Bezoek Xi aan VS De persoonlijke relatie tussen de Amerikaanse president Trump en de Chinese leider Xi is uitstekend, liet hun ontmoeting in Washington deze week zien. Maar tot veel resultaten leidde dat opnieuw niet.
De Amerikaanse president Trump kwam zijn gast Xi Jinping woensdagavond hoogstpersoonlijk van het vliegveld ophalen, een ongewone eer.
Met de symboliek zat het opnieuw goed. Vier maanden nadat Donald Trump met egards werd ontvangen in Beijing, kwam hij zijn Chinese collega ophalen van het vliegtuig op Joint Base Andrews, erg uitzonderlijk voor een Amerikaanse president. En bij het staatsbanket werd dezelfde mousserende wijn geschonken als tijdens de historische toast tussen president Richard Nixon en de Chinese premier Zhou Enlai in 1972, toen beide landen het bijlegden na decennia aan Koude Oorlogs-vijandigheid.
In China werden de gebaren gewaardeerd. De staatsmedia vertellen in detail over het respect dat Trump aan Xi Jinping geeft – blijkbaar was Trump zelfs een uur te vroeg op de vliegbasis – en op vrijdag barstte de voorpagina van het Volksdagblad uit zijn voegen met maar liefst zes foto’s van het bezoek.
Het is een opvallende dynamiek: terwijl de technologische concurrentie tussen de twee grootmachten verhit blijft, lijkt de band tussen de beide presidenten verrassend robuust. Ze hebben al afgesproken om elkaar in principe dit jaar nog twee keer te zien, tijdens de APEC-top in Shenzhen in november, en in december biedt de G20 nog een gelegenheid. Als Xi en Trump elkaar dit jaar inderdaad vier keer ontmoeten, zou dat een record zijn voor een Chinese en een Amerikaanse president.
Bij de welkomstceremonie op Joint Base Andrews bracht een Amerikaanse bommenwerper een saluut aan beide presidenten.
Aan Amerikaanse kant is het Trumps persoonlijke voorkeur voor een goede band met sterke leider Xi die deze koers verklaart, denkt analist Frans-Paul van der Putten, oprichter van China Geopolitics en verbonden aan instituut Clingendael. „De persoon Trump is essentieel hierin, juist ook omdat de meerderheid van de Congresleden en degenen binnen de Amerikaanse overheid die zich met China bezighouden, een veel minder vriendelijke opstelling tegenover China zouden kiezen.”
Zo is de Amerikaanse president, die bekendstaat om zijn grilligheid, verantwoordelijk voor de meest stabiele periode in de Chinees-Amerikaanse betrekkingen in lange tijd. Sinds oktober vorig jaar, toen beide landen in het Zuid-Koreaanse Busan afspraken om een jaar lang wederzijds geen nieuwe handelsbeperkingen of exportrestricties in te stellen, zijn er geen grote diplomatieke spanningen geweest.
Voor China is dit scenario relatief gunstig. Zoals Xi ook in zijn speeches in Washington benadrukte, heeft het land baat bij een „gezond” niveau van rivaliteit met supermacht de Verenigde Staten, dat niet te veel escaleert. Beide partijen blijven afhankelijk van elkaar en hebben sterke economische troefkaarten in handen op het gebied van technologie en grondstoffen. Maar als opkomende macht is China relatief kwetsbaar voor pijnlijke Amerikaanse maatregelen. Bovendien bevestigen Trumps uitingen van respect het beeld van China als een land dat steeds meer erkend wordt als een gelijke van de VS.
Een nieuwe opiniepeiling onder Amerikanen van peilingsbureau Pew laat zien dat de afgelopen jaren ook binnen de Amerikaanse samenleving de spanningen met China zijn afgezwakt. Het percentage respondenten dat neutrale of positieve gevoelens heeft bij China is nu 46 procent, tegen 31 procent in 2021. Vooral Amerikanen onder de 40 zijn positiever over China.
Tegelijk blijkt het inhoudelijk erg moeilijk om tot afspraken te komen. De meest concrete uitkomst van het bezoek lijkt een verlenging van het Busan-akkoord van afgelopen najaar. Tijdens een extra ontmoeting tussen de Chinese economische hoofdonderhandelaar He Lifeng en de Amerikaanse handelsminister Scott Bessent een dag voor het bezoek, werd er nog net een deal om die afspraken met twee maanden te verlengen uitgehamerd. Volgens Bessent wilde China liever een langere termijn afspreken, maar vinden de VS dat China zich onvoldoende houdt aan de afspraken rond de levering van zeldzame aardmetalen. Door de escalatiestop te verlengen tot 10 januari tilt Trump het probleem ook over de tussentijdse Amerikaanse verkiezingen heen.
En er was ook negatieve symboliek. In mei nam Trump nog achttien vertegenwoordigers van het Amerikaanse bedrijfsleven mee naar Beijing, maar dit keer waren beide kanten het niet eens geworden over een zakendelegatie. In de VS zijn Chinese investeringen op dit moment een controversieel onderwerp. Volgens de South China Morning Post was een aantal Chinese topbestuurders op eigen gelegenheid naar Washington gevlogen voor het geval er last minute een uitnodiging voor het staatsbanket zou komen, maar die bleef uit. Tijdens het diner zaten de presidenten aan een tafel met de Amerikaanse Elon Musk (Tesla, xAI, SpaceX) en Jensen Huang (Nvidia).
Xi en Trump donderdagavond voorafgaand aan het staatsbanket op het Witte Huis.
Over andere grote onderwerpen – AI, Iran, Taiwan – lijken er geen substantiele afspraken te zijn gemaakt. Van der Putten: „Beide kanten lijken zich te realiseren dat er niet veel te halen valt aan de andere kant. Trump zou wel willen dat China helpt bij het oplossen van het Iran-probleem, maar dat is niet realistisch. Net zo min als dat Amerika het Taiwan-beleid zal veranderen in het voordeel voor China.”
Ook voor samenwerking rond de risico’s van AI, een onderwerp waar in de aanloop naar het bezoek veel aandacht voor was, lijkt er geen plan te liggen. Voor China speelt daarbij ook mee dat de VS met exportrestricties proberen Chinese AI-ontwikkeling af te remmen.
Zo is er een situatie ontstaan waarin de leiders van de twee grootste economieën, een soort ‘G2’, elkaar regelmatig spreken, maar tegelijk weinig ambitie ten toon leggen om vooruitgang te boeken op urgente mondiale problemen.
Op persoonlijk vlak lijkt het intussen wel te vlotten. Er is minder mediabeeld dan gebruikelijk van het bezoek, vanwege Trumps recente beslissing om een aantal Amerikaanse media niet toe te laten tot het Witte Huis. Maar op donderdag bracht het Witte Huis een filmpje naar buiten waarin Xi opvallend vrolijk is. Trump liet hem de presidentiële eregalerij zien, waar hij het portret van zijn voorganger president Joe Biden heeft vervangen door een foto van een automatische pen die Bidens handtekening kon zetten. Xi moest erg lachen.
Xi Jinping en de beide presidentsvrouwen Peng Liyuan en Melania Trump luisteren naar een speech van Donald Trump op het Witte Huis.
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie