Onder het mom van vereenvoudiging en afscheid van knellende regelgeving worden wetten en regels afgezwakt die werknemers, consumenten en omwonenden beschermen. In Europa gebeurt dit al, Nederland dreigt nu ook die weg op te gaan.
Minder regelzucht, meer ruimte voor mensen en bedrijven. Dat was de boodschap van het kabinet op Prinsjesdag vorige week. Daarom komt er vanaf dit najaar ieder jaar een Vereenvoudigingswet, met als doel minimaal vijfhonderd regels af te schaffen of eenvoudiger te maken.
Deze truc kennen we al uit Brussel. In 2025 kondigde de Europese Commissie het Omnibus-pakket aan: een verzameling voorstellen om te snijden in bestaande Europese wetgeving. Het concurrentievermogen van Europese bedrijven is hiervoor de belangrijkste drijfveer.
Regels zouden bedrijven te veel afremmen. Inmiddels zijn twaalf Omnibuspakketten in behandeling of aangekondigd. Vorige week kondigde voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen in haar jaarlijkse State of the Union aan dat nu ook de lidstaten aan de beurt zijn.
Over de auteurs
Eline Achterberg is expert mensenrechten en bedrijfsleven bij Oxfam Novib.
Rob van Tilburg is directeur programma’s bij Natuur & Milieu.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Minder regels is niet hetzelfde als meer welvaart, innovatie of concurrentiekracht. Zeker niet wanneer regels niet echt worden vereenvoudigd, maar vooral worden afgezwakt, uitgesteld en minder uitvoerbaar worden. Juist dat is het gevolg van deze vereenvoudigingswetten.
Kijk naar de Europese anti-wegkijkwet, in Brussel bekend als de Corporate Sustainability Due Diligence Directive (CSDDD). Deze wet moest voorkomen dat bedrijven wegkijken van uitbuiting en milieuvervuiling in hun bedrijfsketens. Nog voordat de wet van kracht kwam, nota bene aangenomen onder Von der Leyen zelf, begon de Commissie er al aan te sleutelen.
De afgezwakte EU anti-wegkijkwet geldt straks alleen nog voor megaconcerns met meer dan vijfduizend werknemers en 1,5 miljard euro omzet. Tegelijkertijd zijn belangrijke verplichtingen geschrapt of afgezwakt. Bovendien schrapte de Commissie juist de regels waarmee burgers bedrijven aansprakelijk kunnen stellen. Slachtoffers kunnen daardoor niet langer overal in Europa op dezelfde regels terugvallen, maar zijn afhankelijk van de nationale aansprakelijkheidsregels.
Of neem de Europese pesticidenwetgeving. De Commissie stelt voor op de periodieke herbeoordelingen van pesticiden te schrappen. Daarmee worden de meeste pesticiden in feite onbeperkt toegelaten op de markt. Dit vergroot het risico dat wij en onze leefomgeving worden blootgesteld aan stoffen die biodiversiteitsverlies en gezondheidsschade, zoals kanker en parkinson, veroorzaken.
Sinds 2011 heeft de periodieke herbeoordeling namelijk bij meer dan dertig stoffen vastgesteld dat ze veel schadelijker zijn dan bij toelating gedacht. Stoffen die nu nog worden verboden vanwege hoge milieu- en gezondheidsrisico’s ontspringen straks misschien de dans.
Volgens de Commissie is het schrappen van deze voorzorgsmaatregelen nodig om de achterstanden weg te werken van de toelatingsinstanties. Maar die instanties zelf geven aan dat ze dat veel sneller kunnen met andere maatregelen, zoals een investering in extra capaciteit en het strenger screenen van onvolledige dossiers die producenten van pesticiden indienen. Dat de Commissie daar niet voor kiest, legt bloot wat er daadwerkelijk schuilgaat achter deze voorstellen: het verzwakken van regels gedreven door een machtige bedrijfslobby.
Regels zijn geen doel op zichzelf. Met regels begrenzen we macht en beschermen we de rechten van de meest kwetsbaren. Ze zorgen ervoor dat boeren en werknemers beschermd worden tegen gevaarlijke stoffen, dat ons drinkwater veilig is en dat bedrijven ter verantwoording worden geroepen als ze profiteren van uitbuiting en kinderarbeid.
Nu bereiken we dus een nieuwe fase van afbraak. Brussel keert zich steeds nadrukkelijker tegen lidstaten die bij de uitvoering van Europese regels verder gaan dan het Europese minimum. Ook Nederland omarmt die lijn. Een race naar de top wordt een race naar beneden.
De vraag is of het schrappen van vijfhonderd regels het leven van mensen in Nederland daadwerkelijk beter gaat maken. Of dat het vooral gaat om het loslaten van veiligheidsnormen en het ontzien van bedrijven die mensenrechten en milieu aan hun laars lappen. Dat is geen vereenvoudiging, maar regelrechte afbraak.
Een groeiende groep maatschappelijke organisaties is bezorgd over deze ontwikkelingen en heeft zich daarom verenigd in een nieuw initiatief onder de noemer ‘Bescherm wat ons beschermt’. Want minder regels mag nooit een excuus worden voor minder bescherming. Aan het kabinet dus de taak om af te blijven van regels die mensen beschermen tegen uitbuiting, vervuiling en gevaarlijke stoffen.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant