders waken over de natuur en onze soldaten over de veiligheid van het land. Het lot van wie het voedsel produceert en van oudsher het land beheert, agrariërs dus, lijkt De Koe niet te deren.
Met zijn zwart-wituitspraak toont de voorman van Natuurmonumenten weinig realiteitszin. Zijn eendimensionale blik op de ruimtelijke inrichting van het buitengebied strekt hem niet bepaald tot eer. Bovendien is het lekker makkelijk om als voorman van Natuurmonumenten ervoor te pleiten grond van boeren af te nemen als die van jezelf onder druk staat. Zou hij enig idee hebben wat de gevolgen zijn van zijn zero sum-denken?
Over de auteur
Hendrik Hoeksema is bestuurder van boeren- en tuindersvereniging in Zeeland, Noord-Brabant en Zuid-Gelderland ZLTO, met als portefeuille natuur, klimaat en energie.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Solidariteit lijkt anno 2026 een versleten term. Juist in een tijd waarin Europa ruw herontdekt dat vrede niet vanzelfsprekend is, zouden we met begrip en solidariteit naar elkaars belangen moeten kijken. De discussie over ruimte in Nederland is vaak eendimensionaal. Zodra er een nieuwe ruimtelijke opgave om de hoek komt kijken, is de pavlovreactie om begerig naar landbouwgrond te kijken. Boeren en tuinders lijken de ruimtelijke pinautomaat van Nederland te zijn. Iedereen kan er iets uit opnemen, zolang de rekening maar niet bij henzelf terechtkomt.
Paradoxaal. Want dezelfde samenleving die extra ruimte vraagt voor vrijwel alles, verwacht ondertussen wel een betrouwbaar, betaalbaar en duurzaam voedselsysteem. Het liefst van Nederlandse bodem. Met hoge dierenwelzijnsstandaarden, lage milieubelasting, werkend mét natuurlijke processen en korte ketens. Terechte eisen en verwachtingen, vind ik, maar daarvoor zijn wel ruimte én perspectief voor onze agrariërs nodig.
Laat ik glashelder zijn. Wij begrijpen de opgave waarvoor defensie staat. Die verdient de steun van ons allemaal. Veiligheid en oorlog zijn helaas geen abstracte begrippen meer. Onze krijgsmacht moet oefenen. Agrarische grond moet soms voor dat doel wijken, al proberen we altijd om tot slimme win-winoplossingen te komen.
De natuur verdient uiteraard bescherming, zeker ook de paarse struikheide. Dat weten ’s werelds oudste natuurbeheerders maar al te goed. Onze sector doet al veel aan (agrarisch) natuurbeheer en ontwikkeling, en werkt in veel delen van ons land constructief samen met Natuurmonumenten en andere terreinbeheerders. Juist Nederland heeft laten zien dat functies gecombineerd kunnen worden. Op verschillende militaire terreinen gaan natuurontwikkeling en defensie al jarenlang samen. Boeren beheren natuurgebieden. Waterberging, energieopwekking, recreatie en landbouw blijken steeds vaker naast elkaar te kunnen bestaan. Laten we dat vooral zo houden.
Dus is de reflex van De Koe dat het ene belang alleen kan bestaan door het andere weg te drukken me veel te simplistisch. De vraag is: hoe organiseren we de inrichting van onze schaarse ruimte slimmer, robuuster, toekomstbestendiger? Dat vraagt écht iets van politici, bestuurders en belangenbehartigers. Niet het begerig kijken naar andermans grond. Niet denken in tegenstellingen, maar in synergie.
Voedsel, defensie, natuur zijn drie pijlers onder eenzelfde vitale samenleving. Daarover met elkaar de strijd aangaan, leidt alleen maar tot verdere polarisatie in de samenleving. Laten we met elkaar wijs zijn, de handen ineenslaan en gezamenlijk meer waarde creëren. Dan zullen duizend bloemen bloeien. Dat perspectief moet De Koe toch aanspreken.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant