Minderheidskabinet Fractievoorzitters in de oppositie worden nerveus: kunnen ze dit weekend niet naar het voetballen van hun kinderen of worden ze uiteindelijk helemaal niet uitgenodigd door het kabinet om over de begrotingen te praten?
Vanaf links: Henri Bontenbal (CDA), Chris Stoffer (SGP) en Henk Vermeer (BBB) tijdens de eerste dag van de Algemene Politieke Beschouwingen.
Henk Vermeer van BBB is niet uitgenodigd. Of in elk geval: niet door D66-premier Rob Jetten om te komen meepraten over de begrotingen van het minderheidskabinet dat dringend steun nodig heeft van de oppositie. De leiders van Pro, JA21, 50Plus, SGP, ChristenUnie en Volt mogen wel bij Jetten en VVD-minister van Financiën Eelco Heinen langskomen: deze vrijdag of zaterdag, en anders begin volgende week.
Vermeer, die bij de Algemene Politieke Beschouwingen van vorige week de PVV-motie van wantrouwen tegen het kabinet steunde, heeft alleen een afspraak met D66-minister van Landbouw Jaimi van Essen, en pas op woensdag 7 oktober.
Het doet hem niets, zegt Vermeer in zijn werkkamer. „Ik heb niks te verliezen.”
Het kabinet wel, en vooral regeringspartij VVD. Zonder BBB is er zo goed als zeker niet genoeg steun in de Eerste Kamer voor rechtse plannen van de VVD. Met alleen de zetels van JA21 (2) en de SGP (2) hebben de regeringspartijen VVD (9), D66 (7) en CDA (6) daar lang niet genoeg voor een meerderheid van 38 zetels. BBB heeft er 11.
Logisch, vindt Vermeer zelf ook, dat VVD-leider Dilan Yesilgöz, minister van Defensie en vicepremier, hem al de dag na de motie van wantrouwen belde: vorige week vrijdagmiddag om tien over vier. Jetten had de avond ervoor geïrriteerd gezegd dat BBB voorlopig niet welkom was. Maar Jetten, zo valt ook partijleiders uit de oppositie op, lijkt in zijn kabinet niet veel gezag te hebben. En dus doet Yesilgöz wat zij zelf belangrijk vindt: zij wil de steun van BBB niet missen. Door de telefoon spraken zij en Vermeer af om snel verder te praten. Als het lukt: deze vrijdag al, bij een ontbijt.
De zes partijleiders die bij Jetten mogen komen, weten deze donderdag nog steeds niet op welke dag hun afspraak is. Er zijn er die op zaterdagochtend in elk geval niet kunnen: dan voetballen hun kinderen en staan zíj langs het veld. Ze weten ook nog niet waar ze worden verwacht. Vorig weekend had een medewerker van Jetten gebeld en mochten het zelf zeggen: waar wilden ze graag praten?
Bij de oppositiepartijen klinkt: „Rob kan het nog niet, hè.” Want had Jetten, als leider van een kabinet dat staat te springen om steun voor alle begrotingen, wel een plan? Hij had dus níét alvast het Catshuis geregeld, de rode loper laten uitrollen, de catering besteld.
Iedereen in Den Haag weet hoeveel druk er op de gesprekken staat: volgende week woensdag beginnen de Algemene Financiële Beschouwingen in de Tweede Kamer. Dan moet duidelijk zijn of er genoeg steun is voor de ruim 500 miljard euro die het kabinet wil uitgeven. In oktober volgt dan de behandeling van het Belastingplan, en ook daarvoor geldt dat een meerderheid in de Eerste én Tweede Kamer voor die tijd geregeld moet zijn. Als er geen afspraken over de financiën te maken zijn, wat moet het kabinet dan nog?
Oppositiepartijen hebben niet de indruk dat het kabinet die urgentie voelt. En ze zeggen dat ze niet goed snappen waarom precies ze wéér moeten langskomen. Wat is er anders dan vorige week, toen de coalitiepartijen en premier Jetten nog geen enkele toenadering zochten? Mogen ze nu alweer hun ‘wensen op tafel leggen’?
In de coalitie van D66, VVD en CDA weten ze het óók niet meer. Daar hoor je dat er nog steeds ruzie is, met name tussen D66 en de VVD, en dat dit de reden is dat de uitnodigingen maar niet komen. De afgelopen dagen is er in de top van de coalitie druk telefonisch overleg geweest, ook nu premier Jetten in New York zit.
Deels gaat het over de vraag naar welke meerderheid ze moeten zoeken: met linkse partijen, en dus vooral Pro? Of toch met rechts? En moet er een groot alomvattend akkoord over alle begrotingen komen, zoals D66 en CDA willen, of kan er ook over elke begroting van een ministerie apart een akkoord gesloten worden, zoals de VVD wil?
De partijen zijn het inhoudelijk over veel nog niet eens, vooral de toekomst van Box 3 verdeelt D66 en VVD: een belasting op inkomen uit vermogen. Ook spelen persoonlijke ergernissen mee. Premier Jetten is geïrriteerd over de harde houding van de VVD tegen Pro en andere oppositiepartijen. Over mediaoptredens van onder anderen Eelco Heinen (Het Financieele Dagblad) en Dilan Yesilgöz (Café Kockelmann). Heinen zei over Box 3: ”Nu is het een keer klaar. Ik wil dat dit gefikst is. Ik geef ons tot het einde van het jaar.” En Yesilgöz had het over BBB gehad. Die partij wil ze „normaliseren”, zei ze, en ze wilde graag „een bakkie doen” met Vermeer. „Het loopt allemaal wel los.”
Henk Vermeer (BBB) tijdens het wekelijkse vragenuur in de Tweede Kamer.
BBB-leider Henk Vermeer weet al een tijdje hoe het voelt om niet mee te mogen doen. In de zomer werd hij pas uitgenodigd bij Jetten en de vicepremiers nadat hij zelf tegen journalisten was gaan zeggen hoe gek het was dat hij nog niets had gehoord. Van het CDA hoefde een gesprek met BBB vanaf het begin al niet, sinds de motie van wantrouwen is ook bij D66 het idee dat er van BBB niets te verwachten valt. Voor D66 komt het zelfs wel goed uit. Die partij wil het allerliefst steun van Pro voor de plannen, niet van de rechtse partijen JA21, SGP en BBB, die in de Eerste Kamer het minderheidskabinet op één zetel na aan een meerderheid kunnen helpen.
Voor de VVD ligt dat helemaal anders. Als BBB van de onderhandelingstafel wordt geweerd, is daarmee meteen de steun van een rechts ‘blok’ aan partijen van tafel. Bij VVD’ers valt te horen dat partijleider Yesilgöz het geen no go meer vindt om met Jesse Klaver van Pro tot een akkoord te komen over plannen in de begroting. Dat klinkt als strijken-over-het-hart, maar lijkt vooral pure noodzaak: zonder Pro, en wél met een onvoorspelbare partij als BBB die ook nog eist dat de stikstofplannen van het kabinet worden aangepast, valt er misschien wel helemaal niets te bereiken voor het kabinet. En wie wil zo kort voor de Provinciale Statenverkiezingen, in maart volgend jaar, verantwoordelijk zijn voor een kabinetsval?
Anders dan in de zomer is het de bedoeling dat de oppositiepartijen deze keer langsgaan bij de premier en minister van Financiën Heinen. De bedoeling, want zelfs dat is nog niet voor iedereen in de coalitie duidelijk afgesproken. De vorige keer ontving Jetten de partijen op zijn ministerie samen met de vicepremiers van VVD en CDA en maakte Heinen apart afspraakjes met de oppositie. Dat leidde tot veel boosheid bij D66 en CDA, omdat Heinen met een eigen conceptbegroting kwam, die in hun ogen ook nog eens veel te rechts was.
Vermeer zegt in zijn werkkamer dat hij nog niet zeker weet of hij deze vrijdagochtend kan afspreken met Yesilgöz. „Ik heb ook andere dingen die belangrijk zijn, ik kan niet zomaar alles aan de kant gooien.” Deze donderdag is zijn vrouw jarig, en dus wil hij in de avond thuis zijn, in Harderwijk. Op vrijdagochtend heeft hij een afspraak met de lijsttrekker van de provincie Overijssel. „Ik kan dat eventueel wel verzetten.”
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie