De Nederlandse Oscarinzending is dit jaar een documentaire: Paikar. Mike van Diem, regisseur van het bejubelde Voor de meisjes, noemt die keuze ‘beschadigend’ voor de Nederlandse speelfilm.
is filmredacteur van de Volkskrant.
En onze inzending voor de Oscars is... Paikar!
Onverwacht was het zeker: vorige week werd bekend dat de Nederlandse Oscarcommissie dit jaar een documentaire instuurt voor de landencategorie van de Academy Awards. Dit voor het eerst sinds 1964, toen Bert Haanstra’s Alleman de officiële inzending betrof.
Paikar, van de in Afghanistan geboren Nederlandse kunstenaar en filmmaker Dawood Hilmandi, werd vorig jaar bekroond op het Idfa (onder andere met de prijs voor beste debuut). In de documentaire over de diaspora van zijn familie gaat Hilmandi terug naar zijn door oorlog verscheurde geboorteland, samen met zijn van krijgsheer tot geestelijke getransformeerde vader.
En nu is er heibel: de eerdere Oscarwinnaar Mike van Diem tracht de Nederlandse filmwereld te mobiliseren om de stemming ongedaan te krijgen, en wordt daarbij onder meer gesteund door filmjournalist René Mioch. Zij achten de keuze voor een documentaire ‘beschadigend’ voor de positie van de Nederlandse speelfilm.
En ze roepen See NL ter verantwoording: de organisatie voor de promotie van Nederlandse films in het buitenland, die de stemming overziet, zou de commissie verkeerd hebben voorgelicht over de kansen van de in te zenden films. Iets wat See NL ontkent, bij monde van ‘hoofd’ Nathalie Mierop. De Telegraaf berichtte als eerste over de rel, onder de kop: ‘Dit is een middelvinger naar fictiefilms.’
Anders dan gebruikelijk worden de namen van de commissieleden dit jaar niet bekendgemaakt door See NL. Dit om te voorkomen dat deze afgevaardigden van de verschillende film-vakverenigingen ‘persoonlijk worden aangesproken of aangevallen’, zo laat de organisatie weten.
Van Diems Voor de meisjes mocht vooraf als de meest voor de hand liggende keuze worden beschouwd als nationale Oscarinzending. Zijn dramatische thriller zegevierde bij de Gouden Kalveren, werd bejubeld in de pers en was óók nog de best bezochte Nederlandse speelfilm.
Van Diems eerdere speelfilm Karakter was in 1998 de laatste Nederlandse winnaar in de landensectie van de Oscars, tegenwoordig aangeduid als ‘best international feature film’. Ook toen werd zijn film in eerste instantie gepasseerd door de commissie: pas nadat de makers van de wél gekozen voetbalkomedie All Stars zich terugtrokken, omdat zij vonden dat Karakter meer kans maakte, werd de latere winnaar ingestuurd.
‘Er zijn elk jaar mensen niet blij over de keuze’, zegt See NL-hoofd Mierop in een reactie op de commotie. ‘Voor de meisjes is goed bezocht en goed beoordeeld, en gemaakt door iemand die inderdaad al twee keer een Oscar won (Van Diem won eerder ook in de studentencategorie, red.). Maar dat betekent niet dat je daardoor automatisch recht hebt op een Oscarinzending.’
See NL schroefde het aantal leden van de commissie dit jaar terug, mede op basis van feedback uit de filmsector, van iets van twintig stemmers naar negen. ‘We gaan nog evalueren of dat zo bevalt.’
Ze wijst erop dat documentaires de afgelopen jaren vaker doordringen tot de genomineerde films in de landencategorie. Zoals het Roemeense Collective (2021) bijvoorbeeld, of het Deense Flee (2022). En dat er bij de Oscars nog veel meer categorieën zijn, waarin ook níét-Engelstalige fictiefilms tegenwoordig vaker genomineerd worden.
Van Diem, in een reactie via de telefoon: ‘Je kunt op je vingers natellen wat er volgend jaar gebeurt, als we dit doen. Dan wordt de Nederlandse Oscarcommissie overspoeld door documentaires. En dan wordt de Nederlandse speelfilm de pas afgesneden. Terwijl er bij de Oscars ook een aparte categorie bestaat voor documentaires.’
De filmmaker roept de vooralsnog anonieme commissieleden op om hun keuze te heroverwegen. Aangepaste inzendingen kwamen al vaker voor in de Nederlandse filmgeschiedenis. Blue Bird werd in 2005 geweigerd door de Amerikaanse Academy, omdat het drama een tv-film betrof. Ook de keuze voor Wit Licht/The Silent Army in 2009 ketste af; hermontages mogen niet meedoen. Oorlogswinter mocht toen ons land vertegenwoordigen.
‘We hebben een traditie op dit gebied’, schampert Van Diem, die in zijn mails aan de filmwereld blijft aandringen op een nieuwe stemming. See NL wil er niet aan: ‘De commissie heeft gekeken naar wat zij, over de hele linie en alles meewegende, als meest kansrijke film ziet. Dat besluit is genomen en daar blijft de commissie bij.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant