Lezersbrieven U schreef ons over jongeren die vast komen te zitten in zorgsystemen, homo-emancipatie en het Narionaal Archief.
De onthullingen over de repressieve misstanden in Spaanse gezinshuizen, waar kwetsbare Nederlandse jongeren stranden omdat het jeugdzorgsysteem ze hier niet kan helpen, lieten mij deze week niet los. Ik las toevallig net De bestedeling van Menno Lanting, een boek over een vergeten, gitzwart hoofdstuk uit onze nationale geschiedenis dat zich diep in de twintigste eeuw afspeelde. Door het nieuws over de jeugdzorg in Spanje kwamen die stoffige archiefpagina’s deze week ineens angstaanjagend dichtbij.
In zijn boek beschrijft Lanting het systeem van ‘bestedelingen’ dat eeuwenlang in Nederland bestond. Armen, wezen en mensen met een beperking die afhankelijk waren van zorg, werden door kerk en armvoogden op openbare veilingen letterlijk uitbesteed. Wie voor het minste geld bereid was voor zo’n kind of oudere te zorgen, kreeg hen mee. Velen van hen bezwijken in de decennia daarna onder dwangarbeid, of komen terecht in bittere armoede en criminaliteit. Vaak is er sprake van vroegtijdige sterfte. Tijdens het lezen dacht ik nog: wat een bizar, duister verleden waarin menselijke levens werden gereduceerd tot boekhoudkundige posten.
Als huisarts zie ik in mijn spreekkamer namelijk de moderne, bureaucratische variant van deze marktwerking. Sinds de jeugdhulp in onze regio strikt is opgeknipt in aanbestede samenwerkingsverbanden, bepaalt de postcode van een kind via welke ‘voordeur’ het zorg krijgt. Ik kan als arts niet meer kiezen voor de behandelaar of organisatie met de juiste expertise. Het systeem bepaalt.
Binnen die voordeur zie ik vervolgens de schaduwkant. Ik zie verwijzingen die worden afgesloten omdat de problematiek door de gecontracteerde partij ‘niet ernstig genoeg’ of juist ’te complex’ wordt bevonden. En ik zie schrijnende gevallen, zoals een kind met een plotseling terminaal zieke ouder dat een jaar op een wachtlijst moet staan voor psychologische hulp omdat er binnen het budgetplafond van de regio geen ruimte is.
We verkopen onze kinderen gelukkig niet meer aan de laagste bieder op een marktplein. De bescherming is onvergelijkbaar beter. Maar we besteden hun zorg wel uit. Net als toen proberen overheden met beperkte middelen een publiek probleem op te lossen via marktwerking en prijscontracten. Het motief is efficiëntie, maar het resultaat is dat het kind vastloopt in de raderen van de bureaucratie.
Het dwingt tot een ongemakkelijke vraag: hoe anders is ons huidige zorgsysteem nu werkelijk dan de historische kinderveilingen? En welke rekening presenteren we deze kinderen – en onze samenleving – daar later voor?Daisy Pors Den Haag
In de rubriek Cultuurdagboek beschrijven mensen uit de culturele wereld een bijzonder moment uit hun leven. Ditmaal was het de beurt aan filmmaker Nina Broers (21/9), die vanuit het Toronto International Film Festival verslag deed van de vertoning van haar film Where Is My Libido?, waarvoor zij een Student Academy Award ontving. Helemaal onderaan het artikel staat iets wat volgens mij nog niet eerder in deze rubriek is voorgekomen: ‘Opgetekend door Dana Linssen’. Het zal best een noodgreep zijn geweest, maar zo’n dagboek moet je niet uitbesteden aan een andere schrijver. Het doet afbreuk aan de authenticiteit, wat voor kunstenaars bij uitstek zo’n onderscheidende eigenschap is.
Hans Hoes Hengelo
De acceptatie van homoseksualiteit onder Nederlandse jongeren is gedaald (21/9). Dat is zorgelijk. Maar één vraag uit het onderzoek lijkt nogal suggestief: „Vind jij het vies als twee jongens zoenen?” Je had ook kunnen vragen: „Stoor je je eraan als twee jongens zoenen?”, Of: „Veel mensen vinden het niet erg als twee jongens zoenen, vind jij dat ook?” Zou heel andere antwoorden kunnen opleveren.
Evert Lamfers Nijmegen
Inderdaad onbegrijpelijk dat het Nationaal Archief in de toekomst geen particuliere archieven meer wil opnemen. Maar de praktijk is nu al dat er soms geen plaats of geen belangstelling meer voor is in Den Haag. Anderhalf jaar geleden wilde ik de archieven van Hendricus Colijn (in het interbellum enige malen premier) inzien. Die bleken door het Nationaal Archief gedeponeerd te zijn in de bibliotheek van de Vrije Universiteit.
Daar kon ik op afspraak aanvragen wat ik wilde. Ik sputterde nog wat over de twee euro die ik moest neertellen voor openbaar toegankelijk materiaal, maar daar konden ze bij de VU uiteraard niets aan doen.
Al vond ik niet precies wat ik zocht, ik kwam wel interessante correspondentie tegen. De manier waarop Colijn zijn taak opvatte, de verwachtingen die allerlei burgers hadden van hun premier: het was een ware schatkamer. Colijns biografie is in de jaren negentig verschenen, maar het ziet er dus naar uit dat de biograaf van Kok of Terlouw afhankelijk zal zijn van de bereidheid van nabestaanden om meters archief op zolder aan te houden.
Mieke van Baarsel Oegstgeest
Een opgewonden artikel in de krant over de uit de hand gelopen demonstratie op het Malieveld, met een aankondiging op de voorpagina ook nog. Er waren volgens uw verslaggever zo’n driehonderd mensen aanwezig. Een nogal schrijnend verschil met de verslaggeving over de Klimaatmars. Bij die laatste demonstratie waren zo’n 40.000 mensen (waaronder heel wat NRC-lezers naar mijn idee). Maar daar ging niets verkeerd: geen vuurwerkbommen, geen confrontatie met politie en ME. Dus kennelijk weinig interessants om over te berichten? Drie fotootjes in de marge van een artikel, waarin de klimaatbetrokkenheid van Rob Jetten en zijn kabinet werd geanalyseerd. Relschoppers krijgen zo een podium. Vreedzame demonstranten verdwijnen in de marge. Volgende keer beter hoop ik.
Geert Kapteijns Amsterdam
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie