Mediawaakhond Onder het voorzitterschap van Amma Asante is het Commissariaat voor de Media betrokken bij tal van actuele dossiers, zoals de vraag of de aspirant-omroep ON! nog wel thuishoort in het publieke bestel en de nieuwe Mediawet waarover de Tweede Kamer deze donderdag debatteert.
Amma Assante, voorzitter van het Commissariaat voor de Media.
Het Commissariaat voor de Media, dat toezicht houdt op de naleving van de Mediawet, is niet langer een overheidsinstelling die in permanente staat van crisis verkeert. Onder voorzitterschap van oud-politica Amma Asante, die in 2022 aantrad na jaren van interne perikelen, treedt de toezichthouder nadrukkelijker op de voorgrond. Het Commissariaat is bij tal van actuele dossiers betrokken, zoals de online veiligheid van jongeren, de transparantie van politieke reclame, de vraag of de uiterst rechtse aspirant-omroep ON! thuishoort in het publieke omroepbestel, en de aanpassing van de Mediawet waarover de Tweede Kamer deze donderdag debatteert – om enkele recente voorbeelden te noemen.
Veel aandacht ging deze zomer naar de strapatsen van ON!, dat eind juli een aflevering van het praatprogramma ‘Let’s Twist Again’ online zette, waarin een toespraak van Hitler werd geprezen. Het land was te klein. Het was voor het Commissariaat aanleiding om minister Rianne Letschert (Onderwijs, Cultuur en Media, D66) te adviseren om de erkenning van de omroep in te trekken. Dat bracht de ontwikkelingen in Hilversum en Den Haag in een stroomversnelling, en op 8 september begon de minister inderdaad een procedure om ON! uit het bestel te zetten. Het lot van de omroep hangt nu aan een zijden draadje.
Het Commissariaat noemde de Hitler-uitzending „een kantelpunt”. Asante vindt het belangrijk om dat goed uit te leggen, „want ik merk dat daar enig misverstand over is ontstaan in de media”, zegt ze in een interview in het modernistische kantoorgebouw van het Commissariaat net buiten het Mediapark in Hilversum. „Alsof wij een oordeel zouden vellen over de inhoud. Maar daar bemoeien wij ons niet mee. We kijken wel naar de waarborgen voor de journalistieke kwaliteit, zoals het redactiestatuut van ON!, die moeten zorgen dat ze voldoen aan hun eigen normen en de wettelijke eisen die worden gesteld aan het media-aanbod. Omdat we al een patroon van tekortkomingen zagen op dat gebied, was de Hitler-uitzending de druppel die de emmer deed overlopen.”
Aan het advies aan de minister om de erkenning van ON! in te trekken ging een langdurig traject vooraf van gesprekken, berispingen, afspraken en sancties. In zijn ruim 35-jarige geschiedenis is het Commissariaat zelden zo intensief met een omroep bezig geweest, vertelt Asante. „Wij houden toezicht op verschillende facetten, zoals gedrag en cultuur, bestuur, financiën, bedrijfsvoering, en de waarborgen voor journalistieke kwaliteit. En bij ON! speelde er op alle vlakken altijd wel iets; we kregen via allerlei kanalen signalen dat er problemen waren. Daarom hebben we de omroep in augustus 2024 onder verscherpt toezicht geplaatst. Dit houdt in dat we continu gesprekken voerden, onderzoeken deden, afspraken maakten over de risico’s die we zagen, en de voortgang in de gaten hielden.”
„Er staat inderdaad in de Mediawet dat als binnen een jaar twee formele maatregelen zijn getroffen tegen een omroep, de minister de licentie kan heroverwegen. Maar na de sancties zijn we blijven praten met ON! en werken aan verbetering – die ruimte wilden we ze wel bieden. Gaandeweg dat traject zagen we echter geen verbetering. En dat zat hem vooral in de wijze waarop de organisatie bestuurd wordt; de besteding van publiek geld; belangenverstrenging. Door dit alles concludeerden we: deze organisatie is niet in staat om een bijdrage te leveren aan de uitvoering van de publieke mediaopdracht.”
„Als mij een vraag wordt gesteld, probeer ik daar eerlijk antwoord op te geven. Ik kan daar wel stoïcijns gaan zitten, als een robot. Maar ik wilde duidelijkheid bieden over het feit ik behalve voorzitter van het Commissariaat voor de Media ook een persoon ben. Als ik net had gedaan alsof ik er niks van vond, was het toch niet geloofwaardig geweest?”
„Als ik terugkijk op de ontwikkeling van het Commissariaat in de afgelopen vier jaar, zie ik zeker veranderingen. Toezichthouders vervullen volgens de toezichtgoeroe Malcolm K. Sparrow een belangrijke publieke taak: het oplossen van maatschappelijke problemen en het beschermen van publieke waarden. Om dit goed te kunnen doen is het niet alleen van belang dat wij ons bewust zijn van maatschappelijke vraagstukken, maar dat we ook, zo veel als mogelijk, transparant zijn over ons werk. Dat we op een actieve manier uitdragen wat we doen en waarom. Toen ik hier vier jaar geleden begon, was dat anders.
„Daarnaast hebben we ingezet op pro-actiever toezicht. Het Commissariaat deed in het verleden vooral door handhaving achteraf zijn toezichthoudende werk. Maar ik geloof dat het werk van een toezichthouder niet alleen is om achteraf te beboeten. Natuurlijk heb je een plicht tot handhaving. Maar het is veel effectiever voor de samenleving als je je rol zodanig vervult dat je problemen kunt voorkomen of dat je ze kleiner kunt maken. Dat maakt het noodzakelijk dat we een actievere rol aannemen. We zijn nu doorlopend in gesprek met instellingen, zodat we een beter beeld krijgen van wat er speelt.”
„We houden toezicht op lokale omroepen, regionale omroepen, en landelijke omroepen. Ze zijn publiek, commercieel, en digitaal. Reddit, Snapchat, Netflix en influencers vallen inmiddels ook onder ons toezicht – het is een enorm arsenaal. Toen ik begon werkten er 65 mensen voor het Commissariaat, inmiddels gaan we richting de honderd. Maar over de uitbreiding van ons takenpakket hebben wij niets te zeggen. We beseften evenwel dat we het ons niet kunnen permitteren om alleen toezicht te houden op basis van incidenten. Dat wordt te veel. Je moet zorgen dat je samen met de instellingen zelf systeemtoezicht invult. Dus dat je de verantwoordelijkheid neerlegt waar die hoort.
„Influencers vormen een sector met ontzettend veel spelers. Daarom is het belangrijk om de risico’s van tevoren goed in beeld te hebben en met de sector zelf afspraken te maken om die risico’s te mitigeren. We zagen de hoeveelheid volgers en de mate van commerciële activiteiten als de grootste risico’s. Want bij influencers kijken we eigenlijk naar twee dingen: schadelijke content, met name voor minderjarigen, en transparantie [van commerciële belangen]. Op basis daarvan hebben gezegd: we houden ons alleen bezig met influencers met 500.000 volgers of meer. Maar in de zomer van 2025 hebben we die drempel losgelaten omdat we zagen dat de risico’s zich niet alleen maar voordoen bij de influencers met veel volgers. Maar ook bij de kleine.”
„In het huidige medialandschap komt er ontzettend veel op mediagebruikers af. Met name via de grote socialemediaplatformen, die werken op basis van algoritmes die zijn afgestemd op de voorkeuren van gebruikers. Het gevolg is dat hun mening voortdurend wordt bevestigd, zo blijkt uit ons onderzoek. Daarom is een van onze belangrijkste taken om eraan bij te dragen dat mediagebruikers verschillende perspectieven voorgeschoteld krijgen. Daarnaast vinden we het belangrijk dat het media-aanbod onafhankelijk tot stand komt. Dus als er commerciële belangen achter zitten, dat mediagebruikers dat weten. We vinden het eveneens belangrijk dat content betrouwbaar is. En dat kun je niet altijd zeggen van het aanbod dat via sociale media tot ons komt. Daarom is het cruciaal dat het betrouwbare publieke media-aanbod makkelijk vindbaar en goed zichtbaar is op sociale media. We zouden graag zien dat dit in de nieuwe Mediawet wordt verankerd.”
„Het publieke omroepbestel is toe aan herziening en modernisering. Dat vind ik positief aan het wetvoorstel. Want het stelt voor om omroephuizen te vormen, en die vergroten de bestuurbaarheid. Wat ik ook goed vind is dat de rolverdeling tussen de NPO en de omroepen, die best complex was, wordt verhelderd. Maar er zijn ook aspecten van het voorstel waar ik mijn zorgen over heb. De eerste heb ik al genoemd: de vindbaarheid en de zichtbaarheid van het betrouwbare media-aanbod in de vloedgolf aan content.”
„Ja, in het najaar. Maar we zijn nu bezig om de wet te herzien. Dus ik oordeel op basis van het voorstel dat er nu ligt. En daar zit het nog niet in. Ik hoop dat het nog lukt om het wel wettelijk te verankeren. Dat is het eerste punt waar we ons zorgen over maken. En niet alleen wij. De WRR heeft ook een rapport uitgebracht waarin aanbevelingen staan om de vindbaarheid en zichtbaarheid van het publieke media-aanbod te vergroten.
„Het tweede waar we ons zorgen over maken, is de governance. Hoe zijn de omroepen ingericht? Hoe worden ze bestuurd? Het zijn publieke instellingen met publieke waarden en publiek geld. Daar hoort ook bij dat ze wettelijk verplicht zijn om verantwoording af te leggen. En dat een externe toezichthouder daarbij betrokken is. Het voorstel dat er nu ligt biedt op dat vlak onvoldoende garanties. Het leunt te veel op zelfregulering. Maar de externe toezichthouder is ook belangrijk. Zoals het er nu staat, lijkt het alsof we moeten afwachten totdat er sprake is van wanbeheer, zonder dat we bij het traject betrokken zijn en zelf onderzoek kunnen doen. Maar dan is de maatschappelijke schade al geleden.”
„Ons onderzoek suggereert dat naarmate mediagebruikers vaker in aanraking komen met desinformatie op socialemediaplatformen, hun wantrouwen jegens het algehele media-aanbod toeneemt. Ook het betrouwbare media-aanbod dat wordt verzorgd door publieke instellingen. Dat baart ons zorgen want betrouwbare informatie is belangrijk voor de opinievorming, het maatschappelijke debat, en de democratische processen. Maar traditionele media zoals radio en televisie verliezen de strijd om onze aandacht van sociale media. Zie het al twee kamers: de digitale kamer en de publieke kamer. En die laatste loopt gewoon leeg. Wij hebben niet de illusie dat die weer vol zal lopen. Dus je moet zorgen dat het publieke media-aanbod te vinden is in de kamer waar iedereen zit.”
Amma Asantewaa Asante (Kumasi, 14 mei 1972) kwam in 1978 vanuit Ghana naar Nederland, waar haar vader had geleefd als illegale immigrant. Drie jaar eerder had hij een verblijfsstatus gekregen in het kader van het generaal pardon van het toenmalige kabinet.
Het gezin vond een woning in de Amsterdamse Bijlmer, waar Asante opgroeide.
Na haar studie politicologie aan de Universiteit van Amsterdam ging ze al snel de politiek in. Ze werd in 1998 verkozen in de Amsterdamse gemeenteraad namens de PvdA. In september 2016 werd ze Tweede Kamerlid voor dezelfde partij.
Bij de verkiezingen van maart 2017 werd ze niet herkozen. Daarna ging ze onder andere aan de slag bij de consultancy BMC en de Landelijke Cliëntenraad.
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie