Wat zijn dit voor vragen? Naar aanleiding van haar boek Bloedspiegel zes dilemma’s voor de Vlaamse Ibe Rossel (27). Door het schrijven over ruziënde broers zag ze in dat geen enkel conflict banaal is en oordeelt ze nu veel milder over mannen.
is mediaverslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft vooral over televisie, podcasts en boeken.
Broers of zussen?
‘Zussen. Ik denk dat ik een boek over broers heb geschreven omdat die mij vreemd zijn. Er wordt vaak gezegd: je moet schrijven over wat je kent. Ik ben daar tegenin gegaan omdat ik te diep in de zusterschap zit – ik heb er twee – om die te beschouwen voor wat het is. Je kunt een vis niet het water laten zien, zei schrijver David Foster Wallace.
‘Mijn fascinatie voor broers begon toen ik het verhaal hoorde over Adi en Rudolf Dassler, de twee Duitsers die samen een schoenfabriek hadden, ruzie kregen, het bedrijf opsplitsten en vervolgens twee nieuwe merken opzetten: Adidas en Puma.
‘Daarna ging ik me verdiepen in Liam en Noel Gallagher van Oasis, weer twee broers die ruzie hadden. Ik hoorde van de eerste moord op aarde volgens de Bijbel, die van Kaïn op zijn broer Abel.
‘Toen besloot ik om zes broedertwisten als kapstok te gebruiken om grotere onderwerpen aan te snijden. Bij Kaïn en Abel gaat het over identiteit, bij Romulus en Remus over de esthetisering van geweld, bij de influencers Jake en Logan Paul over authenticiteit, bij de Gallaghers over zelfverwoesting.
‘Ik was van plan om de broers belachelijk te maken. Waarom stellen ze zich zo aan over zo’n klein ruzietje? Hoe kun je nou iemand vermoorden met wie je 50 procent van je DNA deelt? Maar naarmate ik hun verhalen begon te onderzoeken, merkte ik dat er begrijpelijke dynamieken achter schuilgingen.
‘Hoe kleiner het verschil tussen mensen, des te groter het geweld, zei de Franse filosoof René Girard (1923-2015, red.). Dat zie je ook in dit boek. Ze zitten allemaal enorm in elkaars vaarwater. Ze willen allebei schoenen maken, over Rome of Noord-Korea regeren, YouTuber zijn of muzikant.
‘Mijn moeder zegt vaak dat ze blij is dat mijn twee zussen en ik zo van elkaar verschillen: mijn middelste zus studeert biochemie en schrijft een scriptie over een wortel van een plant of zo, iets waar ik niets van begrijp. Maar als zij plots boeken ging schrijven, zou ik daar ook jaloers van worden.’
Authentiek of performatief leven?
Lachend: ‘Als ik authentiek zeg, klink ik als een yoga-influencer op Ibiza en dat wil ik niet. Maar ik zeg het toch. Een paar jaar geleden had ik zeker performatief gezegd.
‘Ik herkende me in de Gallaghers. Ook ik heb lang ‘hoe wilder, hoe beter’ gedacht, omdat alles wat ik meemaakte materiaal kon zijn voor een column over mijn persoonlijke leven in De Standaard.
‘Van het schrijven daarvan werd ik een beetje een karikatuur van mezelf. Ja, dacht ik, lezers willen toch sensatie. Voor mij werd dat een vrijgeleide om hedonistisch te leven, onuitstaanbaar dronken te zijn en me er weinig van aan te trekken als ik iemands hart brak. Ik heb ook weleens met iemand geslapen, gewoon voor dat verhaal – waarvan vervolgens een lightversie in de krant belandde. Iedereen was een personage in mijn verhaal.
‘Ik had de neiging om dat verhaal ook te etaleren. Ik denk dat dat een ziekte is van deze tijd. Als mensen iets meemaken – een mooie zonsondergang of een leuk feest – kunnen ze niet wachten om er een Instagram-verhaal van te maken. In mijn hoofdstuk over Jake en Logan Paul citeer ik de Franse filosoof Guy Debord (1931-1994, red.), die decennia geleden al zei dat werkelijke momenten zijn vervangen door de consumptie van die momenten.
‘Toen ik een jaar geleden merkte dat ik wel erg vaak een rol aannam, ben ik gestopt met drinken. Dat is de beste beslissing die ik ooit heb genomen. Vooral omdat morele superioriteit de beste high is. Want als vrienden zeggen zich te schamen voor wat ze de dag ervoor allemaal hebben gezegd, worden ze gerustgesteld met het bericht dat de rest ook onder invloed was.’ Lachend: ‘Stilletjes zeg ik dan vanuit een hoekje: nee, ik weet nog héél goed wat jij hebt gedaan.
‘Zeggen dat ik nu volledig authentiek leef, kan ik niet. Om terug te komen op Girard: hij zegt dat we alleen naar dingen – spullen of ervaringen – verlangen omdat we weten dat anderen er ook naar verlangen. Van Madame Bovary die groots en meeslepend wil leven door alle romantische literatuur die ze leest, tot wij die producten bestellen nadat we een influencer ze hebben zien promoten. We zijn beïnvloedbaar, geen enkel verlangen is origineel en dus kan pure authenticiteit ook niet bestaan.’
Gent of Amsterdam?
‘Dit is de makkelijkste vraag tot dusver. Gent. In Amsterdam heb ik met plezier Engelse literatuur gestudeerd, maar ik vind de stad echt een kapitalistisch pretpark. Alles is er gejaagd en draait om status of reputatie. Wie in mijn kringen 20 was en niet in een of ander kunstcollectief zat, deed iets verkeerd.
‘In Amsterdam ben ik mijn Vlaamse identiteit gaan appreciëren. Ik vind jullie vervelend! Haha nee, maar jullie zijn wel de Amerikanen van Europa. Jullie zijn niet nuchter, zoals jullie altijd zelf zeggen, maar luid.
‘Toen ik eens met een bloemkool over straat liep, riep iemand: ‘Nou meisje, wat lekker! Wat ga je koken vanavond? Soep? Genieten!’ Wie dat in België doet, wordt naar het gesticht gestuurd.’
Bevreesd of onbevreesd?
‘Het liefst onbevreesd, al zegt mijn psycholoog dat het niet erg is om soms bevreesd te zijn. Maar, zegt zij ook, we verlangen in onze maatschappij naar de totale angstloosheid. Alles moet worden weggewerkt, door medicatie of therapie.
‘Ook omdat angst zogenaamd een slechte raadgever zou zijn. Maar, zegt zij, angst is oorspronkelijk een goede raadgever. Vanuit evolutionair oogpunt móet je soms bang zijn. En het is goed om je angsten te analyseren, omdat ze je altijd iets te vertellen hebben.
‘Dat is precies wat ik met dit boek wilde doen. De introductie heet L’appel du vide, de Franse term die ‘de roep van de leegte’ betekent en het moment beschrijft wanneer je tijdens het autorijden de neiging voelt om een harde ruk naar links te geven, of wanneer je ineens vanaf een balkon naar beneden wil springen.
‘Ik wilde naar de roep vanuit de leegte luisteren om voor mezelf te bepalen waarvoor ik bang moest zijn, en waarvoor niet.
‘Nadat ik op mijn vijftiende met seksueel geweld te maken had gehad, had ik iedere man tot vijand gemaakt. Omdat ik tijdens mijn ervaring zo ontmenselijkt was, had ik op mijn beurt de neiging om alle mannen te ontmenselijken. Maar dat is geen waarachtige levenshouding – en voor een heteroseksuele vrouw bovendien heel vervelend.
‘Nu, na het schrijven van het boek, ben ik veel milder geworden over mannen. Ik demoniseer ze minder en zie in dat geen enkel conflict banaal is en dat ook mannen gebukt gaan onder een patriarchaal systeem.’
William Shakespeare of Boef?
‘Ooo... dan ga ik voor Boef. Ik ben echt een Boef-apologist. Hij is natuurlijk een tijdje gecanceld omdat hij vrouwen kechs had genoemd (straattaal voor ‘hoeren’, red.), maar als witte mannen op televisie vrouwonvriendelijke dingen roepen, wordt een oogje toegeknepen omdat dat dan als ironisch wordt beschouwd.
‘Ik vind Habiba van Boef het beste nummer dat er ooit is gemaakt. Een nummer kan goed zijn om op te feesten, om op te fietsen of om op te huilen. En op Habiba kun je alle drie.
‘In alle serieusheid zou ik voor Shakespeare kiezen. Toen ik nog dronk, en dus een beetje onuitstaanbaar was, kon ik op feestjes hele rants houden over waarom ik tegen al die witte mannen in de canon was, om daar meteen aan toe te voegen dat ik het zo zonde vond dat er dat seizoen zo weinig Shakespeare-stukken werden gespeeld in Nederland of België. Want hij heeft nog zo veel te zeggen over gender, ras en identiteit.
‘Plus hij heeft zoveel betekend voor de taal. Mijn vader zegt altijd dat er twee oorsprongen zijn van gezegdes en spreekwoorden: Shakespeare en de zeilsport. Overstag gaan en de wind van voren krijgen is zeilen. Hart van goud is Shakespeare.
‘Mijn mediadieet bestaat uit goede boeken, goede films en heel slechte televisie. Ik ben zot op Boer zoekt vrouw en De Pfaffs. Regisseur Werner Herzog, groot fan van The Kardashians, zegt: the poet must not avert his eyes.
‘Onlangs ben ik met een vriendin ook opnieuw het eerste seizoen van Temptation Island gaan kijken. Così fan tutte, een opera van Mozart, is létterlijk Temptation Island. In die opera wordt ook de trouw van geliefden getest aan de hand van allemaal verleidingen, opdrachten en toestanden.’
Literatuur of filosofie?
‘Literatuur. Een vriendin van me zegt dat ze filosofie studeert om beter boeken te kunnen lezen. Dat vind ik een goede samenvatting. Filosofie is misschien het handboek geneeskunde en literatuur het kloppende, doorbloede hart op de operatietafel. Hoe beter je dat handboek kent, hoe beter je met dat hart aan de slag kunt.’ Na een stilte: ‘Dit is echt een goeie metafoor!’
1999 Geboren in Gent
2009 Begint mode- en cultuurblog Mademoiselle Rossele
2016-2020 Studie Engelse literatuur aan de Universiteit van Amsterdam
2021 Boek Shakespeare kent me beter dan mijn lief – Levenslessen van dode auteurs
2021-2024 Columnist De Standaard
2026 Boek Bloedspiegel – een zusterlijke reflectie op broederlijk geweld
Ibe Rossel woont in Gent.
Ibe Rossel: Bloedspiegel – Een zusterlijke reflectie op broederlijk geweld. Das Mag; 167 pagina’s; € 22,50.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant