Esther Scholten hield evenveel van lezen als van kunst, interesses die ze met elkaar verknoopte als directeur van stichting De Best Verzorgde Boeken. Toch ging het bij haar nooit alleen om een mooie cover: de inhoud moest kloppen met de vorm.
Als directeur van stichting De Best Verzorgde Boeken was kunsthistoricus Esther Scholten een gepassioneerd voorvechter van goede gemaakte uitgaven. ‘Mede door haar inspanningen heeft Nederland wereldwijd nog altijd een grote naam op dat gebied’, zegt Madeleine van Lennep, oud-directeur van de Beroepsorganisatie Nederlandse Ontwerpers (BNO).
Van Lennep omschrijft Scholten als volhardend en vol energie. ‘Ze was menselijk en aardig, niet door zo te doen, maar door het echt te zijn.’ Omdat Van Lennep tevens voorzitter was van De Best Verzorgde Boeken, trok ze veel met haar op. ‘Esther beschikte over een geweldige combinatie van inhoudelijke kunstkennis en organisatorisch vermogen, wat in deze baan belangrijk was.’
De Volkskrant profileert regelmatig bekende en onbekende, kleurrijke Nederlanders die onlangs zijn overleden. Wilt u iemand aanmelden? postuum@volkskrant.nl
Een jury selecteert voor De Best Verzorgde Boeken jaarlijks de 33 mooiste boeken, die worden tentoongesteld in Stedelijk Museum Amsterdam. De selectie reist naar vakbeurzen over de hele wereld en sleept hoge onderscheidingen in de wacht. ‘Esther organiseerde eigenlijk alles. We zijn een kleine stichting, waarvan zij de enige werknemer was.’
Scholten komt uit een familie van aanpakken. Haar ouders dreven een kookwinkel in Amsterdam. ‘Dat ondernemende zat in haar’, zegt haar echtgenoot Robert Verhoogt. ‘Ze hield van allerlei vormen van kunst en zette haar kennis in om mooie dingen onder de aandacht van zo veel mogelijk mensen te brengen.’ De twee ontmoetten elkaar begin jaren negentig tijdens hun studie kunstgeschiedenis aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. Ze waren 33 jaar samen.
Tijdens haar studie werkte Scholten bij De Verbeelding, in de jaren negentig een roemruchte kunstboekhandel en uitgeverij. ‘Daar voelde ze zich helemaal thuis’, zegt haar echtgenoot. Na haar studie kwam ze terecht bij D’Arts, een organisatie- en adviesbureau gespecialiseerd in de kunsten.
Ze was betrokken bij uiteenlopende tentoonstellingen, van de etsen van Rembrandt tot de geschiedenis van Nederland in fotografie, die ze maakte met journalist Jan Blokker. Verhoogt: ‘Ze had een grote gedrevenheid, maar geen groot ego. Esther bleef graag buiten de schijnwerpers.’
Vanaf 2006 werkte ze bij de Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek (CPNB), de stichting die ook de Boekenweek organiseert. Ze genereerde niet alleen aandacht voor het boek maar verslond zelf ook alles: literatuur, thrillers, kinder- en kunstboeken, het was haar allemaal even lief. Die brede interesse paste goed bij De Best Verzorgde Boeken, waar ze tien jaar werkte. Van Lennep: ‘Onze selectie ging altijd naar de Leipziger Buchmesse, waar de belangrijkste prijzen voor boekvormgeving worden uitgereikt.’
Nederland won de afgelopen jaren drie keer de Gouden Letter, de hoogste onderscheiding. ‘Dat is echt uniek. Zeker omdat het twee keer om een ontwerp van een student ging.’ Het was Scholten die via warme contacten op de kunstacademies zag hoe jonge ontwerpers het papieren boek ondanks de digitalisering opnieuw omarmden. Sinds 2016 maakt De Best Verzorgde Boeken een aparte selectie van studentenprojecten.
Scholten was ook de drijvende kracht achter De Kapitaal, een nieuwe prijs voor een ontwerper, uitgever, binder of drukker met grote verdiensten voor het boekenvak. ‘Bij Esther ging het nooit alleen om een mooie cover, maar om het geheel. Het mooiste is het als de inhoud klopt met de vorm’, zegt haar echtgenoot.
Eind juli werkte Scholten hard aan het eeuwfeest van de stichting De Best Verzorgde Boeken toen een hartstilstand haar trof. ‘Ze zat nog vol plannen’, zegt haar man. De 100-jarige stichting zal in november bij de jubileumtentoonstelling in het Stedelijk Museum een hommage brengen aan Scholten. Van Lennep: ‘Een gouden kracht die zichzelf nooit voorop stelde.’
Source: Volkskrant