In New York is de Algemene Vergadering van de VN in volle gang. Grote landen als de VS en China lijken er nog weinig om te geven, terwijl de rest niet zonder kan, ziet buitenlandredacteur ter plaatse Frank Hendrickx. ‘In de kleine hokjes om de grote zaal heen gebeurt het echt.’
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Gisteren fulmineerde Trump zoals gebruikelijk, maar het lijkt de internationale gemeenschap nauwelijks meer te deren. Hoe zag jij dat?
‘De zaal was verdeeld, hier en daar werd wel geapplaudisseerd. Het blijft apart: Trump is de president van de grootste aanjager van de oprichting van de VN, maar als je hem hoort spreken, is daar zó weinig van over.
‘Over Venezuela zegt hij dat ‘de winnaar alles neemt’. Hij vertelt trots over de bootjes op internationale wateren waar ze op schieten en hij dreigt Iran helemaal te vernietigen. Het is in alles in tegenspraak met het internationaal recht en het staat heel ver af van de positie die de VS traditioneel innamen. Dat werkt vervreemdend.’
Valt er dan wel iets te bereiken in New York?
‘De magie zit niet in wat er in de grote zaal gebeurt, zei iemand tegen mij, maar in de kleine hokjes met dunne wandjes om de vergaderzaal heen.
‘De VS zitten volledig op de America First-lijn, samenwerking is echt ver te zoeken. China blijft ook op afstand, Xi Jinping is er niet eens. Over Rusland hoeven we het al helemaal niet te hebben. Maar kleine of middelgrote landen zoeken elkaar op.’
‘Ik sprak premier Rob Jetten en die zei dat als genoeg landen zich verenigen, er toch invloed op de VS uit te oefenen is, bijvoorbeeld over die sancties tegen het Internationaal Strafhof in Den Haag. Hij zei letterlijk: ‘Ik durf met zekerheid te zeggen dat stille diplomatie voor nu grote stappen tegen het Strafhof heeft voorkomen.’ Al wist Jetten ook dat het volgende maand weer anders kan zijn.
‘De kleinere landen hebben heel veel te verliezen zonder de VN. Dus zie je dat Nederland een overeenkomst sluit met bijvoorbeeld Australië. EU-president António Costa houdt een vergadering over de internationale rechtsorde met Brazilië, Canada, Australië, Barbados, India en Kenia. Het is deels symbolisch, maar ook om te laten zien dat deze landen belang hechten aan internationale samenwerking.’
Je schreef voorafgaand aan de bijeenkomst dat de veto’s van de vijf permanente leden de VN-Veiligheidsraad al een tijdje tandeloos maken. Zie je daar verandering in komen?
‘Hervormingen zijn juist door die vetomacht heel moeilijk. Bovendien zijn de overige 188 leden het ook niet eens over wat er precies moet veranderen: of er meer permanente leden bij moeten, bijvoorbeeld, en of die dan ook een veto moeten kunnen inzetten.
‘Er zijn kleine veranderingen. Zo moeten ze vijf landen nu in de Algemene Vergadering uitleggen waarom ze een veto inzetten. Maar je hoort wel aan bijvoorbeeld de Turkse president Erdogan, de Braziliaanse president Lula en secretaris-generaal António Guterres dat er echt iets moet gebeuren. De Veiligheidsraad slaagt er niet meer in om conflicten te voorkomen of te stoppen, terwijl dat de belangrijkste taak is. Dat schaadt het aanzien van de hele VN.’
Je liep jarenlang rond als politiek verslaggever in Den Haag. Sinds deze maand volg je instituties als de VN. Dit is je eerste Algemene Vergadering van de VN. Hoe is dat?
‘Als je aankomt kan het wel overweldigend zijn. Niet alleen alle landen, maar ook alle problemen van de wereld komen er samen. Van opwarming in steden tot vrouwenrechten in Afghanistan: je kunt over ieder mogelijk probleem wel een bijeenkomst bijwonen.
‘Dat maakt het lastig om een lijn te ontdekken, ook omdat er bilaterale overleggen in restaurants en hotels buiten het gebouw zijn. Minister van Justitie en Veiligheid David van Weel sprak bijvoorbeeld in een hotel met een delegatie van Sierra Leone over Bolle Jos. Dit is nu eenmaal de plek waar je heel veel mensen kunt spreken. Het wordt ook wel de Olympische Spelen van de diplomatie genoemd.’
‘Het gebouw is 81 jaar oud, dat is er ook wel aan af te zien. Het werd gebouwd voor vijftig landen, waarbij rekening werd gehouden met uitbreiding naar zeventig. Het zijn er nu 193. Het is echt wurmen door die smalle gangetjes met al die kleine hokjes. Ik ging kijken bij met een ontmoeting van premier Jetten met de Australische premier. Dan zie je de Duitse minister van Buitenlandse Zaken ook opeens een hokje induiken met de Iraanse delegatie.’
Waar ben je nog benieuwd naar de komende dagen?
‘Morgen spreekt Mahmoud Abbas, de president van de Palestijnse autoriteit. Dat doet hij via een videoverbinding, want hij kreeg geen visum van de VS. Een paar uur later geeft de Israëlische premier Netanyahu een toespraak. Ik ben benieuwd hoe hij zich op gaat stellen.
‘Europa is door de Amerikaanse opstelling op zoek naar nieuwe bondgenoten, maar je merkt dat de westerse omgang met Gaza in het mondiale Zuiden veel kwaad bloed heeft gezet. Nederlandse bewindspersonen vertellen dat ze vaak de kritiek krijgen dat ze wat dat betreft te weinig belang hebben gehecht aan de internationale rechtsorde.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant