Voor het eerst sinds elf jaar is de Chinese leider Xi Jinping in Washington. De balans tussen de twee supermachten is sinds zijn laatste Amerikaanse staatsbezoek opgeschoven ten gunste van China. Wat is er veranderd en wat niet?
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Vlaskamp was 18 jaar correspondent in Beijing.
Wie een bezoekend staatshoofd van het vliegveld ophaalt, doet ertoe in de internationale diplomatie. Een gewone minister op de landingsbaan geeft een ander signaal af dan een president.
Het is ongebruikelijk dat Donald Trump woensdagmiddag samen met zijn eega Melania hoogstpersoonlijk de Chinese leider Xi Jinping verwelkomt op luchtmachtbasis Andrews – dat heeft hij nog nooit gedaan. Ook met een vliegshow van de Amerikaanse luchtmacht donderdag wordt de Chinese leider getrakteerd op meer strijkages dan Trump tijdens zijn bezoek aan China eerder dit jaar.
Er is Trump dan ook alles aan gelegen om een tastbaar succes uit deze top te slepen. Het maakt niet uit of dat op economisch gebied is in de vorm van grote orders, of op geopolitiek terrein, zoals Chinese hulp bij het regelen van een ontmoeting tussen Trump en de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un.
Dwingend bovenaan Xi’s verlanglijstje staat de kwestie Taiwan. Als Trump ook maar iets zegt dat lijkt op een afwijzing van onafhankelijkheid voor dat eiland, dan is dat in de ogen van Xi’s thuisfront een immense politieke overwinning.
In 2015 stond Joe Biden, destijds vicepresident onder Barack Obama, op luchtmachtbasis Andrews te wachten op Xi, die eerst in Seattle de fine fleur van de Amerikaanse techsector had ontmoet. Destijds waren Chinese hackers voor de Amerikanen de steen des aanstoots, en Washington overwoog sancties om meer respect voor de Amerikaanse cyberveiligheid af te dwingen. Dat vooruitzicht was genoeg voor Xi om de activiteiten van Chinese hackers in te tomen.
Dat is veranderd. Beijing is veel minder beducht voor andermans sancties omdat China tegenwoordig kan terugslaan met een indrukwekkend arsenaal strafmaatregelen, die economieën wereldwijd treffen. Zelfs de machtige VS hebben Chinese aardmetalen zo hard nodig dat Trump er een wapenstilstand in zijn handelsoorlog met Beijing voor overheeft. Daarnaast is China al langer bezig zijn economie zo in te richten dat die ondanks schokken van buitenaf blijft doordraaien.
Xi gebruikt de relatieve rust in de betrekkingen met Washington om de Chinese machtspositie uit te bouwen tot de VS helemaal geen vat meer op China krijgen. Liefst houdt Xi de wapenstilstand daarom de rest van Trumps termijn vol.
Vechten kan altijd nog, moet Xi hebben gedacht toen hij eerder dit jaar met Trump de felle wedijver van de afgelopen jaren op een lager pitje zette. Deze zogeheten Constructieve Strategische Stabiliteit is een cadeautje voor China. Weliswaar houden de Amerikanen druk op de ketel, bijvoorbeeld over heimelijke Chinese steun aan Rusland en Iran, maar volgens Amerikaanse critici van Trumps China-beleid heeft Beijing nog veel te veel ruimte om zijn internationale positie uit te bouwen. Dat ligt deels aan de VS zelf, die partners, bondgenoten en neutrale landen in het Mondiale Zuiden hebben geschoffeerd en afgestoten.
Tot de Chinese onaantastbaarheid een feit is, blijft de relatie met de Amerikanen voor Beijing de allerbelangrijkste ter wereld. Xi vindt het een prettig idee dat de betrekkingen met Washington blijkbaar te managen zijn met een strak schema van toekomstige ontmoetingen en voorstellen voor dialogen en hotlines, bijvoorbeeld voor problemen met AI. Zulke initiatieven mogen de vele onoverbrugbare conflicten tussen Washington en Beijing dan niet oplossen, maar het feit dat er gepraat wordt, is al winst.
De afgelopen jaren vloog de belangrijkste bilaterale relatie ter wereld steeds opnieuw uit de rails door wederzijds wantrouwen, intense rivaliteit en meningsverschillen. Steeds opnieuw moesten Beijing en Washington uit een of andere crisis komen voordat de supermachten met elkaar aan tafel wilden. Tot ergernis van Amerikaanse China-haviken is Trump echter gevoelig voor het idee dat het beter is om Beijing niet tegen de haren in te strijken, omdat Xi dan misschien afziet van de twee ontmoetingen met Trump die voor later dit jaar zijn voorzien.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant