Siegfried Woldhek won dinsdag de jaarlijkse Inktspotprijs voor de beste politieke prent met Poetin bespeelt Trump. Toch is de NRC-tekenaar sceptisch over de invloed die politieke tekeningen nog hebben. ‘Ze zijn er vooral om gelijkgestemde lezers een hart onder de riem te steken.’
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Vrolijk vertelt de 75-jarige Woldhek over de reeds gewonnen prijs, die hij voor de tweede keer ontvangt. ‘Het is nog veel leuker dan de eerste keer’, zegt hij lachend. In 2011 won hij met een spotprent van toenmalig staatssecretaris Henk Bleker.
Nu wint hij met een tekening over de Alaska-top in augustus 2025, waar Trump dacht Poetin wel even tot een vredesakkoord met Oekraïne te kunnen bewegen. ‘Ik vind het belangrijk dat scherpe politieke prenten gekozen worden.’
Op de prent bespeelt de Russische president de Amerikaanse als een snaarinstrument. Een cello of contrabas, Woldhek weet ook niet precies welke. ‘Ik ben geen muziekinstrumentenkenner, maar het was duidelijk dat Poetin Trump bespeelde. He played him like a fiddle, of in dit geval een cello.’
De prent is volgens de jury een ‘ingenieus beeld’ over een ‘wereldtoneel van machtige mannen die elkaar bespelen en hun onzekerheden en zwaktes op de wereld botvieren.’
‘Er wordt door de absurditeit van de realiteit weleens beweerd dat er geen plaats meer is voor satire’, schrijft juryvoorzitter en voormalig VVD-politicus Klaas Dijkhoff in het juryrapport. ‘Maar satire is niet dood.’ Nu de wereldorde ‘een nieuwe tijd in wankelt’ is het een ‘verademing’ om van zoveel prenten ‘te genieten’, aldus Dijkhoff.
Toch kunnen satirische tekeningen volgens Woldhek niet op tegen de realiteit. Trumps recente besluit om zijn eigen nieuwsnetwerk te beginnen, nu de president kritische pers niet meer toelaat tot het Witte Huis, is hier een voorbeeld van: ‘Het is compleet uit het handboek van een dictator, je verzint het niet.’
In zo’n situatie is het ‘bijna onmogelijk’ om een tekening te maken die een verschil kan maken, zegt Woldhek, omdat we overspoeld raken door acties van politici die bijna niet te geloven zijn.
‘Wat Trump dagelijks aan teksten produceert, onzin uitkraamt, gebaren etaleert: elk van die dingen zou in het verleden een gelegenheid zijn geweest om een president af te zetten’, aldus Woldhek. ‘Daar kun je als tekenaar niet overheen.’
‘Het is belangrijk om in deze tijd tekeningen te maken die scherp zijn’, vertelt de tekenaar, omdat er volgens hem zoveel misgaat in de wereld. ‘Maar de impact van politieke tekeningen is nul.’
In de vorige eeuw hadden politieke prenten een veel grotere invloed, zegt Woldhek. ‘Er is tegenwoordig zoveel beeld dat actief verspreid wordt, dat het lastig is om te zien wat voor invloed politieke tekeningen nog kunnen hebben van dag tot dag.’
Hij verwijst naar de politieke prenten van tekenaars in de jaren dertig, toen het fascisme oprukte in Europa: ‘Toen had je een paar krachtige zwart-witprenten van geweldige tekenaars, die zo belangrijk waren dat ze moesten vluchten. Dat wens ik niet trouwens, vluchten. Maar tegenwoordig worden we overspoeld met beelden. Wie ziet er dan nog een politieke prent in een krant, tussen al die kleuren, advertenties en plaatjes?’
Naast deze overvloed aan beelden bereiken politieke prenten vaak slechts een specifiek publiek. Volgens Woldhek worden zijn tekeningen vooral gezien door lezers die het al met hem eens zijn. ‘Die denken dan: precies, zo zit het.’ Toch heeft dat ook een bepaalde waarde: ‘Hiermee steek ik lezers een hart onder de riem’, zegt Woldhek, ‘zodat ze niet denken dat ze er alleen voor staan.’
Desondanks blijft hij opgewekt. ‘Als ik alleen maar zou kreunen en vloeken zou ik allang zijn overleden. Ik vind het heerlijk om een tekening te maken. Maar als je het met een afstandje bekijkt, is het toch een droevige zaak.’
Inktspotprijs: eervolle vermeldingen en eerdere winnaars
Dit jaar ontvingen vier tekenaars ook een eervolle vermelding, onder wie Volkskrant-cartoonist Jip van den Toorn met een een tekening over ChatGPT. Ook Floris Oudshoorn, Marc-Jan Janssen en Tjeerd Royaards kregen zo’n vermelding.
In 2025 won Volkskrant-cartoonist Peter de Wit de prijs met een tekening over Gaza. Daarvoor wonnen Hajo (2024), Bas van der Schot (2023), Jip van den Toorn (2022) en Kamagurka (2021).
Source: Volkskrant