In de VS is American footballcompetitie NFL mateloos populair – naar de Super Bowl keken dit jaar ruim 124 miljoen mensen. Maar hoe wordt de competitie in Nederland beleefd? ‘Het is voor een kleine groep liefhebbers.’
schrijft voor de Volkskrant over Amerikaanse sporten.
Wie op zondagavonden bij Coco’s Outback binnenstapt, kan zich voor even in de Verenigde Staten wanen. Hoewel, het thema van de sportkroeg aan het Amsterdamse Rembrandtplein is dan weer Australisch – een levensgrote kunststof krokodil hangt aan een muur met wandschilderingen in de stijl van de Aboriginals.
‘Lousy food and warm beer’, is de slogan die bovenaan elke menukaart te lezen valt. Australische zelfspot. Een deel van het personeel komt van down-under.
Maar op een paar dartende Britten na is het publiek deze avond vrijwel uitsluitend Amerikaans. Toeristen, expats, zakenlui; allemaal komen ze voor één ding: American football. De NFL, de populairste competitie van de VS, is weer begonnen en ook in het buitenland willen de Amerikanen er niets van missen.
Vooral met de jaarlijkse Super Bowl, de finale van het NFL-seizoen, is het dringen bij Coco’s Outback. Zo ook afgelopen februari. ‘De rij voor de deur liep door tot om de hoek’, zegt manager Adrian McDonnell. De drukte is volgens hem vergelijkbaar met de Champions Leaguefinale.
De Welshman noemt de kroeg ‘het monster dat nooit slaapt’, van de ochtend tot laat op de avond is er sport te zien. Voetbal, rugby, darts, UFC-gevechten, alles. Maar alleen voor de Super Bowl blijven de deuren de hele nacht open.
De wedstrijd van het jaar trekt ook Nederlandse liefhebbers. ‘Ongeveer 20 procent’, schat McDonnell. Ook een week geleden, bij de opening van het NFL-seizoen, waren er een paar Nederlandse fans in de kroeg, zegt hij, maar tijdens de tweede speelronde zijn ze nergens te bekennen. ‘Misschien omdat er ook darts op televisie is’, gokt de manager.
De Nederlandse NFL-fan bestaat wel degelijk, al is het een zeldzame diersoort. ‘Een kleine groep liefhebbers is erin geïnteresseerd’, zegt voetbalcommentator Jeroen Elshoff, hijzelf een van hen. ‘De kijkcijfers zijn niet bijzonder hoog.’
In de Verenigde Staten keken dit jaar ruim 124 miljoen mensen naar de Super Bowl, inclusief de halftimeshow van megaster Bad Bunny. In Nederland bleven ongeveer 37 duizend fans wakker voor de uitzending op de Nederlandse ESPN, de zendgemachtigde van NFL-wedstrijden. De Super Bowl begon hier een halfuur na middernacht.
Wedstrijden uit een gemiddelde speelronde en het schakelprogramma Redzone trekken meestal slechts een paar duizend kijkers, al hebben sommige Nederlandse diehards een NFL-abonnement bij streamingdienst Dazn waarmee alle wedstrijden te zien zijn.
Voor Elshoff is de Super Bowl een ‘niet te missen-moment’. In het verleden was hij tijdens de hoogmis van het American football weleens in Coco’s Outback te vinden. Midden in de nacht, en omringd door Amerikanen. Zijn interesse voor de NFL, maar ook de MLB (honkbal) en NBA (basketbal), ontstond in de jaren tachtig en negentig, toen er op de Nederlandse televisie voor het eerst flarden uit de Amerikaanse topcompetities te zien waren.
De eerste zender heette Sportnet, herinnert Elshoff zich. ‘De grootste fout die mijn ouders hebben gemaakt is dat ik als puber een televisie op mijn slaapkamer mocht’, zegt hij. Stiekem keek hij ’s nachts uren naar Amerikaanse sport.
Afgelopen zomer was de opwinding soms in zijn stem te horen. Tijdens het WK voetbal in de VS mocht Elshoff commentaar geven vanuit de grootste American footballtempels; onder andere het AT&T Stadium van Dallas Cowboys en het Arrowhead Stadium van Kansas City Chiefs. ‘Een droom die in vervulling ging’, zegt Elshoff.
Bij een speurtocht door het Arrowhead Stadium stuitte hij op de prijzenkast van meervoudig kampioen Chiefs. Patrick Mahomes, sterspeler van de club, zat vlakbij zijn commentaarpositie op de tribune. Het scheelde weinig, of Elshoff had hem om een selfie gevraagd.
Bij elk van zijn WK-wedstrijden wurmde hij wel een feitje over de NFL de uitzending in. Op die momenten merkte hij hoe fanatiek de schaarse Nederlandse fans van de competitie kunnen zijn. ‘Toen ik in Dallas wat zei over de Cowboys, kreeg ik een appje van een fan’, zegt hij. ‘Die zei: benoem ook even dat ze al dertig jaar geen kampioen meer zijn geworden.’
Bij de entree van Coco’s Outback worden de Amerikanen door een hostess een voor een naar de juiste ruimte gedirigeerd. Fans van Chicago Bears? Linksaf. Baltimore Ravens? Rechts achterin. Een ouder Amerikaans echtpaar zit in Bears-kloffie klaar voor de wedstrijd van hun favorieten. Een week eerder keken ze in Parijs.
Kort voor 19.00 uur loopt manager McDonnell met een afstandsbediening door de kroeg om alle dertig televisies af te stemmen op een van de acht NFL-wedstrijden die dan op het punt van beginnen staan. Niet veel later klinkt vanuit elke hoek op verschillende momenten gejoel en gejuich. De in saus gedrenkte kippenvleugels zijn niet aan te slepen.
Voor Amerikanen, links of rechts, rijk of arm, is de NFL al decennialang onweerstaanbaar. Van de honderd best bekeken tv-programma’s van 2025, was bijna de helft een American footballwedstrijd. De NFL domineerde de top 10.
Maarten Paes weet hoezeer de competitie in de Verenigde Staten leeft. De doelman van Ajax speelde tot vorig jaar vier seizoenen in de Amerikaanse voetbalcompetitie voor FC Dallas. ‘Ik wilde graag in de cultuur integreren’, zegt hij, en de NFL hoorde daarbij. ‘Ik werd erin meegezogen.’
In de kleedkamer van zijn club was American football geregeld het gespreksonderwerp. Het trainingscomplex van de Cowboys lag op een steenworp afstand van de accommodatie van FC Dallas. Paes bezocht enkele wedstrijden en ruilde op het veld shirtjes met Brandon Aubrey, de steengoede kicker van de Cowboys – een voormalig voetballer.
In Texas leerde Paes het spelletje te waarderen. ‘Ik houd van de tactiek die erbij komt kijken’, zegt hij. Ook raakte hij verknocht aan Fantasy football, de hobby van tientallen miljoenen Amerikanen. Deelnemers kiezen daarbij een groep spelers die hen elk weekend punten moet opleveren. In appjes nemen ze het op tegen vrienden. ‘Daardoor ga je met iets meer belangstelling naar de sport kijken’, zegt Paes.
Dit seizoen begon hij in Nederland zijn eigen fantasy league. Onder andere de fysio en een data-analist van Ajax doen mee. Verder vond hij in de kleedkamer van de Amsterdammers weinig gelijkgestemden.
‘Ik denk dat de meeste mensen die iets met de NFL hebben ooit in de VS gestudeerd of gewoond hebben’, zegt Paes. Mensen zoals hijzelf dus. Wel ziet hij de aandacht voor de NFL buiten de VS groeien door documentaires over de competitie, zoals de Formule 1 door documentaireserie Drive to Survive andersom populairder werd in Amerika.
Elshoff ziet voorzichtige tekenen van groei voor de NFL in Nederland. Vroeger schoof hij nog weleens aan in een tv- of radioprogramma om over de competitie te praten, ‘maar ik word niet vaak meer gebeld. Niet erg hoor, maar je ziet dat er tegenwoordig meer smaken zijn. Het is een teken dat de kaartenbakken van die programma’s wat voller zitten.’
Beoefend wordt American football in Nederland nauwelijks. De landelijke bond met een kleine 2.000 leden organiseert een competitie met vijf teams, Amsterdam Crusaders is regerend kampioen. Van 1995 tot 2007 speelde Amsterdam Admirals in de NFL Europe, een dependance van de grote NFL die uiteindelijk weer werd opgedoekt.
Sommige fans van het spelletje zullen door de Admirals met de sport in aanraking zijn gekomen. Anderen, zoals Elshoff, thuis in de nacht voor de televisie. De paar Nederlandse fanclubs die er zijn, onder meer van Baltimore Ravens en New England Patriots, gaan soms op bedevaart naar de VS, maar de commentator is nog nooit bij een wedstrijd geweest. ‘Het staat in hoofdletters bovenaan mijn bucketlist.’
Voor de rest van de wereld komt de competitie de afgelopen jaren steeds dichterbij, met wedstrijden op alle continenten, in Londen, Madrid, Melbourne, Rio de Janeiro, Berlijn en andere steden. ‘Maar als ik ga, wil ik wel echt naar Amerika’, zegt Elshoff.
Ja, hij heeft oog voor de schaduwkant van de NFL, het hersenletsel dat veel oud-spelers aan de sport overhouden. ‘Dat is natuurlijk zorgelijk, en het is net als in andere sporten aan de mensen die de regels opstellen om het zo veilig mogelijk te maken.’ Tegelijk ziet Elshoff een dynamisch spel. ‘Bij elke aanval kan er iets moois gebeuren, een wedstrijd kan alle kanten op.’
De footballgekke Amerikanen in Coco’s Outback? Hij begrijpt ze wel.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant