Fastfoodketen McDonald’s wil nieuwe vestigingen openen in landelijke gebieden. Dat stuit op verzet bij gemeenten en omwonenden. Zutphen en Rheden moesten donderdag uitleg geven voor de rechter. ‘McDonald’s wil het de klant zo comfortabel mogelijk maken.’
is regioverslaggever van de Volkskrant in Oost-Nederland.
Het is ‘overduidelijk’ wat er in de rechtszaal gaande is, meent de advocaat die ervoor moet zorgen dat McDonald’s in het Gelderse buitengebied twee filialen kan openen. De gemeenten Rheden en Zutphen willen geen vestigingen van de fastfoodketen en ‘zoeken er bepalingen bij’ om hun komst tegen te houden. ‘Ze zien een M en ineens kan het niet meer.’
Met twee zittingen was het donderdag in de rechtbank van Arnhem een beetje zoals met McDonald’s zelf: verschillende zaken, hetzelfde menu. Zutphen en Rheden mochten onafhankelijk van elkaar uitleggen waarom zij geen vergunning hebben afgegeven voor een vestiging. De belangrijkste reden? De McDrive.
De confrontaties van McDonald’s met Rheden en Zutphen staan niet op zichzelf. Met meer dan 260 vestigingen heeft de fastfoodketen een bijna landelijke dekking op industrieterreinen en langs snelwegen. Het bedrijf zoekt nu locaties langs provinciale wegen.
Maar daar proberen omwonenden hun omgeving te beschermen tegen alles wat bij zo’n vestiging komt kijken: van horizonvervuiling tot overlast en zwerfvuil. Verzet was er van Lievelde tot Deurne, maar ook in Krimpen aan de IJssel. De afgelopen jaren werd het doel van McDonald’s, jaarlijks drie tot vijf nieuwe vestigingen openen, dan ook niet gehaald.
In de rechtszaal valt aan de moedeloze blik van een inwoner uit Rheden af te lezen dat de kwestie zich al jaren voortsleept. Aanvankelijk werd de vergunningaanvraag afgewezen, het aangetekende bezwaar werd vervolgens ongegrond verklaard. ‘En nu staan we weer hier: de ontwikkelaar wil zijn zin krijgen en spant een rechtszaak aan’, zegt Stephanie Alexander.
Alexander zegt dat ze niet aanwezig is om te verkondigen waarom ze de komst van McDonald’s niet ziet zitten. ‘Het moge duidelijk zijn dat werkelijk niemand vrolijk wordt van een McDrive in de achtertuin.’
Liever maakt ze de bestuursrechters duidelijk dat aan de voet van de Veluwezoom, ‘waar het om acht uur ’s avonds donker en stil is’, iets staat te gebeuren dat ‘direct negatieve gevolgen zal hebben voor het Natura 2000-gebied’.
Niet veel later grijpt een van de rechters in. ‘Wij gaan niet over natuur’, zegt ze. Als bestuursrechter beoordeelt ze alleen of de juiste procedure is gevolgd. De vraag is of de plannen van McDonald’s inderdaad strijdig zijn met de bestemming die het perceel heeft.
In Zutphen en Rheden heeft de beoogde locatie een horecabestemming. Toch oordeelden de gemeenten, om verschillende redenen, dat een McDonald’s daar vanwege de McDrive niet thuishoort. Ze vrezen voor de aanzuigende werking van zo’n aparte voedselrijbaan. Die zou voor veel extra verkeer zorgen langs de krappe provinciale wegen.
McDonald’s hecht aan McDrives bij nieuwe vestigingen, maar kent ook de lokale gevoeligheden. Op de eerste tekeningen voor de welstandscommissie van Rheden stond geen aparte rijbaan. De projectontwikkelaar van de fastfoodketen, Reggestede Projecten BV, had zelfs niet kenbaar gemaakt dat de plannen een vestiging van McDonald’s betroffen.
‘Dat is gebruikelijk’, zegt Luuk Gerritsen, advocaat van Reggestede. ‘Om in de beginfase het risico te vermijden dat plannen nog voor een gesprek worden afgeschoten.’ Hij probeert bezorgheid over verkeersdrukte te temperen met de opmerking dat de bezoekersaantallen van een vestiging ‘niet wezenlijk toenemen door een McDrive’.
De rechter reageert door op te merken dat het dan ‘niet uitmaakt of die er komt’. Maar die redenering gaat niet op volgens advocaat Gerritsen, want McDonald’s ‘wil het de klant zo comfortabel mogelijk maken’.
Nabij Zutphen wil McDonald’s een vestiging in het buurtschap Warken. Daar zit nu pannenkoekenhuis Ooievaarsnest, omgeven door landerijen. Het bestemmingsplan spreekt volgens de gemeente van ‘etenswaar voor gebruik ter plaatse’, niet om mee te nemen dus.
Volgens advocaat Gerritsen is dat een veel te ‘enge interpretatie’ om een McDrive voor af te wijzen. ‘In welk restaurant kun je tegenwoordig niet ook eten bestellen en afhalen?’, vraagt hij zich af. ‘Op deze manier zou een groot deel van de restaurants in Nederland op die plek niet kunnen.’
Woordenboek Van Dale komt ter tafel in de zaak-Rheden. Restaurant, snackbar, cafetaria: dat zijn de steekwoorden van het bestemmingsplan langs de Arnhemsestraatweg. Het daar nu nog gevestigde China Palace valt kennelijk in een van die categorieën, maar een McDonald’s met McDrive niet?
‘Het is een mix van die categorieën, als het niet al valt binnen een ervan’, meent advocaat Gerritsen. En anders is een fastfoodrestaurant met ‘drivelane’ volgens hem toch zeker onder te brengen bij ‘en dergelijke’, de restcategorie die achter de drie eerder genoemde opties staat.
Nee hoor, meent de jurist van Rheden. Ze legt uit dat die toevoeging ‘geen betekenis heeft’ en dus niet vrijelijk ingevuld kan worden. ‘Als we een McDrive daaronder laten vallen’, zegt ze, ‘dan verliezen we elk afgrenzend effect van die bepaling. Dan zou detailhandel met wat etenswaar ook mogen, of een hele foodhall.’
Een van de rechters vraagt zich af in ‘hoeverre de Van Dale nodig is’ om te beoordelen of het plan van McDonald’s onder ‘en dergelijke’ valt. Na een korte stilte stelt hij: ‘Daarover zullen wij moeten beslissen’. Hij trekt daarvoor zes weken uit, net als voor de kwestie-Zutphen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant