Mexico De Mexicaanse deelstaat Querétaro staat vanouds bekend om zijn maïsvelden en andere landbouw. Maar de boeren zijn bezorgd over de opkomst van enorme Amerikaanse datacenters en hun grootschalige watergebruik. „Het platteland wordt hier volkomen vergeten.”
Luchtfoto van een van de datacenters van de Amerikaanse multinational Microsoft in de Mexicaanse plaats Colón (deelstaat Querétaro). Het aantal datacenters in Mexico groeit snel en ruim 70 procent van de operationele datacenters in Mexico staat in Querétaro.
De verdorde bladeren knisperen onder hun voeten als Luz Martínez en Israel Angel Uribe over hun droge akker lopen. Ze dragen breedgerande hoeden om zich te beschermen tegen de brandende zon. De gewassen hier in Querétaro staan er gelig bij. Israel breekt een maïskolf af. „In deze periode hadden ze dertig centimeter lang moeten zijn. Nu is de maïs een soort poeder. We kunnen dit niet eens gebruiken om ons vee mee te voeren”, zegt hij somber. Hij wijst naar de heuvels achter zijn akker, die ook zijn beplant met maïs. „Alle boeren in de omgeving hebben hetzelfde probleem. Het is hier te droog geworden, er groeit niets meer.”
In Mexico hebben weinig regio’s zo te kampen met langdurige droogte als Querétaro, een deelstaat die lange tijd bekendstond als de graanschuur van Mexico. De afgelopen vier jaar klagen met name inheemse en boerengemeenschappen over watertekorten, waardoor hun oogsten mislukken en ze gedwongen zijn vee te verkopen.
De droogte weerhoudt buitenlandse bedrijven er niet van te investeren in Querétaro. Auto’s, vliegtuigonderdelen, elektronica – wie van de regionale luchthaven naar het historisch centrum van de gelijknamige stad rijdt, passeert talloze bedrijven die met name voor de Amerikaanse markt produceren.
Daar is de afgelopen jaren een nieuw tak van bedrijvigheid bijgekomen: datacenters. Ruim 70 procent van de operationele datacenters in Mexico staat in Querétaro. Het zijn er inmiddels twintig, en bijna dertig zijn er gepland of al in aanbouw, met als eigenaar Amerikaanse techgiganten zoals Amazon (AWS), Microsoft, Google en Oracle. Ze hebben Querétaro een nieuwe bijnaam opgeleverd: het Silicon Valley van Mexico.
„Mexico is een enorm belangrijke partner voor de explosief groeiende Amerikaanse AI-sector”, zegt Adriana Rivera, voorzitter van de Mexicaanse belangenvereniging voor datacenters MEXDC. Ze ontvangt in het futuristische Bloque, een gebouw van de gemeente waarin haar afdeling innovatie en technologie huist. Volgens Rivera gaat de samenwerking met de VS verder dan de ruimte die Mexico datacenters biedt. „Halfgeleiders, koelapparatuur, stroomgeneratoren, batterijen, bekabeling – alle componenten die nodig zijn om een datacenter te bouwen, exporteren wij naar de VS.”Apparatuur voor datacenters is in korte tijd uitgegroeid tot de grootste exportcategorie van Mexico. In de eerste helft van dit jaar bedroeg de waarde van de uitvoer hiervan naar de VS bijna 83 miljard dollar. Mede daardoor bereikte de Mexicaanse export in die periode een recordwaarde van 390 miljard dollar, waarvan bijna 300 miljard naar de VS ging.
Amerikaanse bedrijven hebben aangekondigd de komende jaren nog voor miljarden dollars extra datacenters te bouwen in Querétaro. De zorgen van omwonenden en boeren over bijvoorbeeld het watergebruik van deze datacenters om hun servers te koelen, noemt Rivera ongegrond. „Het is een fabeltje dat datacenters veel water gebruiken. Ze gebruiken gesloten circuits, waarin water opnieuw wordt benut. Mensen moeten zich geen zorgen maken.”
Datacenters in Querétaro zijn niet toegankelijk voor journalisten. De grote, kubusvormige gebouwen zijn volledig afgeschermd met hekken en muren, met daarbovenop prikkeldraad. Tientallen camera’s registreren wie er langsrijdt. Wie te lang stilstaat, krijgt bezoek van de plaatselijke beveiliger. Stoorzenders maken vliegen met drones boven de gebouwen onmogelijk.
Binnen de dikke muren van de datacenters staan computers die 24 uur per dag draaien om gegevens te verwerken, clouddiensten te bieden en AI-toepassingen te laten draaien. Deze servers hebben daarvoor enorme hoeveelheden elektriciteit nodig.
Dat ze ook veel water gebruiken om hun servers te koelen, is allesbehalve een fabeltje. Ze gebruiken daar verschillende systemen voor: sommige bedrijven verdampen water dat van buitenaf de gebouwen wordt ingepompt, wat verkoeling brengt. Een klein datacenter verbruikt zo al snel tientallen miljoenen liters per jaar. En sommige datacenters hebben inderdaad gesloten circuits, waarbij water door de koelinstallaties circuleert. Dit kost wel minder water, maar meer energie.
Eerder dit jaar kwam ontwikkelingsorganisatie Oxfam Mexico met een rapport waarin ze waarschuwde voor de impact van datacenters in Querétaro. „In 2024 en 2025 had Querétaro te maken met droogte op meer dan 90 procent van zijn grondgebied; desondanks heeft één datacenter vergunningen om tot 25 miljoen liter grondwater te winnen.”
Toen Oxfam-onderzoeker Ervín López het rapport opstelde, viel hem op hoe gemakkelijk datacenters zich konden vestigen in de Mexicaanse staat. „Fiscaal, administratief: de rode loper wordt voor deze bedrijven uitgerold. Maar ze hoeven bijvoorbeeld geen milieueffectrapportage aan te leveren, omdat ze geregistreerd staan als dienstverlenende bedrijven. En deze categorie vervuilt volgens de regering van Querétaro niet”, zegt López. „Het gebrek aan regels maakt dit voor buitenlandse techbedrijven een aantrekkelijk plaats om zich te vestigen en bij te bouwen. En ze hebben een goed verhaal gecreëerd over hoe ze de omwonenden helpen.”
Datacenter van Ascenty in Colon.
Toen Microsoft in 2024 een zogenoemd hyperscale datacenter bouwde in Querétaro, beloofde het Amerikaanse techbedrijf dat zijn investeringen het land zo’n 300.000 banen zouden opleveren. Een jaar later blijken slechts 64 mensen in het datacenter te werken. López: „En dat zijn ook nog eens werknemers uit de VS, hoogopgeleid in deze specifieke sector. De enige banen die hier permanent worden gecreëerd, zijn die in de beveiliging.” De bouw van zo’n center levert lokaal wel werkgelegenheid op, erkent López, maar die is slechts tijdelijk.
López spreekt van „digitaal kolonialisme, totale uitbuiting van onze grondstoffen”. „Het is veel goedkoper om energie en water uit een ander land te halen. Er is een reden dat ze deze datacenters niet in de VS willen hebben. Waarom moet Mexico dit dan wel willen?”
Dat de federale regering van Mexico de datacenters wél graag ontvangt, blijkt uit de strategie die president Claudia Sheinbaum dit jaar presenteerde. Zij wil dat Mexico in ieder geval regionaal koploper in AI wordt. Daarbij hoort een investeringsklimaat bij waarin Amerikaanse techreuzen zich welkom voelen. Ontwikkelaars van datacenters krijgen vrijstellingen van invoerrechten op apparatuur als servers en koelssytemen en genieten nog andere fiscale voordelen.
De grootste uitdaging voor de Mexicanen die deze strategie ondersteunen, ligt nu in de energie-infrastructuur, zegt Adriana Rivera van de Mexicaanse belangenvereniging voor datacenters. „Als we meewillen met de AI-boom, moeten we datacenters kunnen huisvesten met ruim 250 megawatt vermogen. De huidige grootste gebruikt 149 MW.”
Voor Querétaro is dat een groot probleem: het elektriciteitsnet in de staat is overvol, schreven autoriteiten al in 2023, en de stroomuitval in gebieden rond datacenters is juist toegenomen. Of die extra stroomuitval door datacenters komt, is moeilijk te bewijzen. Cijfers over water- en stroomverbruik houdt de industrie geheim met een beroep op de concurrentiegevoeligheid.
Dat hun leven door de datacenters is veranderd, staat voor boeren Luz Martínez en Israel Angel Uribe als een paal boven water. Uribe wijst over zijn akkers naar de horizon, waar de elektriciteitsmasten rond de datacenters in de lucht steken. „Dit was een paar jaar terug boerenland. De industrie komt dichterbij. Telkens worden hier nieuwe deals gesloten met buitenlandse bedrijven, waar wij niets over horen. Het enige wat we merken is dat hier steeds minder groeit.”
Martínez gooit wanhopig zijn armen in de lucht. „Dit is niet alleen ons werk, dit is ons leven. Ik weet niet anders dan dat ik het land bewerk. Steeds meer boeren in de omgeving verkopen hun percelen. Doe ik dat ook, dan heb ik waarschijnlijk net genoeg geld voor mijn pensioen. Maar van onze cultuur en traditie is na mij niets meer over. We worden volkomen vergeten.”
Op hulp van de overheid rekenen de boeren niet; die zet immers de deuren voor buitenlandse bedrijven wagenwijd open om in de streek datacenters te bouwen. „We krijgen soms subsidies om zaden te kopen. Of ze geeft ons kunstmest”, zegt Uribe. Hij trekt zijn hoed recht en lacht schamper. „Je kunt wel zaden planten en er kunstmest overheen gooien, zolang er geen water is, groeit er niets. Er is hier geen toekomst voor ons.”
This aerial view shows one of the data centers belonging to Ascenty, Latin America’s largest data center provider, in the town of Colon, Queretaro state, Mexico, on July 30, 2026. Data centers are growing rapidly in Mexico, but the next step?generating or storing artificial intelligence?runs up against an electrical grid that is already operating at its limit. (Photo by Cesar Gomez / AFP)
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie