Ook in het vierde seizoen, The Lizzie Borden Story, lijken spektakel en bloedvergieten altijd boven diepgang en reflectie te gaan.
is tv-recensent voor de Volkskrant en schrijft over film.
Het was een opmerkelijk promotiefilmpje dat streamingdienst Netflix lanceerde in aanloop naar het vierde seizoen van moordenaarsserie Monster. Als ware het een soort Avengers toonde het filmpje achtereenvolgens Jeffrey Dahmer, de broers Lyle en Erik Menendez, Ed Gein en Lizzie Borden. ‘Get ready to meet the next monster’, lezen we.
De grootste overeenkomst? Al deze mensen pleegden moorden, of werden er op z’n minst van verdacht.
Maar verder zijn er op het eerste gezicht toch bar weinig gelijkenissen tussen deze bestaande figuren. Behalve dan dat over al hun levensverhalen een seizoen werd gemaakt van de anthologieserie Monster. In deze serie draait het om de mens achter de moordenaar, of hun gruweldaden nu alom bekend zijn (zoals bij Dahmer en Gein), een mediaspektakel werden (de Menendez-broers), of nooit helemaal werden opgelost (Lizzie Borden).
De Monster-reeks behoort al een paar jaar tot de succesvolste Netflix-titels. Truecrimeverhalen scoren sowieso als een malle op de streamingdienst; de gefictionaliseerde verhalen doen daar niet voor onder.
Daar komt nog bij dat de serie uit de koker komt van succesvolle veelmaker Ryan Murphy, die met zijn productiebedrijf betrokken is bij Monster (bij de eerste twee seizoenen was Murphy ook een van de schrijvers). Murphy geldt als een van de bezigste baasjes in serieland: eerder dit jaar was hij ook betrokken bij series als The Shards, The Beauty en het binnenkort te verschijnen dertiende seizoen van American Horror Story.
Maar hoewel de Monster-reeks uitermate succesvol is, is de serie niet vrij van controverse. Al bij de het eerste seizoen, over seriemoordenaar Jeffrey Dahmer, kregen Murphy en consorten flink wat kritiek te verstouwen. Zo klaagden nabestaanden over het exploiteren van hun leed voor eigen gewin, en vonden ze het pijnlijk om opnieuw geconfronteerd te worden met Dahmers gruweldaden.
Truecrimeseries nemen vaker een sensatiebelust loopje met de feiten, bijvoorbeeld om de hoofdpersoon wat verder te mythologiseren. En dat wringt, bleek uit de kritiek op het tweede seizoen van de serie, over de geruchtmakende moordzaak rondom Lyle en Erik Menendez, die werden veroordeeld voor de moord op hun ouders. De Menendez-broers waren zelf boos, en veel criticasters vielen over de suggestie van incest die de serie deed in de portrettering van de broers.
Op die manier blijft Monster jaarlijks de tongen losmaken, maar de kritiek lijkt de serie nauwelijks te schaden. Ook het seizoen over Lizzie Borden, dat sinds half september te zien is, domineert al sinds de verschijning de Netflix-hitlijsten.
Dit vierde seizoen draait om de moord op de welgestelde Andrew en Abby Borden aan het eind van de 19de eeuw. Dochter Lizzie (gespeeld door Ella Beatty) is al snel hoofdverdachte van de gruwelijke moord. Dat is niet vreemd: Lizzie wordt door haar afwezige vader (Charlie Hunnam) en dominante stiefmoeder (Rebecca Hall) volledig onder de duim gehouden, waarbij vooral stiefmoeder Abby elke kans aangrijpt om haar eigen sores af te reageren op haar stiefdochter. Gelukkig voor Lizzie verandert er iets met de komst van dienstmeid Bridget (Vicky Krieps), met wie Lizzie al snel een intieme band opbouwt.
Hoewel Borden werd vrijgesproken, probeert de serie toch te laten zien (en te verklaren) wat er precies gebeurde op die dag van de moord. Daarmee draait Monster voor het eerst om een vrouwelijke ‘moordenaar’, of in dit geval zelfs drie vrouwelijke moordenaars. Want naast het verhaal over Borden, worden óók de verhalen van Elizabeth Báthory (ook gespeeld door Krieps) en Aileen Wuornos (Sarah Paulson) door de serie verweven.
Báthory was een Hongaarse edelvrouw die tussen 1590 en 1610 talloze jonge vrouwen zou hebben gemarteld en vermoord, terwijl het verhaal van Wuornos wat recenter is: zij pleegde in 1989 en 1990 zeven moorden, en werd uiteindelijk ter dood veroordeeld. Haar verhaal werd overigens eerder al succesvol verfilmd in de film Monster (2003), waarvoor Charlize Theron een Oscar won.
Op papier is het best interessant om die drie verhaallijnen met elkaar te verweven, maar teleurstellend genoeg komt Monster zelden verder dan: ‘kijk, drie vrouwen die moorden!’
Monster voelt sowieso behoorlijk plat en belegen, zeker met een geweldige serie als Furious nog vers in het geheugen. Waar die serie allerlei grijstinten vond in een verhaal over een vrouwelijke (serie)moordenaar, blinkt The Lizzie Borden Story vooral uit in clichés, gemakzucht en weinig verheffende dialogen. Volgens de cast en crew draait deze reeks van Monster om ‘vrouwelijke woede’ door de eeuwen heen, maar die thematiek wordt door schrijver Ian Brennan (die alle afleveringen schreef) nooit echt uitgediept.
Het blijft het voornaamste euvel van de Monster-reeks, waarin spektakel en bloedvergieten altijd boven diepgang en reflectie lijken te gaan. Om de (vermoedelijk) door Borden gepleegde moorden te verklaren, worden haar vader en stiefmoeder nooit meer dan groteske cartoonschurken. Kijk hoe vreselijk ze zijn! Lizzie moest wel!
Volgens showrunner Brennan gaat dit seizoen van Monster onder meer over ‘misogynie, genderverschillen en klasse’, maar die thematiek aankaarten, is iets anders dan hem daadwerkelijk uitdiepen. Ook in dit vierde seizoen heeft Monster toch vooral de subtiliteit van een veel te doorbakken biefstuk. Je blijft hopen op iets meer liefde en aandacht, maar het enige wat overblijft, is een taai stuk waar urenlang op gekauwd moet worden zonder bevredigende afloop.
Op die manier voelt The Lizzie Borden Story toch vooral als een urenlange aansporing om een betere serie over dit soort thema’s te gaan kijken. Die serie bestaat, en heet Furious.
Maar sta vooral niet gek te kijken als Netflix binnenkort weer een nieuw ‘monster’ presenteert om uit te venten. De honger van de Netflix-kijker naar gefictionaliseerde true crime is nu eenmaal groot, en Brennan en Murphy schijnen alweer genoeg ideeën te hebben voor een vijfde reeks. Na vier reeksen die vooral uitblinken in onsubtiele platheid, zijn de verwachtingen niet bepaald hooggespannen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant